Mở trình đơn chính

Osama bin Mohammed bin Awad bin Laden (/ˈsɑːmə bɪn mˈhɑːm[invalid input: 'ɨ']d bɪn əˈwɑːd bɪn ˈlɑːdən/, tiếng Ả Rập: أسامة بن محمد بن عوض بن لادن‎, ʾUsāmah bin Muḥammad bin ʿAwaḍ bin Lādin, thường được gọi Osama bin Laden hay Usama bin Laden; 10 tháng 3 năm 19572 tháng 5 năm 2011) là một người theo đạo Hồi chính thống và là người sáng lập ra tổ chức vũ trang al-Qaeda, là một trong số 10 đối tượng bị FBI truy nã toàn cầu. Chính quyền Mỹ treo giải thưởng 25.000.000 USD để lấy tính mạng, sau cái chết của Zarqawi.[5]

Usāmah bin Muḥammad bin `Awaḍ bin Lādin
(tiếng Ả Rập: أسامة بن محمد بن عوض بن لادن‎)
Osama bin Laden portrait.jpg
Chân dung Osama bin Laden
SinhOsama bin Mohammed bin Awad bin Laden
(1957-03-10)10 tháng 3, 1957
Riyadh, Ar Riyād, Ả Rập Xê Út
Mất2 tháng 5, 2011(2011-05-02) (54 tuổi)
Abbottabad, Pakistan 34°10′9″B 73°14′33″Đ / 34,16917°B 73,2425°Đ / 34.16917; 73.24250
Nguyên nhân mấtBị ám sát
Nơi an nghỉBiển Ả Rập
Quốc tịchẢ Rập Xê Út (1957–1994)
Không quốc tịch (1994–2011)[1]
Nghề nghiệplãnh đạo al-Qaeda
Năm hoạt động1979–2011
Kế nhiệmAyman al-Zawahiri[2]
Tôn giáoHồi giáo Sunni[3][4]
Vợ/chồngNajwa Ganhem
Khadijah Sharif
Khairiah Sabar
Siham Sabar
Amal Ahmed al-Sadah
Con cái

Dấu hiệu quan hệ giữa bin Laden và al-Qaeda là hàng loạt vụ tấn công khủng bố trên toàn thế giới, mà vụ phá hoại khủng khiếp nhất là sự kiện khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001 tấn công vào Thành phố New York và thủ đô Washington, giết chết ít nhất 2.992 người. Bên cạnh tấn công khủng bố, nhiều tổ chức Hồi giáo đã liên kết với Al Qaeda. Trong một cuốn băng phát đi sau vụ tấn công tháng 11 của bin Laden, ông ta chính thức tuyên bố chống lại phương Tây và đặc biệt là Mỹ. Bên cạnh khủng bố, bin Laden còn là một nhà thơ.[6]

Kể từ năm 2001, Osama bin Laden và al-Qaeda từng là mục tiêu quan trọng của Chiến tranh chống khủng bố của Hoa Kỳ. Quân đội nghi ngờ rằng bin Laden và các thủ lĩnh al-Qaeda đang trốn gần biên giới AfghanistanCác khu vực Hành chính Bộ lạc Liên bang của Pakistan. Ngày 1 tháng 5 năm 2011, Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama tuyên bố trên truyền hình toàn nước Mỹ rằng cùng ngày đó bin Laden bị quân Mỹ giết chết tại Abbottabad, Pakistan[7].[8] Xác chết của ông bị nhấn chìm xuống biển, sau khi đã hỏi ý kiến chính quyền Ả Rập Xê Út[9].

Tóm tắt tiểu sửSửa đổi

Năm 1957: Osama bin Laden ra đời tại Riyadh, là một trong năm người con trong gia đình tỉ phú Mohammad bin Laden, một ông trùm trong ngành xây dựng. Mẹ ông là người gốc Syria.

Năm 1969: Cha của Osama bin Laden chết trong một vụ tai nạn trực thăng. Được thừa kế gia tài trị giá 80 triệu USD thời điểm đó, Osama bin Laden thực sự là một trong những triệu phú nhỏ tuổi nhất thế giới.

Năm 1984: Bin Laden tới Afghanistan theo lời kêu gọi thánh chiến chống lại quân đội Liên Xô. Tại đây, Osama bin Laden đã tài trợ và chỉ huy một lực lượng 20.000 chiến binh Hồi giáo được chiêu mộ từ khắp nơi trên thế giới.

Năm 1988: Bin Laden thành lập tổ chức al-Qaeda và trở thành chỉ huy tối cao của lực lượng này.

Năm 1989: Liên Xô rút quân khỏi Afghanistan.

Năm 1991: Một liên minh do Mỹ dẫn đầu đã phát động cuộc chiến tranh để trục xuất các lực lượng Iraq khỏi Kuwait mà quân đội Bagdad đã chiếm đó trước đó. Bin Laden tuyên bố thánh chiến chống lại Hoa Kỳ bởi lực lượng của ông có gốc gác từ Ả Rập Xê Út, một trong hai lãnh địa linh thiêng nhất của người Hồi giáo.

Năm 1992: Bin Laden trở lại Ả Rập Xê Út nhưng vẫn hỗ trợ cho các nhóm Hồi giáo cực đoan ở Ai CậpAlgeria khiến nước này hủy bỏ hộ chiếu và trục xuất bin Laden khỏi lãnh thổ.

Năm 1993: Một vụ nổ lớn xảy ra trong tầng hầm của Trung tâm Thương mại Thế giớiNew York, cướp đi mạng sống của 6 người và làm gần 1.000 người khác bị thương. Al-Qaeda bị đổ lỗi đã thực hiện vụ tấn công trên.

Năm 1995: Một quả bom đã giết chết các cố vấn quân sự MỹẢ Rập. Ít nhất năm binh sĩ Hoa Kỳ đã thiệt mạng và hơn 60 người khác bị thương.

 
Tờ rơi tuyên truyền của Hoa Kỳ được sử dụng ở Afghanistan, với hình ảnh của bin Laden (trên) và Ayman al-Zawahiri (dưới)

Năm 1996: Một chiếc xe tải chở đầy chất nổ phá hủy một tòa nhà tại căn cứ quân sự Khobar của Mỹ tại Ả Rập Xê Út. 19 công dân Mỹ đã bị giết cùng với 386 người khác bị thương. Cũng trong năm đó, bin Laden bị buộc rời khỏi Sudan và trở lại Afghanistan, nơi Taliban vừa giành quyền kiểm soát Kabul.

Năm 1998: Gần như hai vụ đánh bom sứ quán Mỹ xảy ra đồng thời tại NairobiDar-es-Salaam giết chết 224 người, hầu hết đều là người châu Phi và làm bị thương hàng ngàn người khác. Mỹ đã trả đũa lại động thái của bin Laden bằng cách bắn tên lửa hành trình vào các trại huấn luyện của al-QaedaAfghanistanSudan, làm ít nhất 20 người thiệt mạng.

Năm 1999: Cục điều tra Liên bang Mỹ đưa tên Osama bin Laden vào top “10 kẻ bị truy nã gắt gao nhất”.

Năm 2000: Xảy ra vụ tấn công tự sát nhằm vào tàu khu trục USS Cole của Mỹ ở cảng Aden, Yemen, giết chết 17 lính thủy đánh bộ Mỹ và làm 38 người khác bị thương. Cuộc tấn công bị cáo buộc do al-Qaeda thực hiện.

Năm 2001: Hai chiếc máy bay chở khách bị cướp quyền kiểm soát và lao thẳng vào hai tòa nhà của Trung tâm Thương mại Thế giớiNew York khiến cả hai công trình cao hàng trăm mét đổ sập. Chiếc máy bay thứ ba lao xuống Lầu Năm GócWashington và chiếc thứ tư đâm xuống vùng ngoại ô Pennsylvania. Các vụ tấn công đồng loạt trong ngày 11 tháng 9 năm 2001 đã cướp đi mạng sống của khoảng hơn 3.000 người. Vụ việc đã khiến chính quyền Mỹ treo thưởng khoản tiền lên tới 25 triệu USD cho bất kì ai cung cấp thông tin dẫn tới việc bắt giữ bin Laden.

Sau đó là cuộc tấn công của liên quân do Mỹ dẫn đầu nhằm vào Afghanistan nhằm buộc chính quyền do Taliban nắm quyền giao nộp bin Laden. Trong một đoạn video được kênh truyền hình Al-Jazeera đăng tải, bin Laden thề sẽ không có hòa bình cho nước Mỹ và công dân Mỹ. Tuy không tuyên bố nhận trách nhiệm cho hàng loạt vụ tấn công hôm 11 tháng 9, bin Laden vẫn lên tiếng ca ngợi những kẻ thực hiện các cuộc tấn công trên.

Năm 2002: Hàng loạt báo cáo về bin Laden xuất hiện. Trùm khủng bố được cho là ở Afghanistan, Iran, Pakistan hay thậm chí là đã chết.

Năm 2003: Tổng thống Pakistan Pervez Musharraf nói rằng, bin Laden có thể sống và ẩn náu tại Afghanistan nhưng khẳng định, al-Qaeda không còn là tổ chức khủng bố hiệu quả. Trong khi đó, bin Laden phát hành một loạt các đoạn video, hay băng ghi âm nói về xung đột ở IraqAfghanistan đồng thời đe doạn tấn công nhiều hơn vào nước Mỹ cũng như đưa ra những yêu sách ngừng bắn với Hoa Kỳ.

Năm 2004: Kênh truyền hình Al-Arabiya phát đi một đoạn băng ghi âm được cho là của bin Laden có đoạn: “Tôi trình bày một sáng kiến hòa giải, để ngăn chặn các hoạt động chống lại tất cả các quốc gia (châu Âu) nếu như họ hứa không đối xử tiêu cực với người Hồi giáo”.

Năm 2008: Châu Âu bị cảnh báo sẽ nhận những đòn trừng trị sau khi một bộ phim hoạt hình gây tranh cãi về nhà tiên tri Mohammed được xuất bản.

Năm 2010: Kế hoạch đánh bom máy bay vào ngày Giáng sinh bị phát hiện và ngăn chặn. Tuy nhiên, nó khiến người Mỹ cảm thấy mối nguy khủng bố vẫn luôn hiện hữu.

 
Trang web của Cục Điều tra Liên bang Mỹ liệt kê Osama bin Laden đã chết trong Danh sách Truy nã gắt gao nhất vào ngày 3 tháng 5 năm 2011.

Năm 2011: Bin Laden bị biệt kích Mỹ hạ sát trong một chiến dịch đặc biệt nhằm tiêu diệt trùm khủng bố sau khi phát hiện ra nơi ẩn náu của y tại Abbottabad, Pakistan. Cái chết của trùm khủng bố được đích thân Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama tuyên bố trên truyền hình.

Cái chết của Osama bin Laden đã đánh một đòn khá mạnh vào các tổ chức Hồi giáo cực đoan trên toàn thế giới. Tuy nhiên, bin Laden đã không thực sự còn đóng vai trò quá lớn trong các tổ chức khủng bố, đặc biệt là al-Qaeda bởi nhiều năm phải sống ẩn dật trốn tránh sự truy lùng của Mỹ. Chính vì lẽ đó, cái chết của trùm khủng bố Osama bin Laden không giúp nước Mỹ an toàn hơn mà nó còn khiến những cuộc tấn công trả thù của những phần tử trung thành bùng phát mạnh mẽ.

Nhận dạngSửa đổi

FBI mô tả Osama là một người đàn ông khá cao khoảng 1m93 - 1m98, nặng khoảng 75kg, da ngăm nâu màu ô liu, thuận tay trái, hay sử dụng gậy chống (en:cane) trong đi lại.[10]

Vợ conSửa đổi

Bài chi tiết: Gia đình Bin Laden

Osama bin Laden có năm vợ, trong đó có hai người đã ly dị,

  1. Najwa Ghanem: sinh năm 1961, là em họ (con của cậu) và là vợ đầu tiên (cưới năm 1974), có với Osama bin Laden 11 con
  2. Abdallah Osama bin Laden (Abdallah bin Osama bin Muhammad bin 'Awad bin Laden): sinh năm 1976
  3. Saad bin Laden (Sa'd bin Osama bin Muhammad bin 'Awad bin Laden) sinh 1979
  4. Omar Osama bin Laden (Omar bin Osama bin Muhammad bin 'Awad bin Laden): sinh năm 1981, là người đứng ra nhận làm đại sứ vì hòa bình[11] và là người có bà vợ thứ hai Jane Felix-Browne (Zaina Mohamed Al-Sabah) lớn hơn 24 tuổi, đã từng có 5 đời chồng[12]
  5. Muhammad bin Laden: sinh năm 1983, lấy con của Mohammed Atef, một thủ lĩnh al-Qaida năm 2001
  6. Umm Hamza, giáo sư tâm lý trẻ em, được cho là vợ ưa thích nhất của bin Laden. Bà cũng là bà vợ già nhất và hơn bin Laden tới 7 tuổi. Mặc dù có cơ thể mảnh dẻ và yếu ớt cũng như sắc đẹp khiêm tốn, bà xuất thân từ một gia đình "cao quý và giàu có", tỏa ra "những phẩm chất tốt của hoàng gia" và rất trung thành với lý tưởng tử vì đạo (jihad).[13]
  7. Umm Khaled, giáo viên ngữ pháp tiếng Arab (cả hai phụ nữ này đều tiếp tục làm việc tại trường đại học và thường xuyên tới Ả Rập hàng ngày để làm việc trong thời gian họ ở Sudan.[14]
  8. Umm Ali bin Laden, đã từng xin ly dị khi ở Sudan. Theo Abu Jandal, cận vệ trưởng cũ của bin Laden, bà vợ Umm Ali đã từng xin bin Laden ly dị vì theo lời bà là "bà không thể sống một cuộc sống quá cứng nhắc và khổ cực"[15]
    1. Ali,
    2. Hamza bin Laden (Hamza bin Osama bin Muhammad bin 'Awad bin Laden): sinh năm 1991, được cho là người có tham gia vào vụ ám sát bà Benazir Bhutto, cựu thủ tướng Pakistan.

[16]

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ Dan Ackman. "The Cost Of Being Osama Bin Laden". 2001-09-14. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2011.
  2. ^ “Ayman al-Zawahiri appointed as al-Qaeda leader”. BBC News. Ngày 16 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2011. 
  3. ^ Osama Bin Laden (2007) Suzanne J. Murdico
  4. ^ Armstrong, Karen (ngày 11 tháng 7 năm 2005). “The label of Catholic terror was never used about the IRA”. The Guardian (London). 
  5. ^ Zarqawi chết, 25 triệu USD về tay ai?Tăng gấp đôi cái giá đầu bin Laden
  6. ^ Osama bin Laden là nhà thơ
  7. ^ Cooper, Helene (ngày 1 tháng 5 năm 2011). “Bin Laden dead, U.S. official says”. The New York Times (bằng tiếng Anh) (Công ty New York Times). Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2011. President Obama said that on Sunday, a small team of U.S. operatives launched a "targeted assault" on a compound in the Pakistani city of Abbottabad where months of intelligence work had established that Mr. Bin Laden was living.  Đã định rõ hơn một tham số trong |author=|last= (trợ giúp); Đã định rõ hơn một tham số trong |author=|last= (trợ giúp)
  8. ^ “Lãnh tụ al-Qaeda Bin Laden 'đã chết'. BBC Việt ngữ. BBC. Ngày 2 tháng 5 năm 2011. Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2011. 
  9. ^ Schmidle, Nicholas, "Getting Bin Laden", The New Yorker, ngày 8 tháng 8 năm 2011.
  10. ^ Osama bin Laden trong danh sách truy nã của FBI
  11. ^ Con trai bin Laden muốn thành 'đại sứ vì hòa bình'
  12. ^ Con trai bin Laden cưới vợ già
  13. ^ Wright, Looming Tower, (2006), p.252
  14. ^ Wright, Looming Tower, (2006), p.194
  15. ^ http://www.peterbergen.com/bergen/articles/details.aspx?id=233
  16. ^ Bin Laden: Goal is to bankrupt U.S.

Xem thêmSửa đổi

Liên kết ngoàiSửa đổi