Kỳ Sơn (huyện cũ)

huyện cũ thuộc tỉnh Hòa Bình

Kỳ Sơn là một huyện cũ thuộc tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.[1][2]

Đường vào huyện Kỳ Sơn năm 2008

Huyện Kỳ Sơn được sáp nhập vào thành phố Hòa Bình vào ngày 17 tháng 12 năm 2019.[3]

Địa lýSửa đổi

Huyện Kỳ Sơn nằm ở phía bắc thành phố Hòa Bình, có vị trí địa lý:

Trước khi giải thể vào năm 2019, huyện có diện tích 204,92 km², dân số là 34.044 người[3], mật độ dân số đạt 166 người/km².

Lịch sửSửa đổi

Huyện Kỳ Sơn chính thức ra đời cùng với ngày thành lập tỉnh Hòa Bình - ngày 18 tháng 3 năm 1891. Lúc đó, tỉnh Hòa Bình có bốn châu là Lương Sơn, Kỳ Sơn, Mai Đà và Lạc Sơn.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã bãi bỏ cấp hành chính tổng, theo đó, châu Kỳ Sơn lúc này gồm 15 xã: Bình Thanh, Cao Phong, Hòa Bình, Mai Thôn, Mông Hóa, Quỳnh Lâm, Thạch Yên, Thái Bình, Thịnh Lang, Tiến Xuân, Trung Minh, Túy Cổ Hạ, Túy Cổ Thượng, Yên Mông, Yên Quang.

Đến tháng 1 năm 1948, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu III quyết định chuyển 3 xã Hòa Bình, Thịnh Lang và Yên Mông về châu Mai Đà. Tháng 10 năm 1948, Ủy ban kháng chiến tỉnh Hòa Bình quyết định nhập 3 xã Túy Cổ Thượng, Túy Cổ Hạ và Mai Thôn thành xã Phú Cường.

Tại thời điểm này, huyện Kỳ Sơn có 12 xã: Bình Thanh, Cao Phong, Hòa Bình, Mông Hóa, Phú Cường, Quỳnh Lâm, Thạch Yên, Thái Bình, Thịnh Lang, Tiến Xuân, Trung Minh, Yên Quang.

Tháng 1 năm 1951, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu III quyết định chuyển 3 xã Hòa Bình, Thịnh Lang và Yên Mông từ huyện Mai Đà về huyện Kỳ Sơn.

Tháng 8 năm 1954, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu III quyết định chia xã Thạch Yên thành 2 xã: Yên Thượng và Yên Lập; chia xã Cao Phong thành 8 xã: Dũng Phong, Nam Phong, Tân Phong, Tây Phong, Thu Phong, Xuân Phong, Đông Phong, Bắc Phong; chia xã Quỳnh Lâm thành 3 xã: Phú Minh, Hợp Thành, Hợp Thịnh; chia xã Phú Cường thành 4 xã: Độc Lập, Sủ Ngòi, Thống Nhất, Dân Chủ.

Tháng 6 năm 1955, xã Yên Quang được chia thành 3 xã: Yên Quang, Yên Bình và Yên Trung.

Ngày 22 tháng 1 năm 1957, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu III chia xã Mông Hóa thành 4 xã: Mông Hóa, Dân Hòa, Dân Hạ và Phúc Tiến; chia xã Tiến Xuân thành 2 xã: Tiến Xuân và Đông Xuân; hợp nhất 2 xã Sủ Ngòi và Sủ Bến thành xã Sủ Ngòi.

Tháng 3 năm 1960, Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chuyển 5 xã thuộc huyện Kỳ Sơn gồm Yên Quang, Yên Bình, Yên Trung, Tiến XuânĐông Xuân về huyện Lương Sơn.

Qua thời kỳ dài tương đối ổn định, cho đến năm 1968, địa giới hành chính của huyện lại bắt đầu có nhiều thay đổi:

Ngày 8 tháng 2 năm 1968, thành lập thị trấn Nông trường Cao Phong.

Ngày 3 tháng 8 năm 1978, chuyển 2 xã Hòa Bình và Thịnh Lang về thị xã Hòa Bình quản lý.[4]

Ngày 11 tháng 11 năm 1983, chuyển xã Thái Bình về thị xã Hòa Bình quản lý.[5]

Ngày 28 tháng 2 năm 1985, chuyển xã Thung Nai thuộc huyện Đà Bắc về huyện Kỳ Sơn quản lý.[6]

Ngày 24 tháng 4 năm 1988, chuyển 4 xã Dân Chủ, Sủ Ngòi, Thống Nhất, Yên Mông về thị xã Hòa Bình quản lý.[7]

Ngày 1 tháng 8 năm 1994, thành lập thị trấn Kỳ Sơn trên cơ sở tách đất xã Dân Hạ; giải thể thị trấn nông trường Cao Phong để thành lập thị trấn Cao Phong (nay trở thành thị trấn huyện lị huyện Cao Phong).

Cuối năm 2000, huyện Kỳ Sơn có 2 thị trấn: Kỳ Sơn, Cao Phong và 21 xã: Bắc Phong, Bình Thanh, Dân Hạ, Dân Hòa, Độc Lập, Đông Phong, Dũng Phong, Hợp Thành, Hợp Thịnh, Mông Hóa, Nam Phong, Phú Minh, Phúc Tiến, Tân Phong, Tây Phong, Thu Phong, Thung Nai, Trung Minh, Xuân Phong, Yên Lập, Yên Thượng.

Ngày 12 tháng 12 năm 2001, Chính phủ ra Nghị định số 95/2001/NĐ-CP chia huyện Kỳ Sơn thành hai huyện: Kỳ Sơn và Cao Phong.[8]

Huyện Kỳ Sơn còn lại 9 xã: Dân Hạ, Dân Hòa, Độc Lập, Hợp Thành, Hợp Thịnh, Mông Hóa, Phú Minh, Phúc Tiến, Trung Minh và thị trấn Kỳ Sơn.

Ngày 14 tháng 7 năm 2009, chuyển xã Trung Minh về thành phố Hòa Bình quản lý; chuyển xã Yên Quang thuộc huyện Lương Sơn về huyện Kỳ Sơn quản lý.[9]

Cuối năm 2018, huyện Kỳ Sơn có 10 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Kỳ Sơn (huyện lỵ) và 9 xã: Dân Hạ, Dân Hòa, Độc Lập, Hợp Thành, Hợp Thịnh, Mông Hóa, Phú Minh, Phúc Tiến, Yên Quang.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình[3]. Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của huyện Kỳ Sơn vào thành phố Hòa Bình.

Chú thíchSửa đổi

Tọa độ: 20°53′11″B 105°20′59″Đ / 20,88652°B 105,349726°Đ / 20.886520; 105.349726