Tuyền Châu hay Toàn Châu (chữ Hán: ; bính âm: Quánzhōu) là một thành phố cảng cấp tỉnh (địa cấp thị) nằm ở bờ bắc của sông Tấn, bên cạnh eo biển Đài Loan, phía nam tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc. Đây là vùng đô thị lớn nhất Phúc Kiến với diện tích 11.245 kilômét vuông (4.342 dặm vuông Anh) và dân số năm 2010 là 8.128.530 người.[1] Thành phố riêng biệt của nó có 6.107.475 người, bao gồm các quận Lý Thành, Phong Trạch, Lạc Giang, Tấn Giang; thành phố cấp huyện Nam AnThạch Sư; huyện Huệ An và quận Tuyền Châu (Kim Môn) đang nằm dưới quyền kiểm soát của Đài Loan.[2]

Tuyền Châu
泉州市
Chüanchowfu, Chin-chiang
—  Prefecture-level city  —
Toàn cảnh Trung tâm thương mại Vạn Đạt, Tuyền Châu
Toàn cảnh Trung tâm thương mại Vạn Đạt, Tuyền Châu
Tên hiệu: 
Tên tiếng Trung
Tiếng Trung刺桐城
Nghĩa đenThành phố của những cây tung
Vị trí tại tỉnh Phúc Kiến
Vị trí tại tỉnh Phúc Kiến
Tuyền Châu trên bản đồ Trung Quốc
Tuyền Châu
Tuyền Châu
Vị trí tại Trung Quốc
Quốc giaTrung Quốc
TỉnhPhúc Kiến
Trụ sở thành phốPhong Trạch
Chính quyền
 • Thư ký CPCKang Tao
 • Thị trưởngWang Yongli
Diện tích
 • Prefecture-level city11,218,91 km2 (4,33.165 mi2)
 • Đô thị872,4 km2 (336,8 mi2)
 • Vùng đô thị4,274,5 km2 (1,650,4 mi2)
Dân số (2010)[1][2]
 • Prefecture-level city8,128,530
 • Mật độ720,000/km2 (1,900,000/mi2)
 • Đô thị1,435,185
 • Vùng đô thị6,107,475
 • Mật độ vùng đô thị1,400/km2 (3,700/mi2)
Múi giờChuẩn Trung Quốc (UTC+8)
Mã bưu chính362000
Mã điện thoại0595
Mã ISO 3166CN-FJ-05
Thành phố kết nghĩaSan Diego, Neustadt an der Weinstraße sửa dữ liệu
GDP2019[3]
 - Tổng số994.666 tỷ CNY
 - Bình quân đầu người114.067 CNY (16.535 USD)
 - Tăng trưởngTăng 8.0% (Tổng số), 7.4% (Bình quân)
Đăng ký xe闽C
Tiếng địa phươngPhúc Kiến/Mân Nam: Phương ngữ Tuyền Châu
Trang webwww.quanzhou.gov.cn
Tên tiếng Trung
Tiếng Trung泉州
Tiếng Mân Tuyền Chương POJChoân-chiu
La tinhChinchew
Nghĩa đen"Mạch nước tỉnh"
Tên chính thứcTuyền Châu: Trung tâm thương mại của Thế giới thời Tống-Nguyên
LoạiVăn hóa
Tiêu chuẩniv
Đề cử2021 (Kỳ họp 44)
Số tham khảo1561
Quốc gia Trung Quốc
VùngChâu Á và châu Đại Dương

Tuyền Châu là cảng lớn của Trung Quốc đối với các thương nhân nước ngoài, những người được biết đến với cái tên Zaiton trong suốt thế kỷ 11 đến thế kỷ 14. Nó đã được cả Marco PoloIbn Battuta ghé thăm, những du khách tới đây đều ca ngợi nó là một trong những thành phố thịnh vượng và huy hoàng nhất trên thế giới. Đây là căn cứ hải quân mà chủ yếu từ đó Mông Cổ phát động các cuộc tấn công xâm lược Nhật BảnJava. Đây cũng là một trung tâm quốc tế của các đền thờ Phật giáo, Ấn Độ giáo, Hồi giáo và Thiên chúa giáo, bao gồm cả nhà thờ Công giáo Rôma và dòng Phan Sinh. Cuộc nổi loạn Ispah đã dẫn đến một cuộc tàn sát các cộng đồng người nước ngoài của thành phố vào năm 1357. Sự bất ổn về kinh tế, bao gồm cướp biển và cấm biển quá mức của đế quốc đối với nó trong thời Minh, Thanh đã khiến thành phố này suy giảm, hoạt động thương mại với Nhật Bản chuyển sang Ninh Ba và trấn Sạ Phố, còn ngoại thương với các nước khác bị hạn chế ở Quảng Châu. Tuyền Châu đã trở thành một trung tâm buôn lậu thuốc phiện vào thế kỷ 19 nhưng phù sa bồi đắp tại bến cảng đã cản trở hoạt động buôn bán của các tàu lớn.

Do tầm quan trọng của nó đối với hoạt động thương mại hàng hải thời Trung Cổ, cùng với sự pha trộn độc đáo của các tòa nhà tôn giáo và di tích khảo cổ học rộng lớn, thị trấn cổ Tuyền Châu đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới vào năm 2021.[4]

TênSửa đổi

Lịch sửSửa đổi

Tuyền Châu được xây dựng vào năm 718.

Vào thời nhà Tốngnhà Nguyên, Tuyền Châu là một trong những hải cảng lớn nhất thế giới. Nó từng được gọi là điểm xuất phát của Con đường tơ lụa trên biển.

Phương ngữSửa đổi

Tiếng Mân Nam (閩南語)

Hành chínhSửa đổi

Địa cấp thị Tuyền Châu quản lý 4 khu, 3 thành phố cấp huyện và 5 huyện.

Văn hóaSửa đổi

Tuyền Châu là một trong hai mươi tư thành phố đầu tiên được chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa công nhận là thành phố văn hóa lịch sử. Các loại hình văn hóa đáng chú ý tại đây bao gồm:

  • Kịch Lê Viên (梨園戯)
  • Trình diễn rối tượng gỗ (傀儡戲)
  • Kịch Cao Giáp (高甲戯)
  • Kịch Đả Thành (打城戯)
  • Nhạc cổ điển Nam Quản (南管)
  • Vịnh Xuân quyền

Các món ăn đặc trưng của thành phố gồm có bánh ú, hàu ốp lết.

Các di tích lịch sử đáng chú ý bao gồm:

  • Thanh Nguyên sơn: Ngọn đồi cao nhất trong thành phố, nơi có tầm nhìn tuyệt vời ra Hồ Tây.
  • Công viên Đông Hồ: Là vườn thú nhỏ nằm tại trung tâm thành phố
  • Công viên Tây Hồ: Là hồ nước ngọt lớn nhất thành phố
  • Phố Trạng Nguyên: Con phố dài khoảng 500 mét, không gian thanh lịch, chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực du lịch và thủ công văn hóa.
  • Tượng Mani tại Chùa Thảo Am
  • Tháp Vạn Thọ
  • Tháp Lục Thắng
  • Bến tàu Thạch Hồ
  • Cầu An Bình
  • Miếu Chân Vũ và bến tàu cửa sông
  • Cầu Thuận Tế cũ (hay ngày nay là Cầu Lạc Dương)
  • Thành phố cổ
  • Lăng mộ Hồi giáo
  • Tượng Lão Tử
  • Cửu Nhật sơn

Sản phẩm nổi tiếngSửa đổi

Các trường đại học cao đẳngSửa đổi

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ a b (tiếng Trung Quốc) Compilation by Lianxin website. Data from the Sixth National Population Census of the People's Republic of China Lưu trữ tháng 3 25, 2012 tại Wayback Machine
  2. ^ a b “Archived copy”. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 3 năm 2015. Truy cập ngày 31 tháng 12 năm 2014.Quản lý CS1: bản lưu trữ là tiêu đề (liên kết)
  3. ^ 2019年泉州市国民经济和社会发展统计公报 (bằng tiếng Trung). Quanzhou Municipal Statistic Bureau. 30 tháng 3 năm 2020. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 1 năm 2021. Truy cập ngày 15 tháng 1 năm 2021.
  4. ^ “Quanzhou: Emporium of the World in Song-Yuan China”. UNESCO World Heritage Centre. United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2021.
  • Brown, Bill (2004). Mystic Quanzhou: City of Light. Xiamen, China: Xiamen University Press.

NguồnSửa đổi

Đọc thêmSửa đổi

  • Wang, Qiang (2020), Legendary Port of the Maritime Silk Routes, Quanzhou: Peter Lang US. Retrieved Sep 30, 2020 from https://www.peterlang.com/view/title/71894 Liên kết ngoài trong |publisher= (trợ giúp).
  • Brown, Bill (2004), Mystic Quanzhou: City of Light, Xiamen: Xiamen University Press.

Liên kết ngoàiSửa đổi