Troodon (/ˈtr.ədɒn/ TROH-ə-don; hoặc Troödon trong nguồn cũ) là một chi khủng long khá nhỏ, giống chim sống vào thời kỳ Campania của hậu Creta (khoảng 77 triệu năm trước). Chi này gồm ít nhất một loài, Troodon formosus, tiêu biểu cho nhiều loài khác được mô tả trong chi. Troodon có phạm vi sinh sống rộng, với hóa thạch xuất hiện xa về phía bắc tới Alaska, về phía nam tới Wyoming, có thể cả TexasNew Mexico. Hóa thạch đầu tiên được Ferdinand Hayden phát hiện năm 1855, T. formosus là một trong những khủng long đầu tiên được phát hiện ở Bắc Mỹ. Một bộ xương Troodon không hoàn chỉnh đã được tìm thấy với các vết thủng.[1]

Troodon
Thời điểm hóa thạch: Hặu Creta
Alaskan troodont Perot Museum.jpg
Bộ xương phục dựng, bảo tàng Perot
Phân loại khoa học
Giới (regnum)Animalia
Ngành (phylum)Chordata
Nhánh Dinosauria
Phân bộ (subordo)Theropoda
Họ (familia)Troodontidae
Phân họ (subfamilia)Troodontinae
Gilmore, 1924
Chi (genus)Troodon
Leidy, 1856
Các loài

T. formosus Leidy, 1856
T. inequalis (Sternberg, 1932)

T. asiamericanus? Nessov, 1995
Danh pháp đồng nghĩa
  • Polydontosaurus Gilmore, 1932
  • Stenonychosaurus Sternberg, 1932

Lịch sử khám pháSửa đổi

Nghiên cứu ban đầuSửa đổi

Tên ban đầu được đánh vần Troodon (với một dấu tách đôi) bởi Joseph Leidy năm 1856. Cái tên hiện tại đã được Sauvage đặt vào năm 1876. Các mẫu loại của Troodon đã gây ra một vấn đề về phân loại. Ví dụ như toàn bộ chi dựa chỉ trên một chiếc răng duy nhất từ hệ tầng sông Judith.

Từ các răng, Troodon ban đầu được phân loại như là một "lacertilian" (thằn lằn) bởi Leidy. Năm 1924, Gilmore cho rằng chiếc răng thuộc về loài Pachycephalizard Stegocera ăn cỏ và Stegocera thực tế là một từ đồng nghĩa cơ sở của Troodon. Việc phân loại Troodon như một Pachycephalizard đã được theo dõi trong nhiều năm, trong đó họ Pachycephalizardidae được gọi là Troodontidae. Năm 1945, Charles Mortram Sternberg đã bác bỏ khả năng Troodon là một loài thuộc Pachycephalizard do sự giống nhau mạnh mẽ hơn với răng của những con khủng long ăn thịt khác. Với Troodon hiện được phân loại là một thành viên của Theropod, họ Troodontidae không còn có thể được sử dụng cho loài khủng long đầu vòm, vì vậy Sternberg đã đặt tên cho một gia đình mới cho chúng là Pachycephalosauridae.

Mô tảSửa đổi

 
Kích thước T. inequalis so sánh với con người.

Troodon là chi khủng long nhỏ, dài 2,4 mét (7,9 ft),[2] và nặng 50 kilôgam (110 lb).[3] Mẫu vật lớn nhất có thể so sánh với DeinonychusUnenlagia.[4] Chúng có chân sau rất dài, mảnh khảnh, chúng có thể chạy khá nhanh. Chúng có vuốt lớn, có thể co rụt trên ngón chân thứ hai, ngón này giơ khỏi mặt đất khi chạy.

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ Jacobsen, A.R. 2001. Tooth-marked small theropod bone: An extremely rare trace. p. 58-63. In: Mesozioc Vertebrate Life. Ed.s Tanke, D. H., Carpenter, K., Skrepnick, M. W. Indiana University Press.
  2. ^ Holtz, Thomas R. Jr. (2008) Dinosaurs: The Most Complete, Up-to-Date Encyclopedia for Dinosaur Lovers of All Ages Supplementary Information
  3. ^ Paul, G.S. (1988). Predatory Dinosaurs of the World. New York: Simon and Schuster. tr. 396. ISBN 0-671-61946-2. 
  4. ^ Turner, Alan H.; Mark A. Norell; Diego Pol; Julia A. Clarke; Gregory M. Erickson (2007). “A Basal Dromaeosaurid, And Size Evolution, Preceding Avian Flight”. Science Magazine 317 (5843): 1378–81. PMID 17823350. doi:10.1126/science.1144066. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2011. 

Liên kết ngoàiSửa đổi