Tỏi (danh pháp hai phần: Allium sativum) là một loài thực vật thuộc họ Hành, nghĩa là có họ hàng với hành tây, hành ta, hành tím, tỏi tây, v.v... và cũng được con người sử dụng làm gia vị, thuốc, rau như những loài họ hàng của nó.

Tỏi
Allium sativum Woodwill 1793.jpg
Tỏi (Allium sativum), hình trong Medical Botany, 1793, của William Woodville.
Phân loại khoa học
Giới (regnum)Plantae
(không phân hạng)Angiospermae
(không phân hạng)Monocots
Bộ (ordo)Asparagales
Họ (familia)Alliaceae
Phân họ (subfamilia)Allioideae
Tông (tribus)Allieae
Chi (genus)Allium
Loài (species)A. sativum
Danh pháp hai phần
Allium sativum
L.
Danh pháp đồng nghĩa[1]
  • Allium arenarium Sadler ex Rchb.
  • Allium controversum Schrad. ex Willd.
  • Allium longicuspis Regel
  • Allium ophioscorodon Link
  • Allium pekinense Prokh.
  • Allium sativum subsp. asiae-mediae Kazakova
  • Allium sativum f. asiae-mediae Kazakova
  • Allium sativum var. controversum (Schrad. ex Willd.) Nyman
  • Allium sativum subsp. controversum (Schrad. ex Willd.) K.Richt.
  • Allium sativum subsp. ophioscorodon (Link) Schübl. & G.Martens
  • Allium sativum var. ophioscorodon (Link) Döll
  • Allium sativum var. pekinense (Prokh.) F.Maek.
  • Allium sativum f. pekinense (Prokh.) Makino
  • Allium sativum f. sagittatum Kazakova
  • Allium sativum var. sativum
  • Allium sativum var. subrotundum Gren. & Godr.
  • Allium sativum subsp. subrotundum (Gren. & Godr.) K.Richt.
  • Allium sativum f. vulgare Kazakova
  • Allium scorodoprasum var. viviparum Regel
  • Allium scorodoprasum subsp. viviparum (Regel) K.Richt.
  • Porrum ophioscorodon (Link) Rchb.
  • Porrum sativum (L.) Rchb.

Tỏi là một trong những cây gia vị dễ trồng, nếu gặp thời tiết thuận lợi sẽ phát triển cực kì nhanh chóng, lợi dụng ưu điểm này, không ít gia đình thành thị đã sử dụng khoảng vườn nhỏ của mình để trồng.

Phân loạiSửa đổi

Tỏi gồm hai loại [2] or varieties.[3]

  • Allium sativum var. ophioscorodon (Link) Döll, đôi khi được coi là một loài riêng với tên gọi Allium ophioscorodon G.Don.
  • Allium sativum var. sativum.

Gia vịSửa đổi

 
Củ tỏi khô được bóc vỏ
Tỏi tươi
Giá trị dinh dưỡng cho mỗi 100 g (3,5 oz)
Năng lượng623 kJ (149 kcal)
33.06 g
Đường1.00g
Chất xơ2.1 g
0.5 g
6.39 g
Vitamin
Vitamin A equiv.
(0%)
5 μg
Thiamine (B1)
(17%)
0.2 mg
Riboflavin (B2)
(9%)
0.11 mg
Niacin (B3)
(5%)
0.7 mg
Pantothenic acid (B5)
(12%)
0.596 mg
Vitamin B6
(95%)
1.235 mg
Folate (B9)
(1%)
3 μg
Vitamin C
(38%)
31.2 mg
Chất khoáng
Canxi
(18%)
181 mg
Sắt
(13%)
1.7 mg
Magiê
(7%)
25 mg
Mangan
(80%)
1.672 mg
Phốt pho
(22%)
153 mg
Kali
(9%)
401 mg
Natri
(1%)
17 mg
Kẽm
(12%)
1.16 mg
Thành phần khác
Selen14.2 μg
Tỷ lệ phần trăm xấp xỉ gần đúng sử dụng lượng hấp thụ thực phẩm tham chiếu (Khuyến cáo của Hoa Kỳ) cho người trưởng thành.
Nguồn: CSDL Dinh dưỡng của USDA

Tỏi có thể sử dụng thành gia vị trong nước chấm pha chế gồm mắm, tỏi, ớt, tương, đường...Hoặc tỏi được trộn đều với các món rau xào (nhất là rau muống xào...) khiến món ăn dậy mùi thơm. Tỏi cũng được làm nước muối tỏi và ớt. Trong nấu ăn một số món có kèm theo tỏi phi.[cần dẫn nguồn]

Phần hay được sử dụng nhất của cả cây tỏi là củ tỏi. Củ tỏi có nhiều tép. Từng tép tỏi cũng như cả củ tỏi đều có lớp vỏ mỏng bảo vệ. Tỏi sinh trưởng tốt trong môi trường nóng và ẩm. Nếu muốn bảo quản tỏi dùng trong nấu nướng, cần cất tỏi ở chỗ khô ráo thì sẽ không mọc mầm. Khi nấu nướng cần bỏ lớp vỏ bảo vệ và vứt bỏ phần mầm tỏi thường màu xanh có thể nằm sâu trong tép tỏi. Một số dân tộc trên thế giới tin rằng tỏi giúp họ chống lại ma, quỷ, ma cà rồng.[cần dẫn nguồn]

Tỏi Việt NamSửa đổi

Xem thêmSửa đổi

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ “Allium sativum L. — The Plant List”. Truy cập 1 tháng 10 năm 2015.
  2. ^ “The Garlic Family Tree and Where Garlic Came from”.
  3. ^ “USDA GRIN Taxonomy, Allium sativum var. ophioscorodon. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 12 tháng 5 năm 2012.

Liên kết ngoàiSửa đổi