C-pop

Dòng nhạc của các nghệ sĩ đến từ Trung Quốc đại lục, Hồng Kông và Đài Loan

C-pop, viết tắt của cụm từ Chinese pop (giản thể: 中文流行音乐; phồn thể: 中文流行音樂; bính âm: Zhōng wén liú xíng yīn yuè; Hán-Việt: Trung văn lưu hành âm nhạc) hay còn gọi là nhạc pop Hoa ngữ, nhạc pop tiếng Hoa hay nhạc pop tiếng Trung, là một nền âm nhạc hiện đại của Trung Quốc (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa), Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc) cũng như Hồng Kông xuất hiện vào thập niên 1920, đôi khi C-pop cũng được nói một cách khó hiểu, bởi vì từ "C-pop" cũng được sử dụng ở cả hai quốc gia này và người Hoa thường gọi C-pop bằng nhiều từ như: "nhạc Tàu", "nhạc Quảng Đông" (Cantopop), "nhạc Quan thoại" (Mandopop), "nhạc Hoa", "nhạc Hồng Kông" (HK-pop),... Ở Việt Nam, C-pop thường được gọi bằng hai cái tên "Nhạc Hoa" và "C-pop".

Lê Cẩm Huy, người đặt nền móng cho sự phát triển của dòng nhạc pop tiếng Hoa

Hiện tại có ba nhánh chính trong C-pop, đó là: Cantopop (tiếng Quảng Đông), Mandopop (tiếng Hoa phổ thông) và nhạc pop tiếng Mân Nam (hay tiếng Phúc Kiến). Khoảng cách giữa CantopopMandopop đang được thu hẹp dần trong những năm của thế kỉ 21. Nhạc pop tiếng Đài Loan, mặc dù có nguồn gốc từ dòng nhạc enka của Nhật Bản, nay đã được tái hòa nhập với C-pop đồng thời thu hẹp xu hướng phát triển theo Mandopop.

Đặc biệt, cơn sốt phim truyền hình Hồng Kông vào những năm 1980 - 1990 và sự bùng nổ của dòng phim thần tượng Đài Loan trong thập niên 2000 đã kéo theo sự phổ biến dòng nhạc tình cảm kiểu C-pop (bao gồm cả MandopopCantopop) tại khu vực ĐôngĐông Nam Á.[1][2][3]

Lịch sửSửa đổi

 
Buck Clayton, một người Mỹ đã giúp mang ảnh hưởng nhạc jazz tới Thượng Hải.

Từ năm 1920 đến năm 1949, "âm nhạc đại chúng Trung Hoa" được dùng để miêu tả tất cả những dòng nhạc đương đại hát bằng phương ngữ tiếng Hoa ở Thượng Hải. Một tên tuổi quan trọng là Lê Cẩm Huy. Buck Clayton là người đã đem ảnh hưởng nhạc jazz của Mỹ tới Trung Quốc và thứ nhạc này đã trở nên phổ biến tại các khu vui chơi của những hộp đêm và vũ trường ở các thành phố lớn trong những năm 1920. Một số đài phát thanh tư nhân đã phát những bài nhạc tiếng Hoa theo phong cách của thế kỉ 20 từ đầu năm 1920 đến 1950.[4]

Trong khoảng thời gian Nhật Bản xâm chiếm Mãn Châunội chiến Trung Quốc, nhạc pop được xem như là một "phân tâm cánh tả". Sau chiến tranh Trung-NhậtChiến tranh thế giới lần thứ hai, C-pop đã được tiếp thị, sản xuất và kinh doanh trong một khu vực rộng lớn hơn. Đảng Cộng sản Trung Quốc lập nên nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào năm 1949. Một trong những hành động đầu tiên của họ là gán mắc "Nhạc vàng (Trung Quốc)" (loại màu có liên quan đến nội dung khiêu dâm) cho thể loại nhạc này. Ngành công nghiệp nhạc pop Thượng Hải sau đó đã đưa nhạc pop tới Hồng Kông và trong những năm 1970 phát triển nên thể loại nhạc Cantopop. Quốc Dân Đảng khi chuyển đến Đài Loan đã hạn chế tiếng Phúc Kiến Đài Loan bản địa từ thập niên 1950 đến cuối những năm 1980. Kết quả là Mandopop đã trở thành thể loại âm nhạc thống trị tại Đài Loan.

Trong tháng 2 năm 2008, công cụ tìm kiếm hàng đầu của Trung Quốc đại lục là Baidu.com đã bị các tập đoàn công nghiệp địa phương đâm đơn kiện về việc cung cấp nghe, phát và tải nhạc không có sự đồng ý cho phép.[5] Tình trạng vi phạm bản quyền vẫn tiếp tục tồn tại ở Trung Quốc[6] nhưng Google đã công bố một thoả thuận hợp tác cung cấp nghe nhạc miễn phí và các bản sao chép nhạc chính thống. Tương lai của C-pop ở Trung Quốc đại lục đang nổi lên chậm rãi. Tuy nhiên, việc ngăn cấm chương trình cực kỳ phổ biến Super Girl vào các năm 2008 và 2012 của chính phủ Trung Quốc vẫn là một tranh cãi rất lớn cho thị trường Trung Quốc đại lục.[7]

Các nhánh chính trong C-popSửa đổi

Nhân tố so sánh Cantopop Mandopop Nhạc pop Đài ngữ
Tên tiếng Anh Cantonese pop Mandarin pop Taiwanese pop

Hokkien pop

Viết tắt HK-pop M-pop T-pop
Tên chữ Hán (phồn thể) 粵語流行音樂

(Việt ngữ[8] lưu hành âm nhạc)

華語流行音樂

(Hoa ngữ lưu hành âm nhạc)

台語流行音樂

(Đài ngữ lưu hành âm nhạc)

Tên tiếng Việt Nhạc pop tiếng Quảng Đông Nhạc pop tiếng Quan thoại

Nhạc pop tiếng Hoa phổ thông

Nhạc pop tiếng Đài Loan

Nhạc pop tiếng Phúc Kiến

Nguồn gốc âm nhạc Thời đại khúc (shidaiqu) của Trung Hoa Thời đại khúc (shidaiqu) của Trung Hoa Nhạc enka của Nhật Bản
Thời gian và địa điểm hình thành - Hát bằng tiếng Quan thoại từ những năm 1920 đến 1950 tại Thượng Hải,   Trung Hoa Dân Quốc (trước khi rời sang Hồng Kông)

- Đến thập niên 1970 bắt đầu hát bằng tiếng Quảng Đông và phát triển Cantopop

- Những năm 1920 - 1950 tại Thượng Hải,   Trung Hoa Dân Quốc (trước khi rời sang Đài Loan)

- Tại   Trung Quốc đại lục từ giữa những năm 2000 đã phát triển dòng nhạc Mandopop riêng thông qua phim điện ảnhphim truyền hình

- Thập niên 1910 tại Đài Loan (khi ấy là thuộc địa của   Đế quốc Nhật Bản)

- Bị hạn chế từ năm 1949 đến 1987 do thiết quân luật  Đài Loan

- Tái hoà nhập từ thập niên 1990 đến nay

Các thể loại nhạc chính âm nhạc Trung Hoa, jazz, rock and roll, R&B, nhạc điện tử, nhạc pop phương Tây âm nhạc Trung Hoa, hip hop, R&B, nhạc New Wave, pop, rock, ballad dân ca, nhạc dance điện tử, nhạc trữ tình, ballad, rock and roll, hip hop, R&B
Trung tâm sản xuất lớn nhất hiện nay Hồng Kông Đài Bắc (Đài Loan) Đài Bắc (Đài Loan)
Phạm vi phổ biến Hồng Kông, Malaysia, Singapore, Indonesia, Thái Lan, Việt Nam và tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc) Trung Quốc, Đài Loan, Malaysia, Singapore, Việt NamNhật Bản Đài Loan và cộng đồng người gốc Phúc Kiến ở Hạ Môn (Phúc Kiến), Philippines, Malaysia, Singapore, Indonesia

Các nghệ sĩ tiêu biểuSửa đổi

Xem thêmSửa đổi

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ T.M.P (nstranminhphi.blogspot.com) (ngày 26 tháng 6 năm 2006). “Khi nhạc Hoa "qua tay" người Việt”. Báo điện tử Tiền Phong. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2018.
  2. ^ VietnamNet (ngày 7 tháng 10 năm 2013). “Nhạc Việt với học thuyết "Bắt chước để sáng tạo". giaidieuxanh.vn. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 2 năm 2018. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2018.
  3. ^ Lan Phương (ngày 20 tháng 4 năm 2017). “Học hỏi Kpop và nhạc Hoa, ca sĩ Việt liên tục bị nghi đạo nhạc”. Zing.vn. Truy cập ngày 24 tháng 2 năm 2018.
  4. ^ Toby Miller (2003). Television: Critical Concepts in Media and Cultural Studies. Nhà xuất bản Routledge. ISBN 0-415-25502-3
  5. ^ Msnbc. "Msnbc." China's top search engine accused of aiding illicit online copying. Truy cập ngày 19 tháng 3 năm 2008.
  6. ^ China Briefing Media. [2004] (2004) Business Guide to the Greater Pearl River Delta. China Briefing Media Ltd. ISBN 988-98673-1-1
  7. ^ hk-dk.dk. "www.hk-dk.dk Lưu trữ 2008-05-27 tại Wayback Machine." Foreign Influence in TV & Film. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2008.
  8. ^ Việt ngữ (tức tiếng Việt) ở đây là cách gọi tắt của người Trung Quốc để chỉ tiếng Quảng Đông chứ không phải tiếng Việt (Kinh)

Liên kết ngoàiSửa đổi