Mở trình đơn chính

Wikipedia β

George VI, tên khai sinh Albert Frederick Arthur George (14 tháng 12 năm 1895 – 6 tháng 2 năm 1952) là Quốc vương Vương quốc Liên hiệp Anh và các Quốc gia tự trị trong Khối thịnh vương chung Anh từ ngày 20 tháng 1 năm 1936 cho đến khi qua đời. Ông còn là Hoàng đế Ấn Độ cuối cùng và Nguyên thủ đầu tiên của Khối thịnh vượng chung.

George VI
Vua Anh và các thuộc địa
King George VI of England, formal photo portrait, circa 1940-1946.jpg
Chân dung chính thức, k. 1940–46
Quốc vương Liên hiệp Anh
các nước tự trị thuộc Anh
Tại vị 20 tháng 1 năm 1936 – 6 tháng 2 năm 1952
Đăng cơ 12 tháng 5 năm 1937
Tiền nhiệm Edward VIII
Thủ tướng Xem danh sách
Kế nhiệm Elizabeth II
Hoàng đế Ấn Độ
Tại vị 11 tháng 12 năm 193615 tháng 8 năm 1947
Tiền nhiệm Edward VIII
Kế nhiệm Không
Thông tin chung
Phối ngẫu Elizabeth Bowes-Lyon (thành hôn năm 1923)
Hậu duệ Elizabeth II
Margaret, Bá tước phu nhân xứ Snowdon
Tên đầy đủ Albert Frederick Arthur George
Thân phụ George V
Thân mẫu Mary xứ Teck
Sinh 14 tháng 12, 1895(1895-12-14)
York Cottage, Sandringham House, Norfolk, Vương quốc Anh
Mất 6 tháng 2, 1952 (56 tuổi)
Sandringham House, Norfolk
An táng Nhà nguyện St George, Lâu đài Windsor
Chữ ký của George VI

Thường được biết đến với tên Albert trước khi lên ngôi, George VI chào đời dưới thời bà cố của ông là nữ vương Victoria, và được đặt tên theo tên của chồng nữ vương là vương phu Albert. Là con trai thứ của vua George V, ban đầu ông không có nhiều hi vọng lên kế vị ngai vàng và những năm đầu đời ông phải sống dưới cái bóng của người anh trai, Edward. Thời niên thiếu ông học trong trường hải quân, và phục vụ trong hải quânkhông quân dưới thời Chiến tranh thế giới thứ nhất. Ông kết hôn với Lady Elizabeth Bowes-Lyon năm 1923 và họ có với nhau hai cô con gái, ElizabethMargaret. Giữa những năm 1920, ông trải qua nhiều đợt điều trị chứng nói lắp, nhưng không bao giờ hoàn toàn hồi phục.

Năm 1936, George V chết, người con trưởng lên ngôi tức vua Edward VIII. Tuy nhiên, cuối năm đó Edward bày tỏ ý muốn kết hôn với một phụ nữ Mỹ từng hai lần li dị là Wallis Simpson. Thủ tướng Stanley Baldwin nói với Edward rằng địa vị chính trị và tôn giáo không cho phép một vị vua kết hôn với một phụ nữ đã bỏ chồng. Edward quyết định thoái vị để được kết hôn, và George lên ngôi vua, trở thành vị vua thứ ba của Nhà Windsor.

Triều đại của George chứng kiến sự suy tàn của Đế quốc Anh và cuối cùng dẫn đến sự hình thành Khối thịnh vượng chung. Nghị viện Nhà nước Tự do Ireland cắt đứt quan hệ với nhà vua thông qua hiến pháp quốc gia ngay đúng ngày ông lên ngôi. Năm sau Hiến pháp mới của Ireland đổi tên nước thành Đại Ireland và đặt ra chức Tổng thống. Từ 1939, Đế quốc và Thịnh vượng chung – trừ Ireland – tham gia Chiến tranh Thế giới thứ hai với Đức. Tiếp đó họ tuyên chiến với ÝNhật trong các năm 19401941. Mặc dù Anh và các đồng minh giành thắng lợi hoàn toàn năm 1945, Mỹ và Liên bang Xô viết thiết lập một trật tự thế giới hai cực và vai trò của đế quốc Anh trên trường quốc tế suy yếu rõ rệt. Sau Ấn Độ và Pakistan li khai năm 1947, George vẫn còn là vua của hai nước này, nhưng cuối cùng phải từ bỏ danh hiệu Hoàng đế Ấn Độ và tháng 6 năm 1948. Ireland chính thức trở thành nước Cộng hòa và rút tên khỏi Thịnh vương chung năm 1949, và Ấn Độ trở thành nước Cộng hòa nhưng vào năm sau nhưng vẫn ở trong khối. George chấp nhận danh hiệu mới là Nguyên thủ của Khối thịnh vương chung. Những năm cuối ông liên tục bị ám ảnh bởi tình hình sức khỏe ngày càng tồi tệ, và mất khi mới 56 tuổi. Kế vị ông là trưởng công chúa, Elizabeth II.

Mục lục

Thiếu thờiSửa đổi

 
Bốn vị vua: Edward VII (tận cùng bên phải), vương tử George, Thân vương Wales, sau là George V (tận cùng bên trái), các vương tôn Edward, sau là Edward VIII (phía sau), và Albert, về sau là George VI (phía trước), tấm hình được chụp bởi vương hậu Alexandra, khoảng năm 1908

Vương tử Albert chào đời tại tư gia York, trong điền trang Sandringham ở Norfolk, dưới triều đại của tằng tổ mẫu của ông là nữ vương Victoria.[1] Cha ông là vương tử George, công tước xứ York (về sau là vua George V), con trai thứ hai và là người con lớn tuổi nhất còn sống của thân vương và thân vương phi Wales (về sau là vua Edward VII và vương hậu Alexandra, con gái vua Đan Mạch Christian IX). Mẫu thân ông là công nương York (về sau là vương hậu Mary), con đầu lòng và cũng là người con gái duy nhất của quận côngcông nương xứ Teck.[2]

Ngày sinh của ông (14 tháng 12 năm 1895) cũng là kỉ niệm 34 năm ngày mất của tằng tổ phụ, vương phu Albert.[3] Không rõ trong hoàn cảnh như thế nào mà nữ hoàng nghe được tin Albert chào đời, nhưng thân vương xứ Wales đã viết thư cho công tước xứ York, kể rằng nữ vương đã "rất đau khổ". Hai ngày sau, ông lại viết: "Cha nghĩ rằng bà ấy sẽ cảm thấy hài lòng nếu con tự đề nghị cái tên Albert với bà ấy".[4] York nghe theo, xin nữ vương cho đặt tên cho đứa trẻ vừa chào đời là Albert. Nữ vương đẹp lòng hơn, bèn gửi thư cho công nương xứ York: "Bà cảm thấy khó chịu khi nhìn thấy đứa trẻ mới chào đời đó, nó sinh vào một ngày buồn nhưng lại thấy đáng quý, đặc biệt là khi nó được gọi bằng một cái tên chứa đựng sự tuyệt vời và tốt đẹp".[5] Do đó, ba tháng sau, ông được rửa tội với tên "Albert Frederick Arthur George" tại Nhà thờ St. Mary Magdalene gần Sandringham vào ngày 17 tháng 2 năm 1896.[a] Trong gia đình, ông thường được gọi bằng cái tên "Bertie".[7] Bà ngoại của ông, Công nương xứ Teck, không thích cái tên Albert, và hi vọng rằng chữ cuối (George) sẽ được "thay thế cho cái chứ ít được ưa chuộng kia".[8] Albert lúc chào đời đứng thứ tư trong danh sách kế vị, sau tổ phụ, phụ thân và vương huynh Edward.

Thời thơ ấu, ông thường xuyên đau ốm và được mô tả là "dễ hoảng sợ và hỡ chút là lăn ra khóc", đặc biệt là khi ở trước mặt nữ vương Victoria.[9][10] Ông mắc phải chứng nói lắp và tình trạng đó kéo dài trong nhiều năm, và bị buộc phải viết chữ bằng tay phải mặc dù bẩm sinh ông thuận tay trái. Ông cũng gặp vấn đề từ chứng viêm dạ dày mãn tính và nhức đầu gối, khiến ông phải dùng tới nẹp chân để sửa tướng.[11]

Nữ vương Victoria qua đời ngày 22 tháng 1 năm 1901, Thân vương xứ Wales lên ngôi Quốc vương, tức là Edward VII. Vương tử Albert giờ đây vươn lên vị trí thứ ba trong danh sách kế vị, sau cha và anh trai.

Sự nghiệp quân sự và giáo dụcSửa đổi

Từ năm 1909, Albert theo học tại Cao đẳng Hải quân hoàng gia, Osborne, với cương vị thiếu sinh quân. Năm 1911, ông đứng hạng bét trong kì kiểm tra cuối cùng, nhưng bất chấp điều đó, ông vẫn được đưa đến Cao đẳng Hải quân hoàng gia, Dartmouth.[12] Khi tổ phụ, Edward VII, qua đời năm 1910, cha của Albert nối ngôi, đó là Quốc vương George V. Vương huynh của Albert là Edward được tấn phong Thân vương xứ Wales, và Albert đứng thứ hai trong danh sách kế ngôi.[13]

Albert dành sáu tháng đầu năm 1913 trên con tàu HMS Cumberland ở miền Tây Ấn Độ và bờ biển phía đông Canada.[14] Ông được phong làm chuẩn úy hải quân trên con tàu HMS Collingwood ngày 15 tháng 9 năm 1913, và dành ba tháng ở Địa Trung Hải. Các sĩ quan đồng nghiệp gọi ông bằng biệt danh "Mr. Johnson".[15] Ba năm sau khi ông gia nhập hải quân, Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ. Ông đã tham gia chiến đấu trên tàu Collingwood trong trận Jutland (31 tháng 5 – 1 tháng 6 năm 1916). Đây là một trận đánh bất phân thắng bại với Hải quân Đức và cũng là trận hải chiến lớn nhất trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Albert được tuyên dương sau trận này. Nhưng ông không tham dự 1 trận hải chiến nào nữa, nguyên nhân chủ yếu là do ông bị loét tá tràng, phải đi phẫu thuật vào tháng 11 năm 1917.[16]

 
Albert tại 1 bữa tiệc của không quân (1919).

Tháng 2 năm 1918, Albert được ủy nhiệm làm Sĩ quan Quản lý Các Chàng trai (Officer in Charge of Boys) tại Cranwell, căn cứ huấn luyện của Bộ phận Không quân – Hải quân Hoàng gia Anh.[17] Hai tháng sau, Không lực Hoàng gia Anh ra đời, căn cứ Cranwell được Bộ Hải quân chuyển giao cho Bộ Không quân. Albert cũng thuyên chuyển từ Hải quân Hoàng gia sang Không lực Hoàng gia.[17] Ông giữ chức Phi đoàn trưởng Phi đoán 4 thuộc Không đoàn Các chàng trai (Boys' Wing) ở Cranwell tới tháng 8 năm 1918,[18] rồi được điều về học ở trường thiếu sinh quân Không lực Hoàng gia tại St Leonards-on-Sea. Ông hoàn tất một khóa huấn luyện dài 15 ngày, sau đó lãnh chức phi đoàn trưởng một phi đoàn của Không đoàn Thiếu sinh quân (Cadet Wing).[19]

Albert tỏ ý nguyện tham gia cuộc chiến trên mặt trận Tây Âu, và được cho vào bộ tham mưu của tướng Hugh TrenchardPháp. Ngày 23 tháng 10 năm 1918, ông bay qua eo biển Anh rồi đáp xuống Autigny.[20] Trong những tuần lễ cuối cùng của cuộc chiến, ông làm việc trong bộ tham mưu Lực lượng Không quân Độc lập (Không quân Hoàng gia Anh) tại hành dinh Nancy (Pháp).[21] Tháng 11 năm 1918, Lực lượng Không quân Độc lập giải thể, Albert ở lại lục địa châu Âu 2 tháng làm sĩ quan tham mưu Không lực Hoàng gia, rồi mới về Anh.[22] Ông đã tháp tùng vua Bỉ Albert I ca khúc khải hoàn về Brussels ngày 22 tháng 11. Ngày 31 tháng 7 năm 1919, Albert được trao chứng chỉ phi công; sang hôm sau ông nhận chức phi đoàn trưởng.[23] Ông là tôn thất hoàng gia Anh nhận văn bản xác nhận trình độ chuyên môn của một phi công.[24]

Tháng 10 năm 1919, vương tử Albert nhập học cao đẳng Trinity (Cambridge), ở đây ông học lịch sử, kinh tế và dân sự 1 năm.[25] Sử gia R. V. Laurence làm "giảng viên chính thức" của ông.[26] Ngày 4 tháng 6 năm 1920, vua George phong Albert làm công tước xứ York, bá tước xứ Inverness và nam tước Killarney.[27] Ông cũng tích cực tham gia các phận sự của hoàng gia. Thay mặt vua cha, Albert đã nhiều lần đi thăm các mỏ than, các công xưởng và các đoạn toa xe. Qua những chuyến đi này ông được đặt biệt hiệu là "vương tử công nghiệp (Industrial Prince).[28] Tuy nhiên, Albert có tật nói lắp, nhút nhát và lúng túng, khiến ông kém xa anh cả Edward với sức ấn tượng đối với công chúng. Nhưng Albert cũng hay chơi thể thao và đặc biệt ưa chuộng quần vợt. Năm 1926, ông tham dự Giải Vô địch Wimbledon, chơi đôi nam cùng với người cố vấn thân thiết là Louis Greig. Hai ông bị cặp cựu vô địch Herbert Roper BarrettArthur Gore đánh bại ngay từ vòng đầu tiên.[29] Albert cũng dành nhiều quan tâm đến đời sống của người lao động, và được bầu làm Chủ tịch Hiệp hội Phúc lợi Công nghiệp. Từ năm 1921 đến năm 1939, ông tổ chức sinh hoạt trại hè hàng năm, quy tụ 200 thanh thiếu niên thuộc các tầng lớp lao động và 200 học sinh các trường công lập.[30]

Hôn nhânSửa đổi

Trong thời đại mà tôn thất hoàng gia được mong đợi sẽ kết hôn với người có dòng dõi tương xứng, hiếm ai có được quyền tự do chọn vợ tương lai như Albert. Ông từng yêu say đắm một phụ nữ Úc đã có chồng là Sheila, Lady Loughborough, nhưng cuộc tình này kết thúc vào tháng 4 năm 1920 khi vua George ép Albert dừng tiếp xúc với Sheila, đổi lại nhà vua sẽ thưởng cho ông tước quận công xứ York.[31][32] Cùng năm này, Albert gặp Lady Elizabeth Bowes-Lyon, con gái út của Bá tước xứ Strathmore và Kinghorne. Đây là lần gặp gỡ đầu tiên của hai người kể từ thưở bé. Ông đã quyết định cưới cô ấy.[33]

 
Albert và Elizabeth (ở giữa, đều đang đọc) tại trường đua ngựa Eagle Farm, Brisbane, 1927.

Mặc dù Lady Elizabeth là hậu duệ của vua Robert Bruce (Robert I của Scotland) và vua Henry VII của Anh, tuy nhiên, theo luật của Anh, bà vẫn là một thường dân. Bà đã từ chối đề nghị của ông hai lần và do dự trong gần hai năm, vì bà không muốn hy sinh cuộc sống bình yên của mình để trở thành một thành viên hoàng gia.[34] Theo lời của mẹ Elizabeth Lady, Albert sẽ "gặp trở ngại" bởi sự lựa chọn của mình, và sau một thời gian dài theo đuổi, Elizabeth đã đồng ý lấy ông.[35]

Họ đã kết hôn vào ngày 26 tháng 4 năm 1923 tại tu viện Westminster. Công ty phát thanh Anh vừa mới thành lập, muốn ghi lại và phát sóng lễ cưới của Albert trên đài phát thành, nhưng ý tưởng đã bị bác bỏ (mặc dù trưởng tu viện Herbert Edward Ryle đã ủng hộ). Lady Elizabeth được phong tước hiệu Hoàng gia là Công nương xứ York sau khi họ kết hôn.[36] Việc Albert kết hôn với một thường dân Anh được xem là một cử chỉ hiện đại hóa.[37]

Từ tháng 12 năm 1924 tới tháng 4 năm 1925, công tước và công nương xứ York đi tuần thú Kenya, UgandaSudan, du hành xuyên qua kênh đào SuezAden. Trong chuyến tuần du này, hai người đều dự những cuộc săn thú lớn.[38]

Do tật nói lắp của mình, Albert sợ nói trước công chúng.[39] Diễn văn bế mạc của ông tại Triển lãm Đế quốc Anh ở Wembley vào 31 tháng 11 năm 1925 là cả một thử thách đối với diễn giả lẫn thính giả. Trải nghiệm này đã buộc công tước phải tìm cách chữa tật nói lắp, và sau một số lần chữa trị không thành, ông tìm tới Logue vào năm 1926.[40] Phân tích thấy sự kết hợp kém giữa thanh quản và cơ hoành của công tước, Logue cho Albert tập thở và tập thư giãn cơ. Trong quá trình tập luyện, công tước được công nương giúp đỡ rất chu đáo. Kết quả là, ông chỉ thỉnh thoảng gặp vài ngập ngừng trong lời nói.[41] Năm 1927, trong một chuyến tuân du khắp đế quốc, ông đã nói chuyện tự tin và thực hiện vài diễn văn ở buổi khai mạc Tòa nhà Nghị viện ở Canberra (Úc) mà không bị nói lắp.[42] Trong chuyến hành trình theo đường biển tới Úc, New Zealand và Fiji, Albert có ghé qua Jamaica, ở đây ông chơi quần vợt đôi nam với một người da đen tên Bertrand Clark. Đây là một cử chỉ khác thường trong thời đại đó, và được dân Jamaica coi là biểu hiện của sự bình đẳng giữa các chủng tộc.[43]

Công tước và nữ công tước xứ York có hai con: Elizabeth (trong nhà gọi là "Lilibet"), và Margaret. Cả gia đình sống một cuộc sống gắn bó và hạnh phúc tại London, 145 Piccadilly.[44] Năm 1931, Thủ tướng Canada R. B. Bennett đề xuất công tước làm Toàn quyền Canada. Vua George V nghe theo Bộ trưởng Ngoại giao Phụ trách Quan hệ với các nước tự trị (Secretary of State for Dominion Affairs) J. H. Thomas, mới bác bỏ yêu cầu này.[45]

Ngai vàng miễn cưỡngSửa đổi

 
George VI cầm quyền trượng, có đính viên kim cương Cullinan I nặng 530 cara. Bên phải ông là mũ miện nhà vua. Họa phẩm do Gerald Kelly thực hiện.

George V không ưa chuộng con trưởng là Edward; nhà vua từng than thở: "Sau khi tôi chết, thằng nhóc sẽ từ hủy hoại nó trong vòng 12 tháng""Tôi cầu Chúa cho con trai cả tôi không lấy vợ và không có gì ngăn cản Bertie và Lilibet nối ngôi".[46] Ngày 20 tháng 1 năm 1936, George V qua đời. Edward, thân vương xứ Wales lên kế ngôi, tức vua Edward VIII. Thi hài George V được quàn ở đại sảnh điện Westminster, Albert cùng 3 người em ông đã thay nhau đứng trực linh cữu vua cha trong đêm trước đám tang. Sự kiện này được gọi là Sự thức khuya của các vương tử

Vua mới Edward VIII chưa kết hôn và chưa có con, nên Albert mặc nhiên được giữ quyền kế tập. Chưa đầy 1 năm sau, ngày 11 tháng 12 năm 1936, Edward thoái vị. Trước đây Edward có yêu Wallis Simpson, một phụ nữ Mỹ đã ly dị người chồng đầu tiên và đang trong quá trình ly dị người chồng thứ hai. Thủ tướng Stanley Baldwin khuyên Edward nếu muốn làm vua thì không được lấy một phụ nữ đã ly dị, lại có hai người chồng còn sống. Đứng trước 2 lựa chọn, hoặc là giữ ngôi quốc vương, hoặc là bỏ Simpson, Edward quyết định nhường ngôi cho Albert để được lấy người mình yêu. Nhưng Albert rất do dự, không muốn làm vua.[47] Một ngày trước khi Edward tuyên bố thoái vị, Albert ghé Luân Đôn thăm mẹ là thái hậu Mary. Albert thuật lại trong nhật ký: "Khi tôi thưa với mẹ về chuyện đã xảy ra, tôi òa lên khóc như một đứa trẻ".[48]

Ngày Edward VIII thoái vị, quốc hội Nhà nước Tự do Ireland tuyên bố xóa bỏ mọi đoạn đề cập trực tiếp tới nhà vua khỏi hiến pháp Ireland. Ngày hôm sau, quốc hội Ireland thông qua Đạo luật Quan hệ Đối ngoại hạn chế quyền lực của nhà vua trong việc bổ nhiệm đại diện ngoại giao tại Ireland và việc ký kết các hiệp ước đối ngoại. Đạo luật tuyên bố nhà vua chỉ được làm các việc này dưới sự tư vấn của cơ quan hành pháp (chính phủ) Ireland. Từ đây, Nhà nước Tự do Ireland thật sự là một nước cộng hòa bên trong Khối thịnh vượng chung.[49]

Nhà báo, nhân viên triều đình Dermot Morrah cho rằng, có một thời gian ngắn, người ta định suy xét cho con trai thứ 4 của George V là vương tử George, quận công Kent thay ngôi Edward VII, vượt lên cả 2 người anh là Albert (cùng với trưởng nữ ông) và vương tử Henry, công tước Gloucester. Đề xuất này được đưa ra, có lẽ dựa trên nền tảng George là người em duy nhất của Edward VIII có con trai – đó là vương tôn Edward, công tước Kent.[50]

Buổi đầu trị vìSửa đổi

 
Tòa thị chính Darlington được trang hoàng nhân lễ đăng quang của George VI (1937)

Albert lên ngôi, lấy vương hiệu "George VI", ý muốn khẳng định sự tiếp nối với vua cha và khôi phục lòng tin của dân vào vương triều.[51] Buổi đầu George VI làm vua, ông phải đương đầu với nhiều câu hỏi xoay quanh việc đặt tước hiệu, danh hiệu, và địa vị mới cho vua trước. Tháng 12 năm 1936, khi tuyên bố thoái vị qua đài phát thanh, Edward đã được giới thiệu là "Vương tử Điện hạ Edward".[52] Nhưng George VI thấy nên tước bỏ quyền sở hữu các tước hiệu, danh hiệu hoàng gia của Edward, kể cả cách xưng hô "Điện hạ".[53] Cuối cùng George quyết định giáng Edward xuống làm "Công tước Windsor", vẫn xưng Điện hạ, nhưng vợ con, hậu duệ đều không được phép giữ danh hiệu hoàng gia. Đây cũng là việc làm đầu tiên của George trên ngôi vị Quốc vương. Sau đó, George mua lâu đài Balmoraltòa nhà Sandringham từ tay Edward, vì đây là tài sản riêng của vua trước và không thể được tự động chuyển nhượng cho George.[54] Ba ngày sau khi nhận nhường ngôi, nhân ngày sinh nhật thứ 41 của mình, tân vương trao tặng vương hậu Elizabeth Huân chương Hiệp sĩ Garter.[55]

Lễ đăng quang của George VI được cử hành tại tu viện Westminster ngày 12 tháng 5 năm 1937 – cũng chính ngày này từng được dự kiến là ngày đăng quang của Edward VIII. Thái hậu Mary không theo cổ tục, thân hành đi dự lễ để động viên con trai.[56] Từ thời nữ vương Victoria, các vua Anh còn kiêm làm hoàng đế Ấn Độ; cha George VI là George V từng có lễ đăng quang riêng tại Delhi; nhưng George VI không làm theo, vì sợ một nghi lễ tốn kém như vậy sẽ gây gánh nặng cho chính phủ Ấn Độ.[57] Thêm vào đó, phong trào độc lập Ấn Độ lúc này đã bùng phát rất mạnh mẽ, nên hoàng gia rất có thể sẽ không nhận được sự đón chào nồng nhiệt trên vùng đất Nam Á này.[58] George VI có hai chuyến đi tới PhápBắc Mỹ, cả hai nơi này đều hứa hẹn những lợi ích lớn cho Anh Quốc nếu Âu chiến lại nổ ra.[59]

Thời kỳ đầu làm vua của George VI đánh dấu sự gia tăng nguy cơ chiến tranh bùng nổ tại châu Âu. Nhà vua có nghĩa vụ theo hiến pháp phải hỗ trợ chính sách thỏa hiệp, xoa dịu Đức Quốc xã của thủ tướng Neville Chamberlain.[11][60] Tuy nhiên, khi Chamberlain trở về Anh sau hiệp ước München năm 1938, nhà vua và vương hậu đã mời Chamberlain cùng hiện diện trên ban công điện Buckingham. Việc nhà vua, vương hậu cùng 1 chính trị gia xuất hiện trước công chúng là một sự kiện "vô tiền khoáng hậu" vì trước kia chỉ có hoàng gia được quyền đứng trên ban công điện Buckingham.[11] Chính sách của Chamberlain thỏa hiệp với Đức được công chúng ủng hộ khá rộng rãi, nhưng bị một số thành viên Viện Thứ dân chống đối mạnh mẽ. Sử gia John Grigg đã phê phán việc George cộng tác với Chamberlain là "hành vi đi ngược hiến pháp nhất của một bậc vua Anh thế kỷ này".[61]

 
FranklinEleanor Roosevelt cùng vua George VI và vương hậu Elizabeth trên tàu USS Potomac ngày 9 tháng 6 năm 1939

Từ tháng 5 đến tháng 6 năm 1939, trên cương vị là vua và vương hậu Canada, George VI cùng Elizabeth đi tuần thú Canada, rồi sang Hoa Kỳ. Thoạt tiên hai người đến Ottawa, rồi được thủ tướng Canada William Lyon Mackenzie King dẫn đi khắp nước.[62][63][64] George VI là vị vua đang tại ngôi đầu tiên của Canada đi thăm Bắc Mỹ, dù trước đây ông từng đến Canada khi còn là vương tử Albert và công tước York. Cả toàn quyền Canada huân tước Tweedsmuir và Mackenzie King đều hy vọng việc nhà vua hiện diện ở Canada sẽ đảm bảo Anh tôn trọng các điều lệ trong quy chế Westminster 1931, đạo luật này công nhận toàn bộ chủ quyền của các quốc gia tự trị trong đế quốc Anh. Ngày 19 tháng 5, George VI đích thân tán thành và phê chuẩn quốc thư của tân đại sứ Hoa Kỳ tại Canada, Daniel Calhoun Roper; nhà vua còn phê duyệt 9 đạo luật quốc hội và sử dụng đại ấn Canada để ký kết hai hiệp ước quốc tế. Sử gia chính thức viết về chuyến tuần du, Gustave Lanctot, ghi nhận "Quy tắc Westminster đã hoàn toàn được đưa vào hiện thực". George VI còn đọc bài diễn văn kêu gọi "sự cộng tác tự do và bình đẳng giữa các dân tộc trong Khối thịnh vượng chung".[65]

Chuyến thăm Bắc Mỹ của vua George VI có mục đích là xoa dịu các khuynh hướng theo chủ nghĩa cô lập trong công chúng Bắc Mỹ giữa lúc căng thẳng leo thang ở châu Âu, và đảm bảo sự ủng hộ của Bắc Mỹ đối với Anh khi chiến tranh bùng nổ. Mặc dù chuyến đi này phần nhiều mang động cơ chính trị, nhà vua và vương hậu được công chúng tiếp đón rất nhiệt liệt.[66] Nỗi lo George VI sẽ bị so sánh tiêu cực với Edward VIII, nay là Công tước Windsor, bị tan biến.[67] George VI và Elizabeth còn đi dự Hội đấu xảo quốc tế New York 1939 và gặp gỡ tổng thống Hoa Kỳ Franklin D. Roosevelttòa Bạch Ốctư giaHyde Park, New York.[68] Nhà vua và vuơng hậu đã thiết lập mối quan hệ hữu hảo tốt đẹp với tổng thống, điều này sẽ tác động tích cực đến quan hệ giữa Hoa Kỳ với Liên hiệp Anh trong Chiến tranh thế giới thứ hai.[69][70]

Chiến tranh thế giới thứ haiSửa đổi

Vào tháng 9 năm 1939, Anh và các Quốc gia tự trị ngoài Ireland tuyên chiến với Đức.[71] Năm 1940, quân đội Đức nhanh chóng đánh bại, chinh phục Pháp và Tây Âu. Sau đó, Đức cho không quân oanh tạc vào Anh. Vua George VI và vương hậu Elizabeth ở lại Luân Đôn dù thành phố là mục tiêu của nhiều cuộc không kích của Đức. Nơi cư ngụ chính thức của hai người trong suốt chiến tranh là điện Buckingham, dù cũng có nhiều lúc họ ngủ qua đêm ở lâu đài Windsor.[72] Đêm ngày 7 tháng 9 năm 1940, không quân Đức mở đợt oanh tạc đầu tiên vào Luân Đôn, giết khoảng 1000 cư dân, đặc biệt là ở Đầu phía Đông (East End).[73] Ngày 13 tháng 9, quốc vương và vương hậu suýt mất mãng khi 2 quả bom Đức bùng nổ trong sân điện Buckingham.[74] Vương hậu tỏ ra không nao núng, có phát biểu nổi tiếng rằng: "Tôi rất vui rằng chúng ta tôi đã bị đánh bom. Nó khiến tôi có cảm giác tôi có thể nhìn tận mắt Đầu phía Đông ".[75] Hoàng gia được người đương thời mô tả là luôn chia sẻ những hiểm nguy và khó nhọc với dân chúng. Họ cũng phải tuân thủ các giới hạn về khẩu phần ăn uống, sinh hoạt.[76]

 
George VI (trái) cùng thống chế Bernard Montgomery (phải) ở Hà Lan tháng 10 năm 1944.

Năm 1940, Winston Churchill thay Neville Chamberlain làm thủ tướng Liên hiệp Anh, dù cá nhân George thích trao chức này cho huân tước Halifax.[77] Ban đầu nhà vua có hơi bất đồng với quyết định của Churchill bổ dụng huân tước Beaverbrook vào nội các; nhưng không lâu sau nhà vua đã xây dựng mối quan hệ hợp tác rất tốt đẹp với Churchill, được coi là "mối quan hệ thân mật nhất trong lịch sử Anh hiện đại giữa vua với thủ tướng".[78] Trong vòng 4 năm rưỡi kể từ tháng 9 năm 1940, cứ mỗi thứ 3 hàng tuần là nhà vua lại cùng Churchill đi ăn trưa và bí mật thảo luận về chiến tranh; hai người làm việc với nhau rất chân thành.[79]

Trong suốt chiến tranh, quốc vương và vương hậu có nhiều chuyến đi khắp Liên hiệp Anh để ủy lạo tinh thần quân dân; họ viếng thăm các địa điểm bị ném bom, các xưởng quân khí, và đơn vị quân đội. Quốc vương còn đi thăm các lực lượng quân sự đóng ngoài chính quốc Anh, như ở Pháp (1939), Bắc PhiMalta (tháng 6 năm 1943), Normandie, Pháp (tháng 6 năm 1944), miền Nam Ý (tháng 7 năm 1944) và Vùng đất thấp (tháng 10 năm 1944).[80] Những hoạt động ủy lạo hăng hái, tích cực và thái độ kiên quyết của George và Elizabeth đã khẳng định vị trí của họ như là ngọn cờ đoàn kết quân dân Anh thời chiến.[81] Trong một buổi họp năm 1944, thống chế Tổng tham mưu trưởng Sir Alan Brooke, tiết lộ rằng mỗi lần ông gặp thống chế Sir Bernard Montgomery, ông đều nghĩ Montgomery đang dòm ngó chức vụ của ông. Nhà vua trả lời: "Ông phải lo rằng, khi ta gặp ông ấy, ta luôn nghĩ ông ấy muốn chức vụ của ta!".[82]

Năm 1945, sau những chiến thắng dồn dập ở Pháp và Tây Âu, liên quân Anh-Mỹ tiến vào miền tây Đức. Hồng quân Liên Xô cũng thực hiện nhiều chiến dịch lớn đánh thủng các tuyến phòng thủ Đức ở phía đông. Ngày 30 tháng 4 năm 1945, Adolf Hitler tự sát. Ngày 9 tháng 5, Đức đầu hàng vô điều kiện. Trước đó 1 hôm (8 tháng 5), người dân Anh đã ăn mừng ngày chiến thắng phát xít ở châu Âu; nhà vua mời Churchill lên đứng trước ban công điện Buckinham, cùng hoàng gia chia vui với dân chúng. Quần chúng tụ tập trước điện, nhiều người hô to "Chúng tôi muốn có vua".[83]

Tháng 1 năm 1946, Liên Hiệp Quốc mở phiên họp đầu tiên tại Luân Đôn. George lên đọc diễn văn, khẳng định "niềm tin của chúng tôi vào các quyền bình đẳng của nam nữ và của các dân tộc lớn nhỏ".[84]

Từ đế quốc thành khối thịnh vương chungSửa đổi

 
George VI (bên phải) cùng thủ tướng Anh Clement Attlee tháng 7 năm 1945.

Thời kỳ George VI tại vị chứng kiến sự đẩy mạnh quá trình tan rã của đế quốc Anh. Trước đây quy tắc Westminster năm 1931 đã xác nhận các quốc gia tự trị thành những nhà nước có chủ quyền đầy đủ. Quá trình chuyển hóa của đế quốc Anh thành một liên hiệp tự nguyện giữa các nhà nước độc lập, gọi là Khối thịnh vượng chung các dân tộc (Commonwealth of Nations) có thêm nhiều dấu mốc mới sau Chiến tranh thế giới thứ hai.[85] Trong thời gian cầm quyền của thủ tướng Clement Attlee, Ấn Độ giành độc lập, trở thành 2 quốc gia tự trị Ấn ĐộPakistan năm 1947.[86] George từ bỏ ngôi Hoàng đế Ấn Độ, thay vì đó giữ ngôi Quốc vương Ấn Độ và Quốc vương Pakistan. Năm 1950, ông bỏ ngôi Quốc vương Ấn Độ sau khi Ấn Độ trở thành một nước cộng hòa bên trong Khối thịnh vượng chung các dân tộc. Năm này George nhận tước hiệu Nguyên thủ Khối thịnh vượng chung. Ông tiếp tục làm Quốc vương Pakistan đến khi qua đời. Cùng thời gian đó, một số nước khác rời khỏi Khố thịnh vượng chung, ví dụ như Miến Điện tháng 1 năm 1948, Palestine (bị chia cắt giữa Do Thái và các quốc gia Ả Rập) tháng 5 năm 1948 và Cộng hòa Ireland năm 1949.[87]

Sau khi mất Ấn Độ, nhà vua chú tâm nhiều hơn đến việc duy trì quan hệ với nước tự trị Nam Phi. Năm 1947, George VI cùng hoàng gia đi thăm Nam Phi.[88] Bấy giờ Liên hiệp Nam Phi đang sắp có bầu cử, nên thủ tướng Nam Phi Jan Smuts hy vọng chuyến thăm của George sẽ đem lại lợi thế chính trị giúp Smuts tái đắc cử.[89] Tuy nhiên, George VI hoảng hồn khi chính phủ Nam Phi hướng dẫn ông chỉ bắt tay với người da trắng.[90] Ông còn gọi các cận vệ Nam Phi của mình là "đám Gestapo".[91] Sau chuyến thăm này, Smuts thua cuộc thua cuộc tổng tuyển cử Nam Phi năm 1948. Chính phủ mới Nam Phi thực hiện chính sách phân biệt chủng tộc rất hà khắc.

Sức khỏe và chết sớmSửa đổi

Do nghiện thuốc lá và chịu nhiều áp lực trong chiến tranh, sức mạnh nhà vua suy giảm rõ rệt vào cuối thập niên 1940 – đầu thập niên 1950.[92][93][94] Ông mắc nhiều căn bệnh như ung thu phổi, xơ vữa động mạchthuyên tắc mạch máu. Bắt đầu từ năm 1949, ông bị tắc động mạch ở chân phải, dẫn đến nguy cơ phải cắt bỏ chân phải ông (may mắn là việc này đã không xảy ra).[95] Tháng 3 năm 1949, ông được phẫu thuật cắt đoạn dây thần kinh giao cảm lưng tại điện Buckingham. Ca phẫu thuật này được giáo sư James Learmonth tiến hành với sự hỗ trợ của giáo sư Paterson Ross, và kéo dài khoảng nửa tiếng đồng hồ. Sau lần này, nhà vua đủ hồi phục để chủ trì cuộc họp Hội đồng Cơ mật ngày 29 tháng 3 năm 1949. Tuy nhiên, giáo sư Learmonth khuyên nhà vua nên giảm nhịp độ sống vì nếu thuyên tắc mạch máu tái phát sẽ rất khó chữa trị. Nhà vua lui về điền trang Sandringham và sống khép kín hơn. Trong khi đó, trưởng công chúa Elizabeth, người thừa kế ngai vàng, và phu quân Philip, Công tước xứ Edinburg xuất hiện nhiều hơn trong các sự kiện công chúng, cũng như các chuyến công du nước ngoài (Hoa Kỳ, Canada, Đông Phi,...).[96][97]

Ngày 3 tháng 5 năm 1951, nhà vua đứng ra khai mạc Đại hội Anh (Festival of Britain), một nỗ lực nhằm khẳng định sự phục hưng và trường tồn của nước Anh sau chiến tranh.[98] Cuối tháng 5 năm này, ông lại bị bệnh nặng, một đội ngũ giỏi gồm Horace Evans, Daniel Davies, John Weir và Geoffrey Marshall đến khám cho vua, họ phát hiện một khối u tác tính ở phổi bên trái của vua. Ngày 23 tháng 9 năm 1951, phẫu thuật viên Clement Price Thomas làm phẫu thuật cắt bỏ phổi bên trái của nhà vua.[99] Nhà vua có hơi hồi sức, nhưng bị khản tiếng; do vậy, trong lễ khai mạc phiên họp quốc hội tháng 11 năm 1951, Đổng lý Văn phòng Gavin Simonds thay mặt vua đọc diễn văn từ ngai vàng (seech from the throne).[100] Năm 1951, đài phát thanh loan thông điệp Giáng sinh của nhà vua đi toàn quốc. Trên thực tế, bài phát biểu này được ghi âm trước theo từng phần nhỏ, rồi người ta chắp vá lại.[101]

Ngày 31 tháng 1 năm 1952, nhà vua không theo lời khuyên của những người thân tín, thân hành đi phi trường Luân Đôn[b] để tạm biệt trưởng công chúa Elizabeth và phu quân Philip, hai người đang chuẩn bị công du Úc theo đường Kenya. Sau đó nhà vua về điền trang Sandringham; sáng ngày 6 tháng 2 năm 1952, các tôi tớ đánh thức George thì thấy nhà vua đã qua đời. Ông từ trần trong giấc ngủ do chứng huyết khối động mạch vành ở tuổi 56.[103] Trưởng công chúa vội bay từ Kenya về Anh để nối ngôi, tức là nữ vương Elizabeth II.

Từ ngày 9 tới ngày 11 tháng 2 năm 1952, quan tài vua George được đặt ở Nhà thờ St. Mary Magdalene, Sandringham, sau đưa về quàn ở sảnh điện Westminster.[104] Lễ tang ông được cử hành ở Nhà nguyện Thánh George, lâu đài Windsor vào ngày 15 tháng 2.[105] Thoạt đầu ông được táng ở hầm mộ hoàng gia, sau được rước về Nhà nguyện Tưởng niệm Vua George VI bên trong Nhà nguyện Thánh George vào ngày 26 tháng 3 năm 1969.[106] Năm 2002, 50 năm sau khi ông chết, di hài vợ góa ông, thái hậu Elizabeth và tro cốt con gái út ông, công chúa Margaret (hai người cùng chết năm này) được táng chung với ông trong nhà nguyện này.[107]

Di sảnSửa đổi

 
Tượng George VI trên đường Carlton Gardens, Luân Đôn.

Theo nhìn nhận của Nghị sĩ Đảng Lao động George Hardie, vụ Edward VIII thoái vị năm 1936 "có ích cho chủ nghĩa cộng hòa hơn 50 năm tuyên truyền [của những người cộng hòa]".[108] George VI ngay sau khi nhận nhường ngôi, đã viết thư cho vua anh Edward rằng ông đã bất đắc dĩ tiếp quản một "ngai vàng" suy suyễn và phải "làm cho nó vững mạnh trở lại".[109] Những lời này cho thấy tại thời điểm George lên ngôi, người dân đã mất niềm tin rất nhiều vào chế độ quân chủ. Trong thời gian tại vị của ông, dân Anh gánh chịu cuộc chiến tranh tàn khốc và uy quyền của hoàng gia bị thu hẹp. Tuy nhiên, bằng những hành động dũng cảm, có trách nhiệm với gia đình và đất nước, George VI đã làm quốc dân khôi phục niềm tin vào vương triều Windsor.[110][111] Sử gia Kenneth Rose, người đã biên soạn tiểu sử của George V (cha George VI), có nhận xét về George VI:[112]

George là người đã đặt ra thập tự chươnghuy chương cùng tên ông trong thời gian Chiến tranh thế giới thứ hai, để khen thưởng những công dân có hành vi đặc biệt dũng cảm.[113] Ông đã trao tặng thập tự chương George cho toàn bộ quân dân đảo Malta vào năm 1943, để ghi nhận sự kiên cường của dân "hòn đảo pháo đài" Malta đánh bại sự bao vây của không quân Đức-Ý.[114] Ông còn được chính phủ Pháp truy tặng Huân chương Giải phóng năm 1960; cùng với Churchill, ông là người duy nhất nhận huân chương này sau năm 1946.[115]

Ngày nay tên George VI được đặt cho nhiều địa danh, đường phố và trụ sở. Trong số đó này có Bệnh viện Vua George tại Luân Đôn; Hồ Vua George VI tại Surrey (Liên hiệp Anh); Đường cao tốc Vua George VIĐại lộ Vua George tại Surrey, British Columbia (Canada); đường Kingsway (dịch nôm na là đường Quốc vương) ở Edmonton (Canada); Thềm băng George VIbán đảo Nam Cực; và Trường đua Vua George VI, một trường đua ngựa ở Liên hiệp Anh.

Có nhiều phim về George VI, nổi tiếng nhất là Nhà vua nói lắp (The King's Speech), sản xuất năm 2010, đạt giải Giải Oscar cho phim hay nhất. Diễn viên Colin Firth thủ vai George VI giành được Giải Oscar cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất.

Danh hiệu và huy hiệuSửa đổi

  • 14 tháng 12 năm 1895 – 28 tháng 5 năm 1898: Vương tử Điện hạ Albert xứ York
  • 28 tháng 5 năm 1898 – 22 tháng 1 năm 1901: Vương tử Điện hạ Albert xứ York
  • 22 tháng 1 năm 1901 – 9 tháng 11 năm 1901: Vương tử Điện hạ Albert xứ Cornwall và York
  • 9 tháng 11 năm 1901 – 6 tháng 5 năm 1910: Vương tử Điện hạ Albert xứ Wales
  • 6 tháng 5 năm 1910 – 4 tháng 6 năm 1920: Vương tử Điện hạ Albert
  • 4 tháng 6 năm 1920 – 11 tháng 12 năm 1936: Công tước Điện hạ xứ York
  • 11 tháng 12 năm 1936 – 6 tháng 2 năm 1952: Quốc vương Bệ hạ
    • Tại Ấn Độ thuộc Anh, 11 tháng 12 năm 1936 – 14 tháng 8 năm 1947: Hoàng thượng Bệ hạ, Đức Vua, Hoàng đế Ấn Độ[116]

Trong suốt đời mình, trải qua các địa vị là chắt nữ vương Victoria, cháu nội vua Edward VII, con vua George V và em vua Edward VIII, George đã nắm giữ nhiều tước hiệu hoàng gia. Sau khi lên nối đại thống, ông thường được gọi đơn giản là Đức Vua (The King) hoặc Bệ hạ (His Majesty). Là vua Anh, George tự động kiêm nhiệm chức Tổng tư lệnh quân đội Anh.

Huy hiệu của Công tước xứ York
Huy hiệu của Quốc vương Liên hiệp Anh (trừ Scotland)
Huy hiệu dùng ở Scotland
Huy hiệu dùng ở Canada

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ Rhodes James, tr. 90; Weir, tr. 329
  2. ^ Weir, tr. 322–323, 329
  3. ^ Judd, tr. 3; Rhodes James, tr. 90; Townsend, tr. 15; Wheeler-Bennett, tr. 7–8
  4. ^ Judd, tr. 4–5; Wheeler-Bennett, tr. 7–8
  5. ^ Wheeler-Bennett, tr. 7–8
  6. ^ The Times, Thứ ba 18 tháng 2 năm 1896, tr. 11
  7. ^ Judd, tr. 6; Rhodes James, tr. 90; Townsend, tr. 15; Windsor, tr. 9
  8. ^ Bradford, tr. 2
  9. ^ Wheeler-Bennett, tr. 17–18
  10. ^ Weisbrode, trang 15
  11. ^ a ă â Matthew, H. C. G. (2004), “George VI (1895–1952)”, Oxford Dictionary of National Biography (Oxford University Press) 
  12. ^ Bradford, tr. 41–45; Judd, tr. 21–24; Rhodes James, tr. 91
  13. ^ Judd, tr. 22–23
  14. ^ Judd, tr. 26
  15. ^ Judd, tr. 28
  16. ^ Bradford, pp. 55–76
  17. ^ a ă Bradford, p. 72
  18. ^ Bradford, pp. 73–74
  19. ^ Wheeler-Bennett, p. 115
  20. ^ Wheeler-Bennett, p. 116
  21. ^ Boyle, Andrew (1962), “Chapter 13”, Trenchard Man of Vision, St. James's Place London: Collins, tr. 360 
  22. ^ Judd, p. 44
  23. ^ Heathcote, Tony (2012). The British Field Marshals: 1736–1997: A Biographical Dictionary. Casemate Publisher. ISBN 9781783461417. 
  24. ^ Judd, p. 45; Rhodes James, p. 91
  25. ^ Judd, p. 47; Wheeler-Bennett, pp. 128–131
  26. ^ Wheeler-Bennett, p. 128
  27. ^ Weir, p. 329
  28. ^ Current Biography 1942, p. 280; Judd, p. 72; Townsend, p. 59
  29. ^ Judd, p. 52
  30. ^ Judd, pp. 77–86; Rhodes James, p. 97
  31. ^ Henderson, Gerard (31 tháng 1 năm 2014), “Sheila: The Australian Ingenue Who Bewitched British Society – review”, Daily Express, truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2015 
  32. ^ Australian Associated Press (28 tháng 2 năm 2014), A Sheila who captured London's heart, Special Broadcasting Service, truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2015 
  33. ^ Rhodes James, pp. 94–96; Vickers, pp. 31, 44
  34. ^ Bradford, p. 106
  35. ^ Bradford, p. 77; Judd, pp. 57–59
  36. ^ Reith, John (1949), Into the Wind, London: Hodder and Stoughton, tr. 94 
  37. ^ Roberts, Andrew (2000), Antonia Fraser, biên tập, The House of Windsor, London: Cassell & Co., tr. 57–58, ISBN 0-304-35406-6 
  38. ^ Judd, pp. 89–93
  39. ^ Judd, p. 49
  40. ^ Judd, pp. 93–97; Rhodes James, p. 97
  41. ^ Current Biography 1942, pp. 294–295; Judd, p. 99
  42. ^ Judd, p. 106; Rhodes James, p. 99
  43. ^ Shawcross, p. 273
  44. ^ Judd, pp. 111, 225, 231
  45. ^ Howarth, p. 53
  46. ^ Ziegler, p. 199
  47. ^ Judd, p. 140
  48. ^ Wheeler-Bennett, p. 286
  49. ^ Townsend, p. 93
  50. ^ Howarth, p. 63; Judd, p. 135
  51. ^ Howarth, p. 66; Judd, p. 141
  52. ^ Judd, p. 144; Sinclair, p. 224
  53. ^ Howarth, p. 143
  54. ^ Ziegler, p. 326
  55. ^ Bradford, p. 223
  56. ^ Bradford, p. 214
  57. ^ Vickers, p. 175
  58. ^ Bradford, p. 209
  59. ^ Bradford, pp. 269, 281
  60. ^ Sinclair, p. 230
  61. ^ Hitchens, Christopher (1 April 2002), "Mourning will be brief", The Guardian, retrieved 1 May 2009
  62. ^ Library and Archives Canada, Biography and People > A Real Companion and Friend > Behind the Diary > Politics, Themes, and Events from King's Life > The Royal Tour of 1939, Queen's Printer for Canada, Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 10 năm 2009, truy cập ngày 12 tháng 12 năm 2009  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  63. ^ Bousfield, Arthur; Toffoli, Garry (1989), Royal Spring: The Royal Tour of 1939 and the Queen Mother in Canada, Toronto: Dundurn Press, tr. 60, 66, ISBN 1-55002-065-X 
  64. ^ Lanctot, Gustave (1964), Royal Tour of King George VI and Queen Elizabeth in Canada and the United States of America 1939, Toronto: E.P. Taylor Foundation 
  65. ^ Galbraith, William (1989), “Fiftieth Anniversary of the 1939 Royal Visit”, Canadian Parliamentary Review (Ottawa: Commonwealth Parliamentary Association) 12 (3): 7–9, truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2015 
  66. ^ Judd, pp. 163–166; Rhodes James, pp. 154–168; Vickers, p. 187
  67. ^ Bradford, pp. 298–299
  68. ^ The Times Monday, 12 June 1939 p. 12 col. A
  69. ^ Swift, Will (2004), The Roosevelts and the Royals: Franklin and Eleanor, the King and Queen of England, and the Friendship that Changed History, John Wiley & Sons 
  70. ^ Judd, p. 189; Rhodes James, p. 344
  71. ^ Judd, pp. 171–172; Townsend, p. 104
  72. ^ Judd, p. 183; Rhodes James, p. 214
  73. ^ Arnold-Forster, Mark (1983) [1973], The World at War, London: Thames Methuen, tr. 303, ISBN 0-423-00680-0 
  74. ^ Churchill, Winston (1949), The Second World War II, Cassell and Co. Ltd, tr. 334 
  75. ^ Judd, p. 184; Rhodes James, pp. 211–212; Townsend, p. 111
  76. ^ Goodwin, Doris Kearns (1994), No Ordinary Time: Franklin and Eleanor Roosevelt: The Home Front in World War II, New York: Simon & Schuster, tr. 380 
  77. ^ Judd, p. 180
  78. ^ Rhodes James, p. 195
  79. ^ Rhodes James, pp. 202–210
  80. ^ Judd, pp. 176, 201–203, 207–208
  81. ^ Judd, p. 170
  82. ^ Reagan, Geoffrey (1992), Military Anecdotes, Guinness, tr. 25, ISBN 0-85112-519-0 
  83. ^ Judd, p. 210
  84. ^ Townsend, p. 173
  85. ^ Townsend, p. 176
  86. ^ Townsend, pp. 229–232, 247–265
  87. ^ Townsend, pp. 267–270
  88. ^ Townsend, pp. 221–223
  89. ^ Judd, p. 223
  90. ^ Rhodes James, p. 295
  91. ^ Rhodes James, p. 294; Shawcross, p. 618
  92. ^ King George VI, Official website of the British monarchy, truy cập ngày 18 tháng 4 năm 2016 
  93. ^ Judd, p. 225; Townsend, p. 174
  94. ^ Judd, p. 240
  95. ^ Rhodes James, pp. 314–317
  96. ^ Denis, trang 253
  97. ^ Brandreth, pp. 240–241; Lacey, p. 166; Pimlott, pp. 169–172
  98. ^ Denis, trang 255
  99. ^ Bradford, p. 454; Rhodes James, p. 330
  100. ^ Rhodes James, p. 331
  101. ^ Rhodes James, p. 334
  102. ^ About Heathrow Airport: Heathrow's history, LHR Airports, truy cập ngày 9 tháng 3 năm 2015 
  103. ^ Judd, pp. 247–248
  104. ^ “Repose at Sandringham”, Life (Time Inc), 18 tháng 2 năm 1952: 38, ISSN 0024-3019, truy cập ngày 26 tháng 12 năm 2011 
  105. ^ Bradford, p. 462
  106. ^ Royal Burials in the Chapel since 1805, Dean & Canons of Windsor, Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2011, truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2010  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  107. ^ “Mourners visit Queen Mother's vault”. BBC News. 10 tháng 4 năm 2002. Truy cập ngày 2 tháng 3 năm 2018. 
  108. ^ Hardie phát biểu tại Viện Thứ dân Anh ngày 11 tháng 12 năm 1936, dẫn lại trong Rhodes James, trang 115
  109. ^ Thư George VI gửi quận công Windsor, trích dẫn trong Rhodes James, trang 127
  110. ^ Ashley, Mike (1998), British Monarchs, London: Robinson, tr. 703–704, ISBN 1-84119-096-9 
  111. ^ Judd, pp. 248–249
  112. ^ Weisbrode, trang 9
  113. ^ Judd, p. 186; Rhodes James, p. 216
  114. ^ Townsend, p. 137
  115. ^ List of Companions (PDF), Ordre de la Libération, truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2009 
  116. ^ “The Gazette of India - Extraordinary” (PDF). Press Information Bureau of India - Archive. Truy cập ngày 6 tháng 7 năm 2017. 
  1. ^ Những người đã đờ của ông ba gồm: Nữ vương Victoria (tằng tổ mẫu, do tổ mẫu Công nương Wales đứng đại diện); Đại Công tướcĐại Công nương xứ Mecklenburg (bà dì và ông dượng, do tổ phụ Quận công xứ Teck và cô ruột Công chúa Maud xứ Wales đại đại diện); Hoàng hậu Đức quốc (bà dì, do Công chúa Victoria xứ Wales đứng đại diện); Hoàng thái tử Đan Mạch (ông cậu, do tổ phụ Thân vươgn xứ Wales đứng đại diện); Quận công Connaught (ông chú); Công nương Fife (dì ruột); và Vương thân Adolphus xứ Teck (cậu ruột).[6]
  2. ^ Đổi tên là Phi trường Heathrow Airport năm 1966.[102]

Thư mụcSửa đổi

Liên kết ngoàiSửa đổi

Tiền nhiệm:
Edward VIII
Hoàng đế của Đế quốc Anh
19361947 (Ấn Độ); 1949 (Ái Nhĩ Lan) và 1952 (qua đời)
Kế nhiệm:
Elizabeth II