Gia Lâm

Huyện thuộc thành phố Hà Nội

Gia Lâm là một huyện ngoại thành nằm ở phía đông ngoài cùng của thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Gia Lâm

Huyện
Cong chinh den Phu Dong (2).JPG
Hành chính
VùngĐồng bằng sông Hồng
Thành phốHà Nội
Huyện lỵThị trấn Trâu Quỳ
Trụ sở UBNDSố 10 Ngô Xuân Quảng, thị trấn Trâu Quỳ
Tổ chức lãnh đạo
Chủ tịch UBNDLê Anh Quân[1]
Chủ tịch HĐNDNguyễn Tiến Việt
Bí thư Huyện ủyLê Anh Quân[2]
Địa lý
Tọa độ: 21°01′11″B 105°56′14″Đ / 21,019788°B 105,937332°Đ / 21.019788; 105.937332Tọa độ: 21°01′11″B 105°56′14″Đ / 21,019788°B 105,937332°Đ / 21.019788; 105.937332
Diện tích108,44 km²[3]
Dân số (2019)
Tổng cộng298.830 người [4]
Mật độ2.756 người/km²
Dân tộcKinh
Khác
Biển số xe29N1
Websitegialam.hanoi.gov.vn

Địa lýSửa đổi

Diện tích và dân sốSửa đổi

Huyện Gia Lâm có diện tích tự nhiên 108,44 km², dân số năm 2018 khoảng 277 600 người.[3] 2,1% dân số theo đạo Thiên Chúa.

Thủy vănSửa đổi

sông Hồng (làm ranh giới tiếp giáp với quận Hoàng Maihuyện Thanh Trì), sông Đuống (ranh giới tiếp giáp với huyện Đông Anhquận Long Biên), sông Cầu Bây, sông Bắc Hưng Hải, sông Thiên Đức chảy qua.

Hiện nay, hầu hết sông hồ trên địa bàn đều đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt như sông Cầu Bây, Bắc Hưng Hải, hệ thông mương Bắc Đuống. Nguyên nhân chủ yếu là do ý thức chưa cao của người dân cũng như người sản xuất nông nghiệp, do quá trình đô thị hóa đang diễn ra nhanh chóng, và không thể không kể đến là do sự làm ngơ, bao che của một bộ phận những người trong hệ thống chính quyền xã, huyện hiện nay.

Vị trí địa lýSửa đổi

Huyện có địa giới hành chính:

Huyện Gia Lâm cách trung tâm Hà Nội 8km.

Hành chínhSửa đổi

Huyện Gia Lâm có 22 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm 2 thị trấn: Trâu Quỳ (huyện lỵ), Yên Viên và 20 xã: Bát Tràng, Cổ Bi, Đa Tốn, Đặng Xá, Phú Thị, Đông Dư, Dương Hà, Dương Quang, Dương Xá, Kiêu Kỵ, Kim Lan, Văn Đức, Lệ Chi, Ninh Hiệp, Đình Xuyên, Phù Đổng, Trung Mầu, Yên Thường, Yên Viên, Kim Sơn

Về mặt địa lý, huyện Gia Lâm được phân ra làm ba khu vực, ngăn cách bởi dòng sông Đuống gồm:

  • Cụm Bắc Đuống: thị trấn Yên Viên và các xã: Yên Thường, Dương Hà, Ninh Hiệp, Đình Xuyên, Phù Đổng, Trung Mầu, Yên Viên.
  • Cụm Nam Đuống: thị trấn Trâu Quỳ và các xã: Cổ Bi, Đặng Xá, Dương Xá, Phú Thị, Dương Quang, Kim Sơn, Lệ Chi.
  • Cụm Sông Hồng: Đông Dư, Đa Tốn, Bát Tràng, Kiêu Kỵ, Kim Lan, Văn Đức.

Lịch sửSửa đổi

Hình thànhSửa đổi

Trước năm 1945, huyện Gia Lâm thuộc phủ Thuận An, tỉnh Bắc Ninh.

Ngày 28 tháng 11 năm 1948, huyện Gia Lâm sáp nhập vào tỉnh Hưng Yên.[5]

Ngày 7 tháng 11 năm 1949, huyện Gia Lâm lại sáp nhập trở lại tỉnh Bắc Ninh.[6]

Ngày 13 tháng 12 năm 1954, sáp nhập khu vực phố Gia Lâm (gồm phố Gia Lâm, khu nhà ga Gia Lâm, sân bay Gia Lâm, và 6 xã: Hồng Tiến, Việt Hưng, Long Biên, Ngọc Thụy, Thượng Thanh, Tiến Bộ) của tỉnh Bắc Ninh vào Hà Nội.

Ngày 20 tháng 4 năm 1961, toàn bộ huyện Gia Lâm (gồm 15 xã: Giang Biên, Phúc Lợi, Thạch Bàn, Cự Khối, Trung Thành, Tiền Phong, Quyết Tiến, Quyết Thắng, Toàn Thắng, Quyết Chiến, Tân Hưng, Đại Hưng, Thừa Thiên, Quang Minh, Kim Lan) của tỉnh Bắc Ninh được sáp nhập vào Hà Nội[7].

Ngày 31 tháng 5 năm 1961, thành lập huyện Gia Lâm mới trên cơ sở tiếp nhận thêm 5 xã Quang Trung, Tiền Phong, Đình Xuyên, Dương Hà, Ninh Hiệp và thị trấn Yên Viên thuộc huyện Từ Sơn (Bắc Ninh); 2 xã Phù Đổng, Trung Hưng thuộc huyện Tiên Du (Bắc Ninh); 2 xã Đức Thắng, Chiến Thắng thuộc huyện Thuận Thành (Bắc Ninh) và xã Văn Đức thuộc huyện Văn Giang (Hưng Yên)[8].

Huyện Gia Lâm gồm 2 thị trấn: Gia Lâm, Yên Viên và 31 xã: Hồng Tiến (Bồ Đề), Việt Hưng, Long Biên, Ngọc Thụy, Thượng Thanh, Tiến Bộ (Gia Thụy), Giang Biên, Phúc Lợi (Hội Xá), Thạch Bàn, Cự Khối, Trâu Quỳ, Trung Thành (Cổ Bi), Quyết Tiến (Đặng Xá), Quyết Chiến (Phú Thị), Quyết Thắng (Kim Sơn), Toàn Thắng (Lệ Chi), Tân Hưng (Kiêu Kỵ), Kim Lan, Quang Minh (Bát Tràng), Thừa Thiên (Đông Dư), Quang Trung, Quang Trung II (Yên Thường), Văn Đức, Trung Hưng (Trung Mầu), Tiền Phong (Yên Viên), Đình Xuyên, Dương Hà, Ninh Hiệp, Phù Đổng, Đức Thắng (Dương Xá), Chiến Thắng (Dương Quang), Đại Hưng (Đa Tốn).

Ngày 27 tháng 1 năm 1965, sáp nhập phố Thanh Am của xã Thượng Thanh vào thị trấn Yên Viên.[9]

Ngày 13 tháng 10 năm 1982, thành lập các thị trấn Đức Giang và Sài Đồng[10].

  • Thị trấn Đức Giang có diện tích 133 ha, gồm phần đất của 2 xã Việt Hưng, Thượng Thanh, thị trấn Gia Lâm và thị trấn Yên Viên. Thị trấn Đức Giang đông giáp xã Việt Hưng, tây giáp xã Thượng Thanh, nam giáp thị trấn Gia Lâm, bắc giáp thị trấn Yên Viên.
  • Thị trấn Sài Đồng có diện tích 79 ha, gồm phần đất của 3 xã Thạch Bàn, Gia Thụy, Hội Xá. Thị trấn Sài Đồng đông bắc giáp xã Hội Xá, tây giáp xã Gia Thụy, đông nam giáp xã Thạch Bàn.

Năm 1999, huyện Gia Lâm có 4 thị trấn: Gia Lâm, Đức Giang, Sài Đồng, Yên Viên và 31 xã:

Thượng Thanh, Giang Biên, Ngọc Thụy, Việt Hưng, Hội Xá, Gia Thụy, Bồ Đề, Long Biên, Thạch Bàn, Cự Khối, Trâu Quỳ, Cổ Bi, Đặng Xá, Phú Thị, Bát Tràng, Đa Tốn, Đình Xuyên, Đông Dư, Dương Hà, Dương Quang, Dương Xá, Kiêu Kỵ, Kim Lan, Kim Sơn, Lệ Chi, Ninh Hiệp, Phù Đổng, Trung Mầu, Văn Đức, Yên Thường, Yên Viên.

Ngày 6 tháng 11 năm 2003, tách 10 xã: Thượng Thanh, Giang Biên, Ngọc Thụy, Việt Hưng, Hội Xá, Gia Thụy, Bồ Đề, Long Biên, Thạch Bàn, Cự Khối và 3 thị trấn: Gia Lâm, Đức Giang, Sài Đồng để thành lập quận Long Biên. Trong đó, thị trấn Gia Lâm chuyển thành phường Ngọc Lâm, xã Gia Thụy chia thành 2 phường Gia Thụy và Phúc Đồng, xã Hội Xá chuyển thành phường Phúc Lợi, các xã, thị trấn còn lại chuyển thành các phường có tên tương ứng.[11]

Huyện Gia Lâm còn lại thị trấn Yên Viên và 21 xã: Trâu Quỳ, Cổ Bi, Đặng Xá, Phú Thị, Đa Tốn, Bát Tràng, Đình Xuyên, Đông Dư, Dương Hà, Dương Quang, Dương Xá, Kiêu Kỵ, Kim Lan, Kim Sơn, Lệ Chi, Văn Đức, Ninh Hiệp, Phù Đổng, Trung Mầu, Yên Thường, Yên Viên.

Ngày 5 tháng 1 năm 2005, chuyển xã Trâu Quỳ thành thị trấn Trâu Quỳ.[12]

Như vậy, huyện Gia Lâm có 2 thị trấn và 20 xã, giữ ổn định cho đến ngày nay.

Trên địa bàn huyện Gia Lâm đã và đang hình thành một số khu đô thị lớn như khu đô thị Đặng Xá 1, khu đô thị Đặng Xá 2, khu đô thị Dương Xá, khu đô thị Trâu Quỳ, khu đô thị Lâm Viên Villas, khu đô thị Vinhomes Ocean Park, khu đô thị Yên Viên, khu đô thị Đình Xuyên...

Truyền thốngSửa đổi

 
Đình Dương Đanh, Dương Xá là nơi thờ sứ quân Lý Khuê

Dưới thời phong kiến, huyện Gia Lâm có nhiều nhà khoa bảng lừng danh mà tên tuổi của họ được nhiều người trong cả nước biết tới. Chẳng hạn như: Hà Giáp Hải (làng Bát Tràng, xã Bát Tràng, huyện Gia Lâm), Cao Bá Quát (xã Phú Thị, huyện Gia Lâm)...

Huyện Gia Lâm cũng là quê hương của Chử Đồng Tử, Thánh Gióng - hai nhân vật trong Tứ bất tử của Phật giáo Việt Nam.

  • Chử Đồng Tử là người xã Văn Đức, huyện Gia Lâm
  • Thánh Gióng người xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm
  • Nguyên phi Ỷ Lan hay còn gọi là Bà Tấm (người xã Dương Xá, huyện Gia Lâm);
  • Công chúa Lê Ngọc Hân còn gọi là Ngọc Hân công chúa hay Bắc Cung Hoàng hậu vợ của vua Quang Trung (Nguyễn Huệ). Dân gian còn lưu truyền tên gọi bà là Bà Chúa Tiên khi bà ở Phú Xuân vì dinh phủ lập ở chùa Kim Tiên. Công chúa Lê Ngọc Hân là người xã Ninh Hiệp, huyện Gia Lâm ngày nay.
  • Lý Thường Kiệt - Theo Phả hệ họ Ngô Việt Nam, ông tên thật là Ngô Tuấn (吳俊), là con của Sùng Tiết tướng quân Ngô An Ngữ, cháu của Ngô Ích Vệ, chắt của Sứ quân Ngô Xương Xí và cháu 5 đời của Thiên Sách Vương Ngô Xương Ngập –hoàng tử trưởng của Ngô Quyền [1], người phường Thái Hòa, thành Thăng Long (Hà Nội ngày nay). Có tài liệu lại nói quê ông là làng An Xá, huyện Quảng Đức (Cơ Xá, huyện Gia Lâm ngày nay).Tuy nhiên, theo văn bia Đỗ Anh Vũ (được cho là soạn vào năm 1159) thì ông vốn họ Quách, tổ tiên là người ở Lũng Tây (Cam Túc, Trung Quốc). Cha ông làm Thái úy đời Lý Thái Tông[2], quê ở huyện Câu Lậu, Tế Giang (nay thuộc huyện Mỹ Văn, Hưng Yên), được vua ban quốc tính, vì mới có tên là Lý Thường Kiệt. Cha của Đỗ Anh Vũ gọi Lý Thường Kiệt là cậu ruột. Sử sách Trung Quốc chép tên ông là Lý Thường Cát hoặc Lý Thượng Cát.
  • Đặng Thị Huệ, là một cung tần của chúa Trịnh Sâm, và là mẹ của vị chúa tiếp theo Trịnh Cán (người xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm).

Nơi đây là phát hiện nhiều di tích khảo cổ quan trọng.

Hội Gióng (diễn ra vào ngày 9 tháng 4 Âm lịch) đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Ở Hà Nội có hai Lễ hội Gióng, một ở Sóc Sơn (diễn ra vào ngày 6 tháng Giêng) và một ở huyện Gia Lâm nhằm tưởng nhớ và tri ân công đức của Thánh Gióng. Lễ hội Gióng ở huyện Gia Lâm tổ chức muộn hơn và có những đặc trưng rất riêng. Hàng năm, lễ hội truyền thống này thu hút sự quan tâm của du khách thập phương.

Thôn Đình Vỹ - xã Yên Thường có lễ hội truyền thống hàng năm vào ngày 20-08 (âm lịch) và đình làng thờ Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn. Trong những năm kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, đây là nơi có truyền thống đấu tranh và là một trong hàng trăm nơi hậu phương vững chắc cho kháng chiến trong cả nước. Ngoài ra, truyền thống hiếu học-tôn sư trọng đạo luôn được giữ gìn và phát huy nên có rất nhiều con em trong làng đỗ vào các trường Đại học trong cả nước.

Thôn Xuân Dục, thuộc xã Yên Thường có lễ hội truyền thống vào ngày 10-03 âm lịch. Là nơi có truyền thống văn hóa lâu đời, giữ gìn bản sắc dân tộc. Lễ hội có các trò chơi truyền thống như quan họ, cờ người,... Là làng có diện tích và dân số đông nhất xã, Xuân Dục là trung tâm văn hóa đời sống của cả xã. Làng cũng có truyền thống hiếu học lâu đời.

Di tích lịch sửSửa đổi

  • Đình làng Sủi ở xã Phú Thị, Gia Lâm, Hà Nội thờ tướng nhà Đinh Đào Liên Hoa, có công dẹp loạn và mở mang đất hoang. Ông được Đinh Bộ Lĩnh phong làm Tây Vị Đại Vương rồi được cử đi Chánh sứ sang Trung Quốc. Khi huyện Gia Lâm có giặc loạn nổi lên, ông đem quân đi dẹp rồi lập đồn cùng trang ấp ở Thổ Lỗi, dậy nhân dân sản xuất, xây nhà cửa lo cuộc sống. Dân làng Sủi đã lập đình Sủi thờ ông và tôn ông là Thành hoàng làng.[13].
  • Đình Kim Sơn ở xã Kim Sơn, Gia Lâm, Hà Nội còn lưu giữ 17 sắc phong. Đặc biệt có cổ vật từ thế kỷ 15 gồm hai pho tượng phỗng bằng gỗ. Đình thờ hai anh em sinh đôi Cao Điền và Cao Đỗ (con ông Cao Trạch và bà Lê thị), có công giúp Đinh Tiên Hoàng dẹp loạn 12 sứ quân và đánh giặc Chiêm Thành.[14]
  • Nghè Kim Sơn ở xã Kim Sơn, Gia Lâm, Hà Nội thờ nhị vị đại vương triều Đinh Cao Điền Công và Cao Đỗ Công. Nghè Kim Sơn là nơi gốc thờ 2 vị Thành hoàng, chính là dinh của 2 ông lúc sinh thời.[15]
  • Đền Trung Mầu ở xã Trung Mầu, Gia Lâm, Hà Nội. Đền làng Trung Mầu là di tích lịch sử lâu đời. Theo sắc phong, hai làng Trung Mầu và Thịnh Liên đều thờ ba vị tướng thời Đinh: Cao Chương Đại Vương, Cao Gia Đại Vương, Tòng Chinh Đại Vương. Các vị tướng này đều là người xã Trung Mầu có công giúp Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp 12 sứ quân và Chiêm Thành giữ nước.
  • Đền Thịnh Liên ở xã Trung Mầu, Gia Lâm, Hà Nội là di tích lịch sử lâu đời. Theo sắc phong, hai làng Trung Mầu và Thịnh Liên đều thờ ba vị tướng thời Đinh: Cao Chương Đại Vương, Cao Gia Đại Vương, Tòng Chinh Đại Vương. Các vị tướng này đều là người xã Trung Mầu có công giúp Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp 12 sứ quân và Chiêm Thành giữ nước.
  • Đình Đông Dư Thượng ở xã Đông Dư, Gia Lâm, Hà Nội thờ Tam vị đại vương trong đó có tướng nhà Đinh Bạch Đa đại vương là người có công giúp Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân.
  • Đình Đông Dư Hạ ở xã Đông Dư, Gia Lâm, Hà Nội thờ Tam vị đại vương trong đó có tướng nhà Đinh Bạch Đa đại vương là người có công giúp Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân.
  • Đình Bát Tràng ở xã Bát Tràng, Gia Lâm, Hà Nội. Thờ Lưu Thiên Tử đại vương Lưu Cơ do những người thợ gốm làng Bồ Xuyên - Bạch Bát di dời từ quê hương Yên Mô, Ninh Bình ra đây lập nghiệp.
  • Lăng Chử Xá, xã Văn Đức, Gia Lâm, Hà Nội là nơi khai sinh ra Chử Đồng Tử, một trong tứ bất tử của phật giáo Việt Nam. Đền thờ ông ở đây được nhà nước công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
  • Hội Gióng được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại, được tổ chức vào ngày 9/4 (Âm lịch), tại đền Gióng, xã Phù Đổng, Gia Lâm, Hà Nội.

Giáo dụcSửa đổi

Giáo dục Phổ ThôngSửa đổi

Trên địa bàn huyện có nhiều trường Trung học phổ thông như:

  • Trường THPT Yên Viên
  • Trường THPT Dương Xá
  • Trường THPT Nguyễn Văn Cừ
  • Trường THPT Cao Bá Quát - Gia Lâm
  • Trường THPT Lê Ngọc Hân
  • Trường THPT Lý Thánh Tông
  • Trường THPT Tô Hiệu
  • Trường THPT Bắc Đuống

Đường phốSửa đổi

Hạ tầng - Giao thông kết nốiSửa đổi

Hệ thống xe buýt kết nốiSửa đổi

Điểm đầu cuối và trung chuyển:Sửa đổi

  • Học viện Nông nghiệp Việt Nam (11, 59)
  • KĐT Đặng Xá (100, CNG02)
  • Đặng Xá (52B)
  • Trung Mầu (10B)
  • Lệ Chi (52A)
  • Bát Tràng (47A)
  • Kiêu Kỵ (47B)

Các tuyến xe buýt hoạt động:Sửa đổi

Tuyến xe buýt Ghi chú Lộ trình trong khu vực huyện Gia Lâm
10A(Long Biên - Từ Sơn) ... - Cầu Đuống - Hà Huy Tập - Đặng Phúc Thông - Dốc Lã - ...
10B(Long Biên - Trung Mầu) ... - Cầu Đuống - Hà Huy Tập - Đặng Phúc Thông - Dốc Lã - Ninh Hiệp - Phù Đổng - Trung Mầu
11(Công viên Thống Nhất - HVNN Việt Nam) ... - Nguyễn Đức Thuận - Ngô Xuân Quảng - HVNN Việt Nam
15(Bến xe Gia Lâm - Phố Nỉ) ... - Cầu Đuống - Hà Huy Tập - Thiên Đức - ...
17(Long Biên - Nội Bài) ... - Cầu Đuống - Hà Huy Tập - Thiên Đức - ...
40(Công viên Thống Nhất - Văn Lâm) ... - Nguyễn Đức Thuận - Nguyễn Bình - ...
43(Công viên Thống Nhất - Đông Anh) ... - Cầu Đuống - Hà Huy Tập - Thiên Đức - ...
47A(Long Biên) ... - Đê Long Biên Xuân Quan - Bát Tràng (cách cổng chợ gốm Bát Tràng 100m)
47B(ĐHKT Quốc dân - Kiêu Kỵ) ... - Đường dẫn cầu Thanh Trì - Đê Long Biên Xuân Quan - Ngã ba Bát Tràng - Đường liên xã Kim Lan Văn Đức - ... - Đường 179 - Kiêu Kỵ (trước cổng cụm sản xuất làng nghề tập trung)
52A(Công viên Thống Nhất - Lệ Chi) ... - Nguyễn Đức Thuận - Cầu vượt Phú Thị - Ỷ Lan - Dương Xá - Ngã tư Sủi - Nguyễn Huy Nhuận - Phú Thị - Keo - Kim Sơn - Lệ Chi (Gia Lâm) - Rẽ phải vào trường Cao đẳng Dệt may Hà Nội (cơ sở 2) - Quay đầu trường Cao đẳng Dệt may Hà Nội (cơ sở 2) - Cửa hàng Hapromart (Lệ Chi - Gia Lâm)
52B(Công viên Thống Nhất - Đặng Xá) ... - Nguyễn Đức Thuận - Nguyễn Bình - Kiêu Kỵ - Ỷ Lan - Đặng Xá
54(Long Biên - Bắc Ninh) ... - Cầu Đuống - Hà Huy Tập - Đặng Phúc Thông - Dốc Lã - ...
59(Đông Anh - HVNN Việt Nam) ... - Thiên Đức - Hà Huy Tập - Cầu Đuống - ... - Nguyễn Đức Thuận - Ngô Xuân Quảng - HVNN Việt Nam
100(Long Biên - KĐT Đặng Xá) ... - Nguyễn Đức Thuận - Khu đô thị Đặng Xá - Đường nội bộ ĐX2 - Đường vành đai nội bộ KĐT Đặng Xá - KĐT Đặng Xá (cạnh sân bóng nhà CT3 KĐT Đặng Xá)
CNG02(Bến xe Yên Nghĩa - Khu đô thị Đặng Xá) ... - Nguyễn Đức Thuận - Khu đô thị Đặng Xá

Nghệ thuậtSửa đổi

Nét đẹp vùng đất tổ nghề gốm

Ở Việt Nam có nhiều nơi làm nghề gốm sứ nhưng lịch sử lâu đời nhất, được coi là đất đổ phát sinh ra nghề gốm thì đó là ở Bát Tràng, Kim Lan nay là hai xã cùng tên thuộc huyện Gia Lâm, ngoại thành Hà Nội. Từ thế kỷ XV sử sách đã ghi chép nhiều về những sản phẩm ở đây. Gốm sứ Bát Tràng nổi tiếng không chỉ ở trong nước mà cả ở nhiều nơi trên thế giới.

Sản phẩm gốm sứ truyền thống của Bát Tràng có bát, đĩa, ấm, chén, lục bình, đôn, chậu... Ngày nay gốm sứ Bát Tràng rất đa dạng về chủng loại, phong phú về màu sắc hình dáng nhưng nét truyền thống vẫn giữ được phong cách riêng. Gốm sứ đã có mặt tại nhiều thị trường trên thế giới như: bát khắc hoa sang Thụy Điển, lọ quả dưa sang Nga, lọ chè sang Pháp... và nhiều mặt hàng khác như các loại bình, lọ hoa, đèn gốm, vật liệu gốm xây dựng...

Trong nghề gốm ngoài các yếu tố về đất, nhiệt độ nung, tạo dáng... còn rất quan trọng ở kỹ thuật men. Có một số màu men độc đáo sau một thời gian dài tưởng đã bị thất truyền nhưng nhờ sự học hỏi tìm tòi khám phá của những nghệ nhân gốm sứ đã được khôi phục lại. Các loại men rạn, men lá dong, men xê da đông...

Ngày nay Bát Tràng cũng là nơi tham quan của du khách khi đến Hà Nội cùng với du lịch các tuyến điểm dọc sông Hồng của Hà Nội - thủ đô văn hiến - một mảnh đất tổ của nhiều nghề trong đó có nghề gốm.

Di tích, văn hóaSửa đổi

Gia Lâm là vùng đất với bề dày lịch sử gắn liền với quá trình dựng nước, giữ nước của dân tộc. Là vùng đất gắn liền với truyền thuyết lịch sử như Thánh Gióng (Phù Đổng) hay sự tích về Chử Đồng Tử (Văn Đức) nằm trong số Tứ bất tử được thờ phụng tại nhiều đền phủ. Hay sự hình thành phát triển thiền phái Trúc Lâm và Phật hoàng Trần Nhân Tông gắn liền với di tích Chùa Báo Ân (Dương Quang) nơi ngài chọn làm cứ địa để Hoằng Pháp. Hay tục thờ Tứ Pháp trong đó có Bà Keo Pháp Vân ở chùa Keo (Kim Sơn) và nhiều chùa khác. Tín ngưỡng, quan niệm cầu lộc như việc đi xin lộc Bà Chúa Kho (Bắc Ninh) thì phải xin, lễ ở đền Bà Tấm Ỷ Lan (Dương Xá) trước vì bà Ỷ Lan đồng ý thì Bà Chúa Kho mới được mở kho, hay việc thờ các vị anh hùng có công giúp vua đánh giặc được thờ ở nhiều chùa. Các di vật tại các di tích thể hiện sự tinh tế trong nghệ thuật điêu khắc gỗ, chạm khắc, nghệ thuật kiến trúc, tinh xảo trong việc đúc chuông... qua nhiều thời kỳ. Hiện nay Gia Lâm có tới 68 di tích được Bộ văn hóa thông tin (sau là Bộ văn hóa thể thao và du lịch) công nhận là di tích cấp Quốc gia và gần trăm di tích cấp tỉnh (tính đến hết 2019). Gia Lâm hiện là huyện sở hữu nhiều di tích cấp Quốc gia nhất trong tất cả các đơn vị cấp huyện. Tiêu biểu một số các di tích đã được xếp hạng cấp Quốc gia như:

  • Chùa Trung Quan (Đại Hùng Tự) ở xã Văn Đức. Xếp hạng di tích nghệ thuật cấp Quốc gia 1996.
  • Chùa Đào Xuyên (Thánh Ân Tự) ở xã Đa Tốn. Di tích nghệ thuật, kiến trúc cấp Quốc gia 1990.
  • Đình Bát Tràng ở xã Bát Tràng. Xếp hạng di tích cấp Quốc gia 1996.
  • Chùa Sủi (Đại Dương Sùng Phúc Tự). Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia 1989.
  • Chùa Phúc Nương xã Yên Thường. Di tích lịch sử và nghệ thuật cấp Quốc gia 1995.
  • Đình Ngọc Động xã Đa Tốn. Di tích lịch sử và văn hóa cấp Quốc gia 1990.
  • Chùa Nành (Pháp Vân Tự) cã Ninh Hiệp. Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia 1989.
  • Cụm di tích đình, nghè Sen Hồ xã Lệ Chi. Di tích kiến trúc và nghệ thuật cấp Quốc gia 1992.
  • Đình thôn Vàng xã Cổ Bi. Xếp hạng di tích kiến trúc và nghệ thuật cấp Quốc gia 1995.
  • Miếu Công Đình xã Đình Xuyên. Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia 1992.
  • Chùa Linh Quy (Hoa Nghiêm Tự) xã Kim Sơn. Di tích nghệ thuật cấp quốc gia 1996.
  • Đình Gia Lâm xã Lệ Chi. Di tích lịch sử và văn hóa cấp Quốc gia 1993.
  • Đình Chử Xá, Lăng Cù Vân xã Văn Đức. Di tích lịch sử kiến trúc và nghệ thuật cấp Quốc gia 1990.
  • Đình Khoan Tế xã Đa Tốn. Di tích lịch sử và văn hóa cấp Quốc gia 1996.
  • Chùa Hương Hải Thiền (Hương Hải Tự) xã Lệ Chi. Di tích kiến trúc và nghệ thuật cấp quốc gia 1996.
  • Đình Trân Tảo xã Phú Thị. Di tích kiến trúc và nghệ thuật cấp Quốc gia 1990.
  • Chùa Keo (Báo Ân Trùng Nghiêm Tự) xã Kim Sơn. Di tích kiến trúc nghệ thuật 1993.
  • Chùa Bà Tấm (đền Ỷ Lan) xã Dương Xá. Di tích lịch sử văn hóa và nghệ thuật cấp Quốc gia 1996.
  • Chùa thôn Cam (Sùng Nghiêm Tự) xã Cổ Bi. Di tích nghệ thuật và kiến trúc cấp Quốc gia 1996.
  • Đình Thuận Tốn xã Đa Tốn. Di tích nghệ thuật và kiến trúc cấp Quốc gia 1996.
  • Đình, nghè Kim Sơn xã Kim Sơn. Di tích nghệ thuật và kiến trúc cấp Quốc gia 1992.
  • Đình chùa, đền, miếu Tế Xuyên xã Đình Xuyên. Di tích kiến trúc và nghệ thuật cấp Quốc gia 1992.
  • Đền Gióng (đền Phù Đổng) xã Phù Đổng. Di tích cấp Quốc gia đặc biệt 2013.
  • Đình To Khê xã Phú Thị. Di tích nghệ thuật cấp Quốc gia 1995.
  • Chùa Cự Đà (Cự Đà Tự) xã Đa Tốn. Di tích kiến trúc và nghệ thuật cấp Quốc gia 1996.

Phát triển đô thịSửa đổi

Nhưng năm gần đây, quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng trên địa bàn huyện, với sự xuất hiện một loạt các khu đô thị mới, như khu đô thị Đặng Xá, khu đô thị Vinhomes Ocean Park, Trâu Quỳ, Ninh Hiệp... Điều này giúp tăng đáng kể dân số của huyện cũng như tỉ lệ dân thành thị. Bên cạnh nhưng lợi ích tích cực mà nó đem lại, hệ lụy mà quá trình đô thị hóa gây ra cũng không hề nhỏ. Đó là ô nhiễm môi trường, giảm thị lệ cây xanh, nguy cơ ngập lụt tăng do diện tích đất giảm, bề mặt bê tông và nhựa đường tăng.

Tỉ lệ đường đô thị trên địa bàn huyện còn thấp, một số tuyến đang xuống cấp nghiêm trọng, điểm hình như đường Hà Huy Tập, Đặng Phúc Thông, Ninh Hiệp, Dốc Lã, Ninh Hiệp, Đình Xuyên, Dương Hà, cầu Đuống và đường dẫn từ đường Hà Huy Tập lên cầu Đuống,... nhưng vẫn chưa được sửa chữa, đe dọa nghiêm trọng Hay việc khai thác cát quá mức trên dòng sông Đuống cũng chưa được xử lý triệt để, việc lấn chiếm xảy ra ngay trên khu vực đê tại Yên Viên, đe dọa nghiêm trọng an toàn đê điều, nhưng vẫn chưa được xử lý.

==

Làng nghềSửa đổi

Gia Lâm là huyện của thủ đô có rất nhiều làng nghề truyền thống và làng nghề mới như:

- Làng gốm sứ Bát Tràng, Giang Cao

- Bò sữa ở Phù Đổng

- Dát vàng, quỳ, sơn son thiếp vàng Kiêu Kỵ

- Thuốc bắc, mứt Ninh Hiệp

- Nghề làm nến, diêm ở Tế Xuyên, Công Đình

- Buôn bán cây giống các loại thôn An Lạc, Viện Rau

- Mây tre đan (chổi, rổ giá, điếu cày, cọc móng...) thôn Quang Trung

- Trồng ổi, dưa, rau thơm Đông Dư

- Làm gốm sứ Kim Lan

- Sơ chế đồ gỗ, mộc Đình Xuyên

- Cây cảnh ở Phù Đổng

- Rau sạch, rau an toàn Văn Đức, Đặng Xá...

- Nghề may da, giả da Kiêu Kỵ

- Thợ nề, thợ mộc buôn bán gạo, thóc hàng xáo Yên Mỹ

- Buôn ván vải vóc quần áo Ninh Hiệp

- Nghề đậu phụ, làm bánh, bột nghệ thôn Đanh, thôn Đình

- Bán cây giống An Phú, Đào Nguyên, Đào Xuyên

- Giết mổ gia súc bò, lợn Linh Quy

- Thu mua sơ chế, chế biến hành, tỏi Thuận Quang

- Làm bún, phở, bánh phở làng Vân

- Buôn bán quần áo, đồ may mặc Trùng Quán

Liên kết ngoàiSửa đổi