Súng trường bán tự động M1 Carbine, Súng cạc-bin M1 hay còn được gọi ngắn gọn là Cạc bin M1 (ở Việt Nam và nhiều nước khác ở Châu Á). Nó là một trong những khẩu súng trường bán tự động nhỏ gọn, có trọng lượng nhẹ và dễ sử dụng nhất thế giới. Khẩu súng này đã trở thành một trong những khẩu súng thông dụng nhất của quân đội Hoa Kỳ trong suốt Chiến tranh thế giới thứ hai, Chiến tranh Triều Tiên. Cho đến năm 1958 thì nó và khẩu súng trường M1 Garand được thay thế bởi Súng trường M14 (hay từ năm 1969 trở đi thì cả M1 Garand, M1 Carbine và M14 đều bị thay thế hoàn toàn bằng M16).

M1 Carbine
M1 Carbine Mk I - USA - Armémuseum.jpg
Súng trường M1 Carbine
LoạiSúng trường bán tự động, Súng cạc-bin, Súng trường tấn công (M2 và M3).
Nơi chế tạo Hoa Kỳ
Lược sử hoạt động
Phục vụ1942-1973
Sử dụng bởiXem phần Các quốc gia sử dụng  Hoa Kỳ
 Nhật Bản
 Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
 Cộng hòa Miền Nam Việt Nam
 Việt Nam
 Lào
 Cộng hòa Nhân dân Campuchia
 Campuchia
 Trung Quốc
 Thái Lan
 Colombia
 Israel
 Hàn Quốc
 Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều TiênTịch thu từ quân đội Mỹ, Hàn Quốc và các quân đội chư hầu giúp đỡ quân đội Hàn Quốc trong chiến tranh Triều Tiên
 Philippines
 Indonesia
 Singapore
 Malaysia
 Nam Phi
 Pháp
 Canada
 Afghanistan
 Mexico
 Brasil
 Đài Loan
 New Zealand
 Úc
 Anh Quốc
 Cuba
Cuộc chiến tranhChiến tranh thế giới thứ hai
Chiến tranh Triều Tiên
Chiến tranh Việt Nam
Chiến tranh Đông Dương
Chiến tranh giành độc lập Namibia
Sự kiện Vịnh Con Lợn
Nội chiến Lào
Nội chiến Campuchia
Nội chiến Trung Quốc
Chiến tranh biên giới Lào-Thái Lan
Cách mạng Cuba
Chiến tranh biên giới Việt Nam-Campuchia
Chiến tranh biên giới Việt-Trung, 1979
Xung đột Ả Rập-Israel
Lược sử chế tạo
Người thiết kếFrederick L. Humeston
William C. Roemer
David Marshall Williams
Năm thiết kếTháng 4 năm 1938
Nhà sản xuấtWinchester
Irwin-Pedersen
Harrington & Richardson
IBM
Underwood Typewriter Company
Inland Division
Standard Products
General Motors
...
Giai đoạn sản xuấtTháng 7 năm 1938-Tháng 8 năm 1945
Số lượng chế tạoKhoảng 6.121.309 khẩu
Các biến thểM1A1 Carbine (biến thể báng gập của khẩu M1 Carbine)
M2 Carbine (biến thể "súng trường tấn công" của khẩu M1 Carbine khi mà nó được gắn thêm một nút chọn chế độ bắn (liên thanh hoặc bán tự động) ở phía bên trái súng)
M3 Carbine (Khẩu M2 Carbine được trang bị kính nhìn đêm)
Iver-Johnson Enforcer Pistol (khẩu M1 Carbine nhưng được thiết kế lại một chút về hình dáng bên ngoài để nó trở thành súng ngắn. Nó đặc biệt thích hợp cho lực lượng cảnh sát, quản ngục và thợ săn)
Thông số
Khối lượng2,4 kg (khi chưa nạp đạn)
3 kg (khi nạp đầy đạn).
Chiều dài35,6 in

Đạn.30 Carbine
Cơ cấu hoạt độngTrích khí
Khóa nòng xoay
Tốc độ bắn120 viên/phút (M1 và M1A1)
850-900 viên/phút (M2 và M3)
Vận tốc mũi600 m/giây
Tầm bắn hiệu quả300 m
Tầm bắn xa nhất400m
Chế độ nạpBăng đạn thẳng 15 viên
Băng đạn cong 30 viên (M2 và M3 Carbine)
Ngắm bắnĐiểm ruồi
Kính nhìn đêm (M3 Carbine)
Một lính Mỹ với 1 cây M2 Carbine ở Khe Sanh (1968)

Trong thời kỳ chiến tranh Đông Dương diễn ra thì lính dù và lính bộ binh của quân đội Pháp cùng đám tay sai Quốc Gia Việt Nam của chúng sử dụng khẩu M1 Carbine cùng với biến thể M1A1 của nó với số lượng rất lớn. Dù có MAS-49 nhưng nhiều lính Pháp cực kỳ yêu thích M1 Carbine vì trọng lượng nhẹ, giá thành rẻ của nó. Sau khi đánh thắng được quân Pháp, Quân đội nhân dân Việt NamQuân Giải phóng miền Nam Việt Nam lại tiếp tục sử dụng lại những khẩu M1 Carbine thu được để chiến đấu chống lại Quân đội Hoa KỳQuân lực Việt Nam Cộng hòa trong chiến tranh Việt Nam. Trong Chiến tranh Việt Nam, M1 Carbine cùng với AK-47, M16, CKC, M14, M60, RPD,...làm nên đặc trưng của cuộc chiến này

Lịch sử chế tạoSửa đổi

 
M1 Carbine được trưng bày trong viện bảo tàng lịch sử ở Stockholm, Thụy Điển.
 
M1 Garand và M1 Carbine được trưng bày trong viện bảo tàng lịch sử Hoa Kỳ.

Trước khi chiến tranh thế giới thứ hai diễn ra, chính phủ Mỹ đã nhận được rất nhiều báo cáo từ các chi nhánh quân đội khác nhau (lính bộ binh, lính thiết giáp, lính pháo binh, lính súng cối, lính xe tăng, lính điện đài,...) rằng họ không thể sản xuất và sử dụng hai khẩu súng trường là M1903 SpringfieldM1 Garand cho quân đội mãi được. Sau những giờ tập luyện của binh lính, các sĩ quan cũng nhận xét rằng khẩu M1 Garand tuy tốt nhưng lại khá là nặng (Khẩu M1 Garand nặng tới 4,31 kg). Điều này khiến những người lính đặc biệt (lính thiết giáp, lính pháo binh, lính súng cối, lính điện đài, lính Bazooka,...) di chuyển, hành quân khá chậm. Chính phủ Mỹ nghĩ ra một sáng kiến đó là: "Phải tạo ra một khẩu súng đặc biệt thích hợp để chiến đấu ở cự ly gần". Khẩu súng đó phải nhẹ, uy lực mạnh, lực giật ít. Khẩu súng lục M1911, khẩu súng ổ quay Model 10 và súng Thompson có tầm bắn rất kém khiến cho binh lính không kịp trở tay trước kẻ thù. Họ mong muốn có được một khẩu súng mới có trọng lượng nhẹ và độ chính xác cao như khẩu M1 Garand để họ có thể di chuyển và tiến quân nhanh hơn và dễ hơn. Vào tháng 4 năm 1938, một tổ thiết kế gồm: David Marshall William, Frederick L. Husmeton và William C. Roemer đã thiết kế ra được một mẫu súng đáp ứng được đúng như những gì mà chính phủ Mỹ đang yêu cầu. Vào tháng 5 năm 1938, biến thể M1A1 với báng gấp cũng đã được ra đời. Rất nhanh chóng, những người lính dù Mỹ đã được ghi vào danh sách để sử dụng khẩu M1A1 Carbine.

Trong thế chiến thứ haiSửa đổi

Tuy được thiết kế từ tháng 4 năm 1938 và được sản xuất từ tháng 7 năm 1938 (với số lượng nhỏ) nhưng phải đến tận tháng 11 năm 1941 thì súng M1 Carbine mới được gửi đến cho những quân đội Mỹ đang chiến đấu ở Mặt trận Thái Bình DươngMặt trận phía Tây. Mỹ cũng bán những khẩu M1 Carbine cho các nước khác trong phe Đồng Minh nhưng Liên Xô thì lại không cần vì họ đã có súng trường Mosin-NagantSVT-40 rồi. Quân đội Anh và Trung Quốc thì cũng chỉ mua một ít súng này (Quân đội Anh mua khoảng 30,000 cây M1 và M1A1) từ Mỹ để trang bị cho lính (chủ yếu là lính đặc kích) của họ. M1 Carbine được sản xuất nhằm để bù đắp cho nhược điểm chết người của khẩu M1 Garand khi mà khẩu Garand chỉ có 8 viên đạn cho mỗi lần nạp thì khẩu M1 Carbine lại sử dụng một băng đạn lên tới 15 viên (hoặc băng 30 viên được sử dụng cho biến thể M2 Carbine). Nhưng trong một đại đội lính bộ binh Mỹ thì số lượng lính Mỹ sử dụng khẩu M1 Carbine tương đối ít, chỉ có 4-8 binh lính là sử dụng khẩu súng này, còn lại đa số những người lính khác vẫn còn muốn dùng M1 Garand và Thompson. Tuy nhiên, không chỉ có binh lính sử dụng M1 Carbine mà các lính kỹ sư, sĩ quan, lính quân y, lực lượng áp giải tù binh Mỹ cũng dùng nó như là thứ vũ khí cá nhân tiêu chuẩn. Quân đội các nước phát xít đã rất ghen tỵ khi mà nước Mỹ và nhiều nước Đồng Minh khác thì cứ thiết kế ra được nhiều mẫu vũ khí tốt để trang bị cho quân đội của họ. Đến năm 1943 thì Đức thiết kế được khẩu súng trường bán tự động Gewehr 43 (để thay thế cho khẩu Gewehr 41 đã lỗi thời). Khẩu súng đó có hình dáng bên ngoài khá giống M1 Carbine nhưng nòng súng của nó lại không được dài bằng M1 Carbine. Còn quân đội Nhật vẫn mãi dùng những khẩu súng trường bắn phát một cổ điển là Arisaka Kiểu 38Arisaka Kiểu 99. Thỉnh thoảng họ lại phải đi nhặt lại súng Garand, Carbine và Thompson của quân Mỹ để tiếp tục dùng trong chiến đấu chống lại quân Mỹ trên các hòn đảo ở Thái Bình Dương. Một số lính kháng chiến và biệt kích người Pháp cũng dùng M1 Carbine cùng với khẩu tiểu liên Sten để tấn công quân Đức, góp phần dọn đường cho quân Đồng Minh tiến vào bãi biển Normandie.

Trong chiến tranh Triều TiênSửa đổi

Khi chiến tranh Triều Tiên diễn ra, tất cả vũ khí của quân đội Mỹ đều được gửi đến cho Quốc quân Đại Hàn Dân Quốc để chiến đấu với Quân đội Nhân dân Triều Tiên của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Trong thời gian quân đội Đại Hàn Dân quốc chiến đấu với quân đội Bắc Triều Tiên thì họ nhận xét rằng súng trường bán tự động M1 Garand và M1 Carbine rất xứng đáng trở thành những vũ khí thành công nhất trong lịch sử nước Mỹ. Không những thế họ còn nói chức năng bắn bán tự động của những khẩu súng này đã giúp họ tiến quân nhanh hơn và tấn công như vũ bão khiến cho quân Bắc Triều Tiên không thể chống cự lại khi được trang bị những khẩu Mosin-Nagant bắn phát một còng kềnh, bắn rất chậm chạp. Một điều khá lạ lùng là trong cuộc chiến này, trong khi quân đội Triều Tiên trang bị súng tiểu liên PPSh-41PPS-43 với số lượng lớn trong thì số lượng binh lính Nam Hàn dùng tiểu liên Thompson (hay tiểu liên M3) lại ít ỏi vô cùng. Quân đội Hoa Kỳ tài trợ cho quân đội Hàn Quốc khoảng 1, 015, 618 khẩu M1 và M2 Carbine trong suốt thời kỳ chiến tranh Triều Tiên

Trong chiến tranh Đông Dương và chiến tranh Việt NamSửa đổi

Trong suốt thời gian chiến tranh Đông Dương, quân đội Pháp được trang bị súng M1 Carbine rất nhiều, những đơn vị lính dù thì được trang bị biến thể M1A1 Carbine. Sau mỗi trận thua trước quân Việt Minh thì tất cả những thứ vũ khí của quân Pháp đều bị những người lính Việt Minh tổ chức thu giữ. Những người lính Việt Minh nhanh chóng đem những thứ vũ khí thu được này ra sử dụng tiếp để có thêm vũ khí đánh lại quân Pháp. Những người lính Việt Minh và người dân Việt Nam thời bấy giờ gọi khẩu M1 Carbine là Cạc-bin, đọc lái từ "carabine" trong tiếng Pháp. Năm 1954 sau khi kết thúc chiến dịch Điện Biên Phủ, nước Pháp đã ký hiệp định Genève và qua đây, họ cam kết không xâm lược Việt Nam thêm một lần nào nữa.

Đến năm 1955, quân đội Mỹ đã tham gia vào Đông Dương (để thế chân Pháp). Đồng minh chống cộng của Mỹ là quân đội Việt Nam Cộng hòa được trang bị hàng ngàn khẩu súng từ thời thế chiến thứ hai do quân đội Mỹ cung cấp thông qua các gói hàng, lô hàng viện trợ quân sự. Và khi Việt Nam đã được giải phóng hoàn toàn vào năm 1975 thì số lượng M1 Carbine do Quân đội nhân dân Việt Nam tịch thu của quân đội Pháp, Quốc gia Việt Nam, Mỹ, các nước chư hầu của Mỹ (Hàn Quốc, Thái Lan, Đài Loan, Úc,...) trong chiến tranh Việt Nam và cả Việt Nam Cộng hòa đã lên tới con số khủng khiếp (khoảng 100,000 khẩu thu giữ được từ tay quân Pháp và Quốc gia Việt Nam cùng với hơn 300,000 khẩu thu giữ được từ tay Mỹ, các nước chư hầu của Mỹ (Hàn Quốc, Thái Lan, Đài Loan, Úc,...) và Việt Nam Cộng Hòa bỏ lại sau mỗi lần thua trận). Vì vậy, mỗi lần nhắc tới chiến tranh Việt Nam thì người ta thường nhớ tới AK-47, M16, RPD, CKC, M60,... và M1 Carbine. Hiện nay, các bạn hoàn toàn có thể tìm thấy và bắn thử khẩu súng trường huyền thoại này ở ngay tại Việt Nam, đó là ở bên trong trường bắn của khu di tích lịch sử địa đạo Củ Chi, cùng với những khẩu súng huyền thoại trong chiến tranh Việt Nam như AK-47, M-16, M60, Browning M1919 (đại liên M30), M1 Garand,...

Đâu chỉ có lính Việt Nam Cộng Hòa mà ngay cả lính của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam cũng sử dụng khẩu súng này rất phổ biến ngay từ thời điểm bắt đầu cuộc chiến (1961) vì lính của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam (quân du kích Việt Cộng) không có nhiều súng AK-47 hay CKC như Quân đội nhân dân Việt Nam (quân Bắc Việt) để trang bị cho toàn bộ binh lính nên họ đành sử dụng thêm cả vũ khí thu được của địch, nhiều nhất trong số đó là M1 Carbine. Từ sau năm 1968 trở đi thì lính của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam còn thu được thêm cả súng M16 và "đại liên đuôi cá" M60 (các cụ gọi những khẩu M60 thu được của lính Mỹ là "đại liên đuôi cá" vì bộ báng của nó trông rất giống đuôi của cá chép) của lính Mỹ vì từ năm 1968 thì chính quyền Lydonn B Johnson leo thang chiến tranh ở miền Nam Việt Nam bằng cách đổ quân vào Đà Nẵng để cứu cái chế độ tay sai chống Cộng của Mỹ là Việt Nam Cộng Hòa đang suy sụp trầm trọng sau vụ Đàn áp Phật giáo và Diệm-Nhu bị đảo chính năm 1963. Lính của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam rất thích khẩu súng này vì nó bắn khá nhanh, thay đạn dễ, khối lượng nhẹ, phù hợp với thể trạng chiến đấu của họ, lượng đạn nhiều, nguồn cung cấp đạn dễ kiếm, lực giật của nó khá yếu (yếu hơn AK-47),...

Những cuộc chiến khácSửa đổi

M1 Carbine đã được sử dụng nhiều cuộc chiến tranh khác sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc như chiến tranh biên giới Việt-Trung năm 1979, nội chiến Lào, nội chiến Campuchia, chiến tranh Việt Nam-Campuchia, chiến tranh biên giới Lào-Thái Lan,... Khi quân đội Việt Nam tham gia vào những cuộc chiến này thì đã dùng súng M1 Carbine cùng với AK-47, M16, SKS như vũ khí chính của họ. Trong cuộc nội chiến Campuchia thì M1 Carbine được dùng bởi cả hai quân đội chính phủ Campuchia lẫn cả quân phiến loạn Khmer Đỏ. Nó cũng được sử dụng bởi du kích AfghanistanIraq để chống lại quân đội Mỹ trong cuộc chiến tranh Afghanistanchiến tranh Iraq. Nhưng đến tận bây giờ các nước trên thế giới đã chế tạo rất nhiều vũ khí cho riêng họ, họ không cần dùng khẩu M1 Carbine nữa. Một phần lớn những khẩu M1 Carbine chỉ còn thấy trong viện bảo tàng, khu tập bắn, khu di tích và một phần khác đã được giao lại cho những đoàn làm phim, làm game về đề tài thế chiến thứ hai, chiến tranh Triều Tiên, chiến tranh Đông Dương và chiến tranh Việt Nam.

Các quốc gia sử dụngSửa đổi

Chú thích và tham khảoSửa đổi

Tham khảoSửa đổi