Hòa Bìnhthành phố tỉnh lỵ của tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

Hòa Bình

Thành phố trực thuộc tỉnh
Hòa Bình.JPG
Thành phố Hòa Bình nhìn từ trên cao
Hành chính
VùngTây Bắc Bộ
TỉnhHòa Bình
Trụ sở UBNDSố 681, đường Cù Chính Lan, phường Phương Lâm
Phân chia hành chính10 phường, 9 xã
Thành lập2006[1]
Loại đô thịLoại III
Năm công nhận2005[2]
Chính quyền
Chủ tịch UBNDQuách Tùng Dương[3]
Chủ tịch HĐNDPhạm Xuân Kiều
Bí thư Huyện ủyTrần Văn Hoàn[4]
Địa lý
Tọa độ: 20°51′7″B 105°20′30″Đ / 20,85194°B 105,34167°Đ / 20.85194; 105.34167Tọa độ: 20°51′7″B 105°20′30″Đ / 20,85194°B 105,34167°Đ / 20.85194; 105.34167
Diện tích348,65 km²[5]
Dân số (2018)
Tổng cộng135.718 người
Mật độ389 người/km²
Dân tộcKinh, Mường, Dao, Thái, Tày
Khác
Biển số xe28-H1

Địa lýSửa đổi

Thành phố Hòa Bình nằm ở phía bắc tỉnh Hòa Bình, dọc theo hai bên bờ sông Đà và có vị trí địa lý:

Thành phố Hòa Bình có diện tích 348,65 km², dân số năm 2018 là 135.718 người, mật độ dân số đạt 389 người/km².

 
Một cửa xả nước ở đập thủy điện Hòa Bình

Sông Đà chảy xuyên qua thành phố Hòa Bình, chia thành phố thành hai phần. Ngoài ra, Nhà máy thủy điện Hòa Bình cũng nằm trên địa bàn thành phố, thuộc phường Tân Thịnh.

Khí hậuSửa đổi

Dữ liệu khí hậu của Hòa Bình
Tháng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Năm
Cao kỉ lục °C (°F) 34.1 35.7 38.5 39.7 41.2 39.9 39.3 39.0 36.7 39.0 35.2 33.2 41,2
Trung bình cao °C (°F) 20.5 21.4 24.6 29.1 32.7 33.6 33.6 32.8 31.6 29.0 25.8 22.6 28,1
Trung bình ngày, °C (°F) 16.5 17.6 20.7 24.5 27.3 28.4 28.5 28.0 26.8 24.3 20.9 17.7 23,4
Trung bình thấp, °C (°F) 13.8 15.2 18.2 21.6 23.8 25.1 25.3 25.1 23.9 21.2 17.8 14.6 20,5
Thấp kỉ lục, °C (°F) 1.9 5.0 7.2 11.1 16.7 18.6 19.6 21.9 16.1 10.8 5.1 2.0 1,9
Giáng thủy mm (inch) 20
(0.79)
15
(0.59)
38
(1.5)
101
(3.98)
242
(9.53)
277
(10.91)
295
(11.61)
323
(12.72)
297
(11.69)
195
(7.68)
62
(2.44)
17
(0.67)
1.880
(74,02)
độ ẩm 84.1 84.5 84.9 84.3 82.6 83.0 83.3 85.1 85.2 84.5 83.2 82.5 83,9
Số ngày giáng thủy TB 8.8 9.6 11.5 14.0 18.0 18.3 18.9 18.2 14.2 11.8 7.3 5.0 155,5
Số giờ nắng trung bình hàng tháng 85 65 73 113 184 165 187 171 170 160 139 129 1.641
Nguồn: Vietnam Institute for Building Science and Technology[6]

Lịch sửSửa đổi

Năm 1886, thực dân Pháp thành lập tỉnh Mường, lỵ sở đặt tại Chợ Bờ (thuộc châu Đà Bắc). Ngày 29 tháng 11 năm 1886, Tổng sứ Trung - Bắc Kỳ ra quyết định chuyển tỉnh lỵ về Phương Lâm (trước đó thuộc huyện Bất Bạt, phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây), tuy nhiên ít lâu sau lại chuyển về Chợ Bờ.[7]

Ngày 18 tháng 3 năm 1891, Toàn quyền Đông Dương ban hành nghị định chuyển tỉnh lỵ tỉnh Mường về làng Vĩnh Diệu, xã Hòa Bình (nằm ở tả ngạn sông Đà, đối diện với Phương Lâm).

Đến ngày 5 tháng 9 năm 1896, tỉnh lỵ chính thức được chuyển về xã Hòa Bình và từ đó tỉnh Mường cũng chính thức đổi tên thành tỉnh Hòa Bình.[7]

Sau năm 1975, thị xã Hòa Bình thuộc tỉnh Hà Sơn Bình, gồm 6 phường: Chăm Mát, Đồng Tiến, Hữu Nghị, Phương Lâm, Tân Hòa, Tân Thịnh.

Ngày 3 tháng 8 năm 1978, chuyển 2 xã Hòa Bình và Thịnh Lang thuộc huyện Kỳ Sơn về thị xã Hòa Bình quản lý.[8]

Ngày 11 tháng 11 năm 1983, chuyển xã Thái Bình thuộc huyện Kỳ Sơn về thị xã Hòa Bình quản lý.[9]

Ngày 24 tháng 4 năm 1988, chuyển 4 xã: Dân Chủ, Sủ Ngòi, Thống Nhất, Yên Mông thuộc huyện Kỳ Sơn về thị xã Hòa Bình quản lý.[10]

Ngày 26 tháng 12 năm 1990, thành lập xã Thái Thịnh trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích và dân số của các xã Thái Bình và Thịnh Lang.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, tỉnh Hòa Bình được tái lập từ tỉnh Hà Sơn Bình cũ, thị xã Hòa Bình trở lại là tỉnh lỵ tỉnh Hòa Bình.[11]

Ngày 22 tháng 10 năm 2002, chuyển 2 xã Thái Bình và Thịnh Lang thành 2 phường có tên tương ứng.[12]

Ngày 4 tháng 11 năm 2005, thị xã Hòa Bình được công nhận là đô thị loại III.[2]

Ngày 27 tháng 10 năm 2006, Chính phủ ban hành Nghị định 126/2006/NĐ-CP, thành lập thành phố Hòa Bình trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Hòa Bình.[1]

Ngày 14 tháng 7 năm 2009, chuyển xã Trung Minh thuộc huyện Kỳ Sơn về thành phố Hòa Bình quản lý.[13]

Đến cuối năm 2018, thành phố Hòa Bình có 15 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, gồm 8 phường: Chăm Mát, Đồng Tiến, Hữu Nghị, Phương Lâm, Tân Hòa, Tân Thịnh, Thái Bình, Thịnh Lang và 7 xã: Dân Chủ, Hòa Bình, Sủ Ngòi, Thái Thịnh, Thống Nhất, Trung Minh, Yên Mông.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình[5]. Theo đó:

  • Sáp nhập toàn bộ 204,92 km² diện tích tự nhiên và 34.044 người của huyện Kỳ Sơn (gồm thị trấn Kỳ Sơn và 9 xã: Dân Hạ, Dân Hòa, Độc Lập, Hợp Thành, Hợp Thịnh, Mông Hóa, Phú Minh, Phúc Tiến, Yên Quang) vào thành phố Hòa Bình.
  • Sáp nhập một phần diện tích và dân số của phường Chăm Mát vào xã Dân Chủ để thành lập phường Dân Chủ.
  • Sáp nhập phần diện tích và dân số còn lại của phường Chăm Mát vào xã Thống Nhất để thành lập phường Thống Nhất.
  • Sáp nhập một phần diện tích và dân số của xã Dân Hạ vào thị trấn Kỳ Sơn để thành lập phường Kỳ Sơn.
  • Giải thể xã Thái Thịnh, địa bàn nhập vào phường Thái Bình và xã Hòa Bình.
  • Sáp nhập phần diện tích và dân số còn lại của xã Dân Hạ vào xã Độc Lập.
  • Sáp nhập xã Dân Hòa vào xã Mông Hóa.
  • Hợp nhất hai xã Phúc Tiến và Yên Quang thành xã Quang Tiến.
  • Hợp nhất hai xã Hợp Thịnh và Phú Minh thành xã Thịnh Minh.

Thành phố Hòa Bình có 10 phường và 9 xã như hiện nay.

Hành chínhSửa đổi

Thành phố Hòa Bình có 19 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, gồm 10 phường: Dân Chủ, Đồng Tiến, Hữu Nghị, Kỳ Sơn, Phương Lâm, Tân Hòa, Tân Thịnh, Thái Bình, Thịnh Lang, Thống Nhất và 9 xã: Độc Lập, Hòa Bình, Hợp Thành, Mông Hóa, Quang Tiến, Sủ Ngòi, Thịnh Minh, Trung Minh, Yên Mông.

Du lịchSửa đổi

Hòa Bình là một trong những cái nôi của nền văn hóa Đông Sơn rực rỡ, thành phố còn hấp dẫn bởi nét văn hóa đặc sắc của dân tộc Mường. Đây là lợi thế rất lớn để khai thác, phát triển kinh tế du lịch.

Một trong những tâm điểm phát triển du lịch của thành phố là Công viên văn hóa khoảng 100 ha. Đây được coi là một làng bảo tàng văn hóa, trong đó có 6 làng văn hóa là dân tộc Mường, Kinh, Thái, Tày, DaoMông. Trong đó, người dân sẽ được đào tạo cơ bản về du lịch nhằm bảo tồn những nét văn hóa đặc trưng của các dân tộc.

Giao thôngSửa đổi

Các tuyến đường trên địa bàn thành phốSửa đổi

Bờ phải sông Đà

...

Bờ trái sông Đà

Quốc lộ 6 chạy theo hướng đông bắc - tây nam, từ huyện Lương Sơn sang địa phận thành phố rồi men theo bờ sông Đà xuống phía nam thành phố.

Tỉnh lộ 446 nối quốc lộ 21A và quốc lộ 6 có điểm đầu gần cầu Vai Réo thuộc địa phận xã Phú Cát, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội và điểm cuối tại ngã ba Bãi Nai thuộc địa phận xã Mông Hóa.

Đường cao tốc Hòa Lạc - Hòa Bình đi qua địa bàn các xã, phường Quang Tiến, Mông Hóa, Kỳ Sơn và kết thúc tại xã Trung Minh.

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ a ă “Nghị định 126/2006/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Hòa Bình thuộc tỉnh Hòa Bình”. 
  2. ^ a ă “Quyết định 2076/2005/QĐ-BXD về việc công nhận thị xã Hòa Bình là đô thị loại III”. 
  3. ^ Danh sách cán bộ
  4. ^ Đảng bộ Hòa Bình
  5. ^ a ă “Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 năm 2019 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình”. 
  6. ^ “Vietnam Building Code Natural Physical & Climatic Data for Construction” (PDF). Vietnam Institute for Building Science and Technology. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 22 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2018. 
  7. ^ a ă “Địa danh”. Thư viện tỉnh Hòa Bình. 
  8. ^ “Quyết định 134-BT năm 1978 về việc sáp nhập xã Hòa Bình và xã Thịnh Lang của huyện Kỳ Sơn vào thị xã Hòa Bình, tỉnh Hà Sơn Bình”. 
  9. ^ “Quyết định 130-HĐBT năm 1983 về việc mở rộng thị xã Hòa Bình thuộc tỉnh Hà Sơn Bình”. 
  10. ^ “Quyết định 71-HĐBT năm 1988 về việc phân vạch địa giới hành chính huyện Kỳ Sơn và thị xã Hòa Bình thuộc tỉnh Hà Sơn Bình”. 
  11. ^ “Nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương do Quốc hội ban hành”. 
  12. ^ “Nghị định 84/2002/NĐ-CP về việc thành lập các phường Thái Bình, Thịnh Lang thuộc thị xã Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình”. 
  13. ^ “Nghị quyết số 31/NQ-CP của về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số huyện và thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình”. 

Liên kết ngoàiSửa đổi

(tiếng Việt)