Sten MK II là một trong những khẩu súng tiểu liên rất nổi tiếng được dùng bởi quân đội Anh và tất cả lực lượng kháng chiến ở châu Âu trong suốt thế chiến thứ hai. Loại đạn nó sử dụng là đạn 9x19mm. Đây là một trong những khẩu súng tiểu liên nổi danh trong Thế chiến thứ hai, chiến tranh Đông Dươngchiến tranh Việt Nam.

Tiểu liên Sten
Pistolet maszynowy STEN, Muzeum Orła Białego.jpg
Súng tiểu liên Sten Mk II.
LoạiSúng tiểu liên
Nơi chế tạo Anh Quốc
 Canada
 Úc (Austen)
Lược sử hoạt động
Phục vụ1941-1979
Sử dụng bởiXem phần Các quốc gia sử dụng  Anh Quốc
 Canada
 Úc
 New Zealand
 Israel
 Quần đảo Solomon
 Hàn Quốc
 Philippines
 Malaysia
 Thái Lan
 Pháp
 Ý
 România
 Bỉ
 Ấn Độ
 Pakistan
 Hà Lan
 Ba Lan
 Singapore
 Indonesia
 Đài Loan
 Trung Quốc
 Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
 Cộng hòa Miền Nam Việt Nam
 Việt Nam
 Lào
 Campuchia
 Cuba
Cuộc chiến tranhChiến tranh thế giới thứ hai
Chiến tranh Triều Tiên
Chiến tranh Việt Nam
Chiến tranh Đông Dương
Sự kiện Vịnh Con Lợn
Nội chiến Lào
Nội chiến Campuchia
Nội chiến Trung Quốc
Chiến tranh biên giới Lào-Thái Lan
Cách mạng Cuba
Chiến tranh Afghanistan (1978–1992)
Chiến tranh Afghanistan (2001-nay)
Chiến tranh Lạnh
Nội chiến Angola
Chiến tranh Việt Nam-Campuchia
Chiến tranh biên giới Việt-Trung, 1979
Nội chiến Sierra Leone
Nội chiến Congo
Xung đột Ả Rập-Israel
Chiến tranh Trung-Ấn
Chiến tranh Ấn Độ - Pakistan
Lược sử chế tạo
Người thiết kếReginald V. Shepherd
Harold J. Turpin
Năm thiết kế1940
Nhà sản xuấtRoyal Small Arms Factory, Enfield, BSA, ROF Fazakerley, ROF Maltby, ROF Theale và nhiều hãng khác.
Giai đoạn sản xuất1941–1945
Số lượng chế tạo4,6 triệu khẩu (tất cả các biến thể)
Các biến thểMk I, Mk II, Mk IIS, Mk III, Mk IV, Mk V và Mk VI.
Thông số
Khối lượng3,2 kg
Chiều dài762mm (30 in)
Độ dài nòng196 mm

Đạn9x19mm Parabellum
Cơ cấu hoạt độngNạp đạn bằng phản lực bắn
Tốc độ bắn500 viên/phút
Vận tốc mũi365 m/giây
Tầm bắn hiệu quả100m
Tầm bắn xa nhất100m
Chế độ nạpBăng đạn thẳng 32 viên.
Ngắm bắnĐiểm ruồi

Lịch sử chế tạoSửa đổi

Vào năm 1940, khi nước Anh đang tham gia vào trận không chiến quan trọng, đối mặt với quân đội phát xít Đức. Chính phủ Anh lo lắng về việc quân phát xít Đức của Hitler sẽ sớm tổ chức xâm lược nốt nước Anh. Trong khi đó, Quân đội Hoàng gia Anh đang thiếu thốn trầm trọng súng tiểu liên. Những khẩu tiểu liên Lanchester 9mm đã theo những khẩu súng khác của quân đội Anh như Lee-Enfield, Bren, Vickers,...vĩnh viễn nằm lại tại Dunkirk sau cuộc tháo chạy trong hỗn loạn khỏi đất Pháp của quân Anh. Các tướng lĩnh Anh đã yêu cầu chính phủ phải đặt hàng thêm thật nhiều súng Thompson từ Mỹ để quân đội có thêm súng tiểu liên để chiến đấu với quân phát xít Đức. Nhưng súng Thompson là một khẩu súng tiểu liên rất đắt tiền thời bấy giờ (giá của 1 khẩu M1928 Thompson Mỹ bán cho Anh cực kì đắt đỏ, 250 đôla) nên quân đội Anh chỉ trang bị những khẩu Thompson cho lực lượng đặc biệt (lính SAS của quân đội Anh ở Chiến trường Bắc Phi) và lính nhảy dù của quân đội Anh mà thôi. Cuộc chiến đang cận kề đến nơi rồi mà quân đội Anh lại đang khan hiếm súng tiểu liên trầm trọng. Nhận thấy điều này, 2 nhà máy sản xuất vũ khí là Royal Small Arms Factory và Enfield quyết định thiết kế một khẩu tiểu liên mới để đồng hành và dần thay thế cho khẩu Thompson. Họ nghĩ rằng nên thiết kế một khẩu tiểu liên có tạo hình giống khẩu tiểu liên Lanchester 9mm. Khẩu Lanchester 9mm là một mẫu súng tiểu liên được quân đội Anh sao chép trực tiếp từ mẫu tiểu liên MP-28 (Mẫu tiểu liên MP-28 chính là mẫu tiểu liên MP 18 được cải tiến sau thế chiến 1) thu được của quân Đức và khẩu tiểu liên mới phải dễ sản xuất. Và thế là chỉ trong vòng 28 ngày, khẩu Sten đã được thiết kế thành công. Điều này làm cho chính phủ Anh rất hài lòng. Tên của khẩu súng đã được đặt tên theo tên của hai người đã bỏ nhiều thời gian và công sức để chế tạo nó, là ông Reginald V. Shepherd (ông là thiếu tá lực lượng hậu cần của Quân đội Hoàng gia Anh) và ông Harold Turpin (một kĩ sư chuyên về mảng sửa chữa và chế tạo súng tại hãng Enfield), chữ S và chữ T được lấy ra từ tên Shepherd và Turpin, còn vần EN là tên nhà máy Enfield. Tiểu liên Sten sau ngay đó đã được chấp nhận sản xuất đại trà và đưa vào sử dụng trong quân đội Anh từ cuối năm 1940. Nó thật sự đã làm thay đổi bộ mặt quân đội nước Anh. Với công nghệ và nhân lực của nhà máy Enfield thì họ cần 5 tiếng (tại những nhà máy khác như Long Branch của Canada là 6-8 tiếng) để cho ra lò 1 cây Sten thành phẩm với giá 2 bảng Anh (đồng bảng Anh theo thời giá 1942), tức là bằng khoảng 10 đôla Mỹ (đôla Mỹ theo thời giá 1942)

Trong thế chiến thứ haiSửa đổi

 
Những người lính dù Anh trang bị Sten Mk V trong Chiến dịch Market Garden.
 
Thủ tướng Winston Churchill đang bắn thử khẩu Sten Mk II vào ngày 13 tháng 6 năm 1941.
 
Kháng chiến quân ở Paris đang cầm Sten Mk II để chuẩn bị phục kích quân Đức.

Khi thế chiến thứ hai bùng nổ, tất cả súng tiểu liên được gửi đến cho quân đội Anh ở tất cả các mặt trận và cũng được bán cho những lực lượng kháng chiến ở châu Âu. Những người kháng chiến bảo rằng: " Họ thật may mắn khi họ có được khẩu Sten". Trước khi khẩu Sten ra đời thì họ phải dùng Thompson, MP-40 và một vài khẩu súng trường khác (nhiều nhất là Karabiner 98k thu được của lính Đức và Lee-Enfield do quân đội Anh cấp). Hai khẩu đó tạo ra tiếng ồn rất lớn mà không thể gắn được giảm thanh khiến cho những cuộc phục kích và ám sát những sĩ quan cấp cao Đức bị lính Đức phát hiện rất nhanh, kết quả là hơn một nửa số người đã bị bắt vào các trại tập trung hít hơi ngạt hoặc bị bắn chết ngay tại chỗ. Nhờ mẫu Sten Mk II có thể gắn giảm thanh lẫn cả sự chính xác tương đối cao nên việc ám sát của họ đã diễn ra khá thành công và an toàn. Có rất nhiều người đã nhận xét rằng Sten có hình dạng rất lạ. Nó giống một khẩu súng tự chế tại nhà hơn là một mẫu vũ khí được thiết kế trong chiến tranh. Tuy vậy, khẩu Sten cũng bị coi là thiếu tin cậy hơn nhiều so với khẩu Thompson hay MP-40. Nó không thể hoạt động ổn định trong những môi trường khắc nghiệt như trong rừng nhiệt đới, vùng sa mạc ở Bắc Phi hay vùng có lắm tuyết và bùn. Chính vì điều đó đã khiến cho cuộc ám sát một sĩ quan SS, Reinhard Heinrich của hai lính biệt kích người Anh gốc Séc suýt nữa thất bại chỉ vì khẩu Sten của họ bị kẹt đạn vì trời quá ẩm và họ phải sử dụng đến lựu đạn chày. Quả lựu đạn khiến Reinhard bị thương rất nặng và phải nhập viện. Hắn qua đời sau đó vài ngày tại bệnh viện vì bị nhiễm trùng máu. Còn 2 lính biệt kích kia đều bị quân Đức tra tấn đến chết. Sten đã được dùng bởi rất nhiều lực lượng Anh trên tất cả các chiến trường nhưng ở chiến trường Bắc Phi, số lượng lính Anh sử dụng Sten thì lại ít ỏi vô cùng, trong hàng ngàn binh lính Anh chỉ có vài chục người là dùng khẩu Sten. Họ chủ yếu là lính Úc với mẫu Austen (mẫu STEN do Úc sản xuất với sự cho phép của Anh). Họ kể lại rằng khẩu Sten của họ không thể hoạt động được nổi ở vùng khí hậu khô nóng, lắm cát bụi tại sa mạc Sahara trong khi khẩu Thompson (họ đặt mua của Mỹ) hay MP-40 (của đối thủ Đức) thì vẫn cứ nhả đạn đều đều mỗi khi bóp cò.

Trong chiến tranh Đông Dương và chiến tranh Việt NamSửa đổi

Trong thời kỳ chiến tranh Đông Dương, rất nhiều vũ khí của thời thế chiến thứ hai được Anh gửi đến cho quân đội PhápViệt Nam để chiến đấu với quân đội Việt Minh, tiểu liên Sten cũng nằm trong số vũ khí đó. Được trang bị chủ yếu cho bộ binh và kỵ binh, nó được nằm trong danh sách những khẩu súng tiểu liên thông dụng nhất của thời chiến tranh Đông Dương và chiến tranh Việt Nam. Đến năm 1955, khi quân đội Hoa Kỳ chiến tranh với Việt Nam để chống chủ nghĩa cộng sản lan rộng, Quân đội nhân dân Việt Nam lẫn cả những người lính Việt Cộng đều dùng những khẩu tiểu liên Sten và nhiều tiểu liên chiến lợi phẩm khác như PPSh-41, PPS-43, M1A1 Thompson, MAT-49,...để chiến đấu với quân đội Hoa Kỳ.

Những cuộc chiến khácSửa đổi

Sten đã được bán khắp nơi trên thế giới sau chiến tranh Việt Nam, nó là một khẩu tiểu liên ưa thích của nhiều lực lượng nổi dậy từ nhiều cuộc chiến trên thế giới. Vì sử dụng loại đạn nổi tiếng thế giới, 9x19mm, nên việc tìm và mua đạn cho khẩu Sten không khó cho lắm. Đáng chú ý nhất là quân du kích MujahideenTaliban trong chiến tranh Afghanistan cùng với nhiều lực lượng nổi dậy khác ở châu Phi.

Các quốc gia sử dụngSửa đổi

Chú thích và tham khảoSửa đổi

Tham khảoSửa đổi