Chiêu dung (tiếng Trung: 昭容) là một cấp bậc phi tần trong hậu cung phong kiến của các nước Đông Á như Trung Quốc, Triều TiênViệt Nam.

Thượng Quan Uyển Nhi - Chiêu dung của Đường Trung Tông, nữ chính trị gia nhà Đường. Từng làm Nữ quan cho Võ Tắc Thiên.

Lịch sửSửa đổi

Trung QuốcSửa đổi

Lưu TốngSửa đổi

Tước vị [Chiêu dung] lần đầu xuất hiện vào năm 456, Lưu Tống Hiếu Vũ Đế tiến hành cải tổ hậu cung, lập ra bậc Cửu tần, trong đó Chiêu dung là một trong số các tước hiệu thuộc Cửu tần[1]. Cụ thể:

Bắc - Nam TềSửa đổi

Triều đại Bắc Tề chiếu theo Lưu Tống, tiếp tục áp dụng tước Chiêu dung trong hậu cung, nhưng xếp trong bậc Ngự nữ, hàm Chính tứ phẩm[2], thấp gần nhất chỉ trên Tài nhân và Thải nữ (Thái nữ). Thời Nam Tề, năm Vĩnh Minh thứ 7, Nam Tề Vũ Đế lại cho tước Chiêu dung vào bậc Cửu tần, hàm Chính nhị phẩm.

Tùy - ĐườngSửa đổi

Vài thời nhà Tùy, tước vị Chiêu dung bị bãi bỏ, nhưng được tái lập và xếp vào Cửu tần một lần nữa dưới thời nhà Đường, hàm Chính nhị phẩm chỉ sau Tứ phi. Dưới triều đại này, một số vị Chiêu dung còn có sức ảnh hưởng chính trị nhất định như Thượng Quan Uyển Nhi, Ngưu chiêu dung,... Hệ thống hậu cung như sau:

Ngũ đạiSửa đổi

Thời kỳ Ngũ Đại, Hậu Đường Trang Tông vẫn sử dụng tước Chiêu dung, mãi đến thời nhà Tốngnhà Kim. Vào thời nhà Nguyên, các hoàng đế có lệ lập một lúc nhiều Hoàng hậu, trong đó chỉ có một vị là [Đại hoàng hậu] hay [Hoàng chính hậu], tức chủ nhân hậu cung; nhiều vị được phong [Thứ Hoàng hậu]; các phi tần thân phận thấp hơn đều gọi chung làn Phi và giữa các Phi với nhau không chia cấp bậc.

Minh - ThanhSửa đổi

Đầu thời nhà Minh, Minh Thái Tổ tái lập tước Chiêu dung và tước này được sử dụng lần cuối và thời Minh Thế Tông, khi đó thiết lập nhiều cấp bậc cao hơn như Hoàng quý phi, Quý phi, Phi và Tần... nên cấo bậc Chiêu dung tương đối thấp. Vào đời sau đó, cấp bậc này biến mất khỏi hệ thống hậu cung và không còn được sử dụng trong lịch sử Trung Quốc.

Triều TiênSửa đổi

Ở Triều Tiên, kể từ thời Thế Tông các thứ bậc ở nội đình được quy định như sau:

  • Vương phi hay Trung điện là chính thất của vua.
  • Tần, thiếp thất hàm Chính nhất phẩm.
  • Quý nhân, hàm Tòng nhất phẩm.
  • Chiêu nghi, hàm Chính nhị phẩm.
  • Thục nghi, hàm Tòng nhị phẩm.
  • Chiêu dung, hàm Chính tam phẩm.
  • Thục dung, hàm Tòng tam phẩm.
  • Chiêu viên, hàm Chính tứ phẩm.
  • Thục viên, hàm Tòng tứ phẩm.

Việt NamSửa đổi

Thời Lê sơ, các hoàng đế Việt Nam có lệ không lập Hậu, để cho Quý phi đứng đầu nội trị hậu cung. Sơ lược hệ thống hậu cung như sau:

  • [Tam phi]: Quý phi, Minh phi, Kính phi.
  • [Cửu tần]:
    • Tam chiêu tức Chiêu nghi, Chiêu dung, Chiêu viên;
    • Tam tu tức Tu nghi, Tu dung, Tu viên;
    • Tam sung tức Sung nghi, Sung dung, Sung viên.
  • [Lục chức]: sáu chức cung giai là Tiệp dư, Dung hoa, Tuyên vinh, Tài nhân, Lương nhân, Mỹ nhân.

Các nhân vật nổi tiếngSửa đổi

Trung Quốc

Triều Tiên

Tham khảoSửa đổi

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ Thẩm Ước, Tống thư, Quyển 41, Liệt truyện, Hậu phi liệt truyện.
  2. ^ Lý Bách Dược, Bắc Tề thư, Quyển 9, Liệt truyện, Hậu cung liệt truyện.
  3. ^ Tư Mã Quang, Tư trị thông giám, quyển 236, Đường kỷ (52).
    Nguyên văn: 時順宗失音,不能決事,常居宮中施簾帷,獨宦官李忠言、昭容牛氏侍左右。百官奏事,自帷中可其奏。