Mở trình đơn chính


Đặng Xá là một thuộc huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Đặng Xá

Hành chính
Thành phốHà Nội
HuyệnGia Lâm
Địa lý
Tọa độ: 21°01′59″B 105°57′46″Đ / 21,03306°B 105,96278°Đ / 21.03306; 105.96278Tọa độ: 21°01′59″B 105°57′46″Đ / 21,03306°B 105,96278°Đ / 21.03306; 105.96278
Diện tích6,24 km²[1]
Dân số (2013)
Tổng cộng21597 người[1]
Mật độ3460 người/km²
Khác
Mã hành chính00556[1]

Địa lý, hành chínhSửa đổi

Xã Đặng Xá nằm ở phía bờ Nam sông Đuống thuộc huyện Gia Lâm, Hà Nội. Phía Tây Bắc giáp xã Cổ Bi, phía Đông Bắc giáp đê sông Đuống, Đông Nam giáp xã Phú Thị, Tây Nam giáp xã Trâu Quỳ.

Xã có 10 thôn, 6 Tổ dân phố (1 tổ dân phố Đường 5 và 5 tổ dân phố Khu Đô thị mới Đặng Xá). 10 thôn nằm liền kề 2 bên đường Ỷ Lan (đường 179 cũ). Chạy từ dốc Lời đến ngã ba phố Sủi dài hơn 2 km. Từ phía Đông Bắc đường Ỷ Lan có thôn Lời còn gọi là thôn Lê, thôn Đổng Xuyên còn gọi là Gióng Mốt hay kẻ Gióng, thôn Hoàng Long (thôn Hoàng Hà sáp nhập với thôn Sa Long từ năm 1948), thôn Viên Ngoại còn gọi là kẻ Ngoài, thôn Nhân Lễ còn gọi là thôn Lợ. Từ phía Tây Nam đường Ỷ Lan (179 cũ) có các thôn Kim Âu còn gọi là làng Âu, thôn An Đà còn gọi là kẻ Già, Cự Đà còn gọi là làng Gồm, thôn Đặng còn gọi là kẻ Đặng, thôn Lở còn gọi là thôn Lễ.

  • Từ thời Hùng vương, Đặng Xá thuộc bộ Vũ Ninh thời Việt Cổ, sau đó thuộc đạo Bắc Giang thời Đinh, lộ Bắc Giang thời Tiền Lê và Lý. Thời Trần, thuộc lộ Kinh Bắc. Trong thời kỳ thuộc Minh, Đặng Xá thuộc phủ Bắc Giang. Từ năm 1428, thuộc Bắc Đạo. Năm 1466, thuộc thừa tuyên Bắc Giang.
  • Từ năm 1469, Đặng Xá thuộc huyện Gia Lâm và huyện Tiên Du, phủ Thuận An, thừa tuyên Kinh Bắc. Năm 1490, thuộc xứ Kinh Bắc, năm 1509, thuộc trấn Kinh Bắc.
  • Thời Mạc (1527-1592), phủ Thuận An thuộc trấn Hải Dương, Đặng Xá thuộc huyện Gia Lâm, phủ Thuận An, trấn Hải Dương (từ năm 1593, triều đình Lê - Trịnh đưa phủ Thuận An trở về thuộc trấn Kinh Bắc) và huyện Tiên Du, phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc.
  • Thời Chúa Trịnh (thế kỷ thứ XVIII) xác định rõ đây là vùng đất Đế Vương đã cho xây Hành cung Cổ Bi và dự định dời đô từ Thăng Long về Cổ Bi. Một phần đất của xã Đặng Xá nằm trong khu vực hành cung ấy.
  • Đầu thế kỷ XIX, xã Đặng Xá thuộc tổng Đặng Xá, huyện Gia Lâm, phủ Thuận An (Thuận Thành); Xã Lê Xá thuộc tổng Kim Sơn, huyện Gia Lâm, phủ Thuận An (Thuận Thành); Xã Đổng Xuyên thuộc tổng Phù Đổng, huyện Tiên Du, phủ Từ Sơn- đều thuộc xứ kinh Bắc (sau này là tỉnh Bắc Ninh). Trong đó:
    • xã Đặng Xá gồm có 5 thôn là: thôn Cự Đà (làng Gồm), thôn Đặng (Kẻ Đặng), thôn Lễ (làng Lở), thôn Lê (làng Lời), thôn Sa Long.
    • Xã Lê Xá gồm 5 thôn là: Hoàng Hà, Viên Ngoại (Kẻ Ngoài), thôn Nhân Lễ (Lợ), thôn Kim u (làng u), thôn An Đà (Kẻ Già).
    • Xã Đổng Xuyên vốn là thôn Đổng Xuyên (làng Gióng Mốt).
  • Cuối năm 1946, xã Đặng Xá đổi tên thành xã Kiến Trúc; xã Lê Xá đổi tên thành xã Đại Thanh.
  • Tháng 5-1948, Ủy ban Kháng chiến Hành chính tỉnh Bắc Ninh quyết định hợp nhất 2 xã Đại Thanh và Kiến Trúc thành xã Quyết Tiến để thuận tiện cho việc chỉ đạo kháng chiến. Cũng vào thời gian này, thôn Sa Long (thuộc xã Kiến Trúc) sáp nhập với thôn Hoàng Hà (thuộc xã Đại Thanh) thành thôn Hoàng Long thuộc xã Quyết Tiến.
  • tháng 8 -1948 Huyện Gia Lâm triển khai việc hợp nhất, ra quyết định về tổ chức và nhân sự của Chi bộ và Chính quyền xã Quyết Tiến.
  • Tháng 5-1961, Chính phủ quyết định chuyển huyện Gia Lâm thuộc tỉnh Bắc Ninh nhập vào thành phố Hà Nội.
  • Năm 1965, Chính phủ quyết định đổi tên xã Quyết Tiến thành xã Đặng Xá.
  • Ngày 15-3-1967, thành phố Hà Nội quyết định sáp nhập thôn Đổng Xuyên (Gióng Mốt) thuộc xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm vào xã Đặng Xá, huyện Gia Lâm.

Hiện nay, xã Đặng Xá có diện tích đất tự nhiên 624 ha, dân số 21597 người.

Lịch sử, truyền thốngSửa đổi

Xa xưa, dòng sông Nghĩa Giang hiền hòa bồi đắp phù sa cho cây trồng hai bên bờ quanh năm tươi tốt. Vì vậy, tổ tiên người Việt cổ có mặt ở đây ngay từ buổi đầu dựng nước. Truyền thuyết về cậu bé làng Gióng phát tích từ Đổng Xuyên (Gióng Mốt) đánh giặc Ân thời Hùng Vương thứ 6 đã trở thành truyền thống chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam.

Cũng giống như nhiều làng việt cổ, đời sống văn hóa của người dân địa phương mang đậm dấu ấn của nền văn minh lúa nước (hay còn gọi là văn minh đình làng) các thôn làng của xã Đặng xá đều có hệ thống đình - chùa được xây dựng từ lâu đời để đáp ứng yêu cầu sinh hoạt tín ngưỡng và văn hóa tâm linh của người dân địa phương. Đình làng Đổng Xuyên thờ thờ Thánh Mẫu - người đã sinh thành và giáo dưỡng Phù Đổng Thiên Vương và Hoàng Hoài đạo vương Nguyễn Nộn (người địa phương)- một vị tướng giỏi thời Lý. Đình làng Hoàng Long thờ Nhị vị Thành hoàng Ất Sơn Quý Minh và Viễn Sơn Linh Thánh - là 2 tướng giỏi từ thời Hùng Vương thứ 18. Đình An Đà, Cự Đà thờ Thành Hoàng quận Công Vĩnh An - một vị tướng từ thời Hùng Vương thứ 6 đã có công giúp đỡ và hướng dẫn nhân dân 2 thôn làm nghề nông. Đình thôn Lở thờ Thành Hoàng Làng là Hoàng Tử Nhật Trung (con trai thứ 2 của vua Lý Thái Tông) và thờ một cung phi người làng Lở thời Trần Thái Tông (là người có công giúp dân làng xây chùa và khế ước của thôn). Đình thôn Lời thờ Đoàn Thượng - một vị tướng tài giỏi, một trung thần triều nhà Lý. Đình làng thôn Kim Âu thờ Linh lang Đại Vương (tên thật là Huệ Võ Vương Quốc Chẩn - là con trai thứ 2 của vua Trần Nhân Tông). Thành Hoàng được thờ tại đình làng Viên Ngoại là Ả lã công chúa Quỳnh Châu con vua Trần Anh Tông. Đình thôn Đặng thờ vọng Thiên Thần Độc cước.

Trong thời đại Hồ Chí Minh, có Đảng Cộng sản lãnh đạo giành độc lập dân tộc, giai đoạn chống Pháp, chống Mỹ và sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ Quốc, xã Đặng Xá đã có nhiều đóng góp cả về sức người và sức của. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, tại Đặng Xá có hàng chục cơ sở cách mạng bí mật. Lực lượng du kích ở đây đã phối hợp với bộ đội chủ lực và du kích trong vùng phá vỡ âm mưu lập tề và các trận càn của địch. Trong thời kỳ này, nhân dân Đặng xá đã nộp gần 8 vạn đồng tiền Đông dương thuế ruộng đất cho kháng chiến, đã mua 3 vạn đồng Đông dương công phiếu kháng chiến. Hàng trăm thanh niên tình nguyện đi bộ đội và thanh niên xung phong, có 445 người đi dân công phục vụ chiến dịch Biên giới. Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ và bảo vệ Tổ Quốc xã Đặng Xá thực hiện tốt khẩu hiệu "Thóc không thiếu một cân. Quân không thiếu một người" và phong trào "Mỗi người làm việc bằng hai vì miền Nam ruột thịt". Lớp lớp thanh niên Đặng Xá hăng hái lên đường đánh giặc. Có thanh niên khi đi khám NVQS không đủ cân đã dấu thêm vật nặng vào người để được trúng tuyển. Có nhiều thanh niên đang học Đại học, là con duy nhất của liệt sỹ, người trung niên cũng xung phong vào bộ đội... Nhiều người trở thành cán bộ cao cấp của quân đội, tiêu biểu là các đồng chí:

Xã Đặng Xá có 15 bà mẹ được phong tặng và truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt nam Anh hùng; 2 Anh hùng LLVTND và 128 liệt sỹ được tổ quốc ghi công. Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Đặng Xá đã vinh dự được Đảng, Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND thời kỳ chống Pháp.

Những giá trị truyền thống tốt đẹp của vùng đất Đặng Xá được hun đúc qua chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, được bồi đắp qua các thế hệ, tạo thành sức mạnh tinh thần to lớn. Trong thời kỳ cách mạng mới, Đảng bộ và nhân dân xã Đặng Xá cùng nhau đoàn kết vượt qua mọi khó khăn, viết tiếp những trang sử mới, góp phần làm rạng rỡ quê hương, xây dựng Đặng Xá ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Kinh tế, văn hoá, xã hộiSửa đổi

Xã Đặng Xá nằm trong vùng đồng bằng Bắc bộ, có nét đặc trưng vùng “tam giác” sông Hồng, sông Đuống (Thiên Đức) nên địa hình bằng phẳng. Đến nay, đất đai đồng ruộng Đặng Xá còn đậm dấu tích quá trình bồi đắp phù sa của sông Nghĩa Giang - một nhánh lớn của sông Thiên Đức xưa, nay sông bị triệt dòng, đã và đang biến dạng thành một dải ao, hồ, chạy dọc theo đường Ỷ Lan, từ thôn Lời, Hoàng Long qua Viên ngoại, Nhân Lễ, tới Phú Thị, Dương Quang, Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên. Những năm trước đây, trên địa bàn Đặng Xá ngoài các cây trồng chủ lực là lúa, ngô, rau, nhiều thôn trong xã còn phát triển nghề trồng dâu, nuôi tằm (chủ yếu ở thôn Đổng Xuyên). Có thời điểm diện tích cây dâu ở Đặng xá lên tới 100 mẫu. Ngoài thế mạnh về nghề nông, nghề thủ công ở Đặng xá cũng phát triển sớm. Đó là nghề đúc lưỡi cày gang ở thôn Nhân Lễ mà trong vùng quen gọi là cày Lợ nức tiếng cả vùng. Đó là nghề thợ xây (hay còn gọi là thợ Ngõa) ở thôn Lở phát triển mạnh. Bàn tay tài hoa của người thợ nề thôn Lở đã xây dựng được nhiều công trình có tiếng ở cả thành thị và nông thôn, nhất là các công trình dân dụng, văn hoá… đòi hỏi kỹ, mỹ thuật cao.

Những năm gần đây, thực hiện chương trình chuyển dịch cơ cấu cây trồng, xã Đặng Xá đã mở hàng chục lớp tập huấn chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật về giống vào sản xuất. Qua đó đã vận động hầu hết các nông hộ có diện tích đất bãi chuyển hầu hết diện tích trồng ngô sang trồng rau theo quy trình an toàn VietGap, trồng chuối và các cây ăn quả có giá trị, mạng lưới tiêu thụ đã có ở nhiều tỉnh thành, các siêu thị, nhà hàng, khách sạn cao cấp. Các công trình điện, đường, trường, trạm, Thuỷ lợi, Nước sạch, Thông tin, Cảnh quan, môi trường ở toàn xã đã được xây dựng đạt các tiêu chí NTM; trong đặc biệt các trường THCS, Tiểu học, Trạm y tế đã đạt chuẩn Quốc gia. Năm 2018, Đảng bộ xã Đặng xá có 464 đảng viên sinh hoạt tại 21 chi bộ, Đảng bộ nhiều năm liên tục được công nhận là tổ chức cơ sở đảng TSVM. Các đoàn thể quần chúng hoạt động đồng đều, có chất lượng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị, trong đó hội LHPN hoạt động xuất sắc, có nhiều sáng tạo thường được Hội LHPN huyện chọn làm điểm thực hiện nhiều đề án, dự án, phong trào lớn của Huyện hội./.

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ a ă â Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên MS