Tuyên Hóa là một huyện phía tây của tỉnh Quảng Bình.

Tuyên Hóa

Huyện
Hành chính
VùngBắc Trung Bộ
TỉnhQuảng Bình
Huyện lỵthị trấn Đồng Lê
Phân chia hành chính1 thị trấn, 18 xã
Địa lý
Tọa độ: 17°53′12″B 106°01′12″Đ / 17,886585°B 106,020137°Đ / 17.886585; 106.020137Tọa độ: 17°53′12″B 106°01′12″Đ / 17,886585°B 106,020137°Đ / 17.886585; 106.020137
Diện tích1.129 km²
Dân số
Tổng cộng80.030 người
Mật độ71 người/km²
Dân tộcKinh, Chứt...
Khác

Vị trí địa lýSửa đổi

Huyện Tuyên Hoá là một huyện miền núi phía tây bắc Quảng Bình.

Với diện tích tự nhiên 1.149,41 km², chiếm 1/7 diện tích tỉnh Quảng Bình, trong đó, đất nông nghiệp chỉ có 5.082.21 ha chiếm 4,42%;,đất lâm nghiệp là 84.32,78 ha, chiếm 73,38%, đất chưa sử dụng và sông suối là 23.472,13 ha chiếm 20,44% còn lại là 580,17 ha đất ở và 1.478,72 ha đất chuyên dùng. Tính đến thời điểm 31/12/2003, dân số toàn huyện là 78.560 người, phân bố trên 9 xã, 1 thị trấn, đa số là người dân tộc kinh, ngoài ra có người Mã Liềng sống quy tụ trong năm bản của 2 xã Thanh Hoá, Lâm Hoá gồm 113 hộ, 462 khẩu và 9 hộ.

Dân cưSửa đổi

Dân số 76.100 người (2005), gồm các dân tộc: Chứt, Kinh.

Hệ thống giáo dục và đào tạoSửa đổi

  • Huyện Tuyên Hóa hiện nay có các trường Trung học Phổ thông là:
  1. Trường Trung học phổ thông Lê Trực: ở Xã Tiến Hóa
  2. Trường Trung học phổ thông Phan Bội Châu: ở xã Phong Hóa
  3. Trường Trung học phổ thông Tuyên Hóa: Thị Trấn Đồng Lê.
  4. Trường PT cấp 2+3 Bắc Sơn: ở xã Thanh Hóa
  • Mỗi xã thường có 1 trường Trung học cơ sở và 1 trường tiểu học.

Kinh tếSửa đổi

Lâm nghiệp (khai thác lâm sản, làm đồ gỗ), nông nghiệp (trồng: lúa, lạc, ngô, thuốc lá, cây ăn quả; chăn nuôi: bò, trâu, dê, ong mật), công nghiệp khai thác.

Hành chínhSửa đổi

Huyện Tuyên Hóa có 19 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Đồng Lê (huyện lỵ) và 18 xã: Cao Quảng, Châu Hóa, Đồng Hóa, Đức Hóa, Hương Hóa, Kim Hóa, Lâm Hóa, Lê Hóa, Mai Hóa, Ngư Hóa, Phong Hóa, Sơn Hóa, Thạch Hóa, Thanh Hóa, Thanh Thạch, Thuận Hóa, Tiến Hóa, Văn Hóa.

Danh nhânSửa đổi

  • Lê Trực: quê làng Thanh Thủy, phủ Quảng Trạch (nay là xã Tiến Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình) đỗ tạo sĩ (tam giáp tiến sĩ võ), nguyên là lãnh binh Hà Nội, khi tướng giặc Ri-vi-e hạ thành, Tổng đốc Hoàng Diệu tự tử, ông bị triều đình cách chức, sau được Tôn Thất Thuyết phục chức. Lúc ông khởi nghĩa quân, có hai người con gái đã lớn, vợ và con đều tham gia nghĩa quân, phu nhân Lê Trực phụ trách sản xuất quân lương. Khi có Chiếu Cần Vương, quan lại các tỉnh mộ quân lính đưa đến Tân Sở (Quảng Trị); Tôn Thất Nam, Án Sát Quảng Trị đưa đến 200 quân; Võ Trọng Bình, Tổng đốc hưu trí ở Hòa Luật (Lệ Thủy, Quảng Bình) cũng đưa đến 200 quân; Thân hào 3 huyện Tuyên Hóa, Quảng Trạch, Bố Trạch cử Nguyễn Phạm Tuân làm chủ kéo cờ Cần Vương khởi nghĩa.

Giao thôngSửa đổi

Huyện có quốc lộ 12A, đường Hồ Chí Minh,đường 12C (xuyên Á), đường sắt Thống Nhất chạy qua.

Lịch sửSửa đổi

Huyện Tuyên Hóa thuộc tỉnh Quảng Bình, trước đây trung tâm hành chính huyện đặt tai Động Hương (xã Phong Hóa). Trong những năm tháng chiến tranh chống Mỹ, Đế quốc Mỹ đã ném bom ác liệt bến phà Minh Cầm - Phong Hóa. Các cơ quan huyện phải sơ tán sang vùng Liên Sơn - Mai Hóa.

Sau năm 1975, huyện Tuyên Hóa có 19 xã: Cảnh Hóa, Cao Hóa, Châu Hóa, Đồng Hóa, Đức Hóa, Hương Hóa, Kim Hóa, Lâm Hóa, Lê Hóa, Mai Hóa, Ngư Hóa, Phong Hóa, Phù Hóa, Quảng Hóa, Thạch Hóa, Thanh Hóa, Thuận Hóa, Tiến Hóa, Văn Hóa.

Ngày 11 tháng 3 năm 1977, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của huyện Minh Hóa vào huyện Tuyên Hóa, đồng thời sáp nhập hai xã Cảnh Hóa và Phù Hóa thuộc huyện Tuyên Hóa vào huyện Quảng Trạch.

Ngày 13 tháng 3 năm 1979, hợp nhất hai xã Cao Hóa và Quảng Hóa thành xã Cao Quảng.

Ngày 1 tháng 6 năm 1990, tái lập huyện Minh Hóa trên cơ sở một phần diện tích và dân số của huyện Tuyên Hóa. Huyện Tuyên Hóa còn lại 16 xã, huyện lỵ đặt tại xã Lê Hóa.

Ngày 28 tháng 4 tháng 1999, thành lập thị trấn Đồng Lê, thị trấn huyện lỵ huyện Tuyên Hoá trên cơ sở 1.072 ha diện tích tự nhiên và 6.186 nhân khẩu của xã Lê Hóa; thành lập xã Sơn Hóa trên cơ sở 1.350 ha diện tích tự nhiên và 1.661 nhân khẩu của xã Lê Hoá, 1.652 ha diện tích tự nhiên và 1.311 nhân khẩu của xã Đồng Hóa.

Ngày 21 tháng 4 năm 2003, thành lập xã Thanh Thạch trên cơ sở 3.200 ha diện tích tự nhiên và 2.576 nhân khẩu của xã Thanh Hóa; thành lập xã Nam Hóa trên cơ sở 2.365 ha diện tích tự nhiên và 2.320 nhân khẩu của xã Thạch Hóa.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, sáp nhập xã Nam Hóa trở lại xã Thạch Hóa.[1]

Huyện Tuyên Hóa có 1 thị trấn và 18 xã như hiện nay.

Chú thíchSửa đổi

Tham khảoSửa đổi