Chiến tranh Afghanistan (2001–nay)

Chiến tranh tại Afghanistan bắt đầu vào tháng 10 năm 2001 với Chiến dịch Tự do Bền vững của Hoa Kỳ để đáp trả cuộc khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001. Mục đích của cuộc chiến tranh này là để bắt giữ Osama bin Laden, tiêu diệt Al-Qaeda và loại bỏ các thành phần Taliban đã cung cấp hỗ trợ và bến cảng an toàn cho Al-Qaeda.

Chiến tranh tại Afghanistan
Một phần của Chiến tranh chống khủng bố, Nội chiến tại Afghanistan
2001 War in Afghanistan collage 2.jpg
Thời gian7 tháng 10 năm 2001–
Địa điểm
Kết quả

Đang diễn ra

Tham chiến



Chỉ huy và lãnh đạo

Hoa Kỳ Donald Trump
Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland Theresa May
Afghanistan Ashraf Ghani
Hoa Kỳ Barack Obama (2008-2016)
Hoa Kỳ George W. Bush (2000-2004)
Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland David Cameron
Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland Gordon Brown
Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland Tony Blair

Afghanistan Hamid Karzai

Afghanistan Mohammed Omar
Flag of al-Qaeda.svg Ayman al-Zawahiri


Flag of al-Qaeda.svg Osama bin Laden 
Lực lượng

ISAF: 87.207[1]

Afghanistan Afghanistan: 380.586[2]

Afghanistan Taliban: 25.000

Flag of al-Qaeda.svg Al-Qaeda: 50-100 [3][4]
Flag of Jihad.svg Mạng lưới Haqqani: 4.000-15.000[5][6]

Sau cuộc tấn công 11 tháng 9 năm 2001, Tổng thống Mỹ George W. Bush yêu cầu Taliban giao nộp Osama bin Laden và trục xuất Al-Qaeda; bin Laden bị Hoa Kỳ yêu cầu trục xuất từ năm 1998. Taliban từ chối dẫn độ trừ khi có bằng chứng về sự dính líu của người này vào các cuộc tấn công ngày 11 tháng 9 và cũng từ chối yêu cầu dẫn độ người khác trên cùng một căn cứ. Hoa Kỳ bác bỏ yêu cầu đưa ra bằng chứng và tố cáo Taliban dùng chiến thuật trì hoãn và vào ngày 7 tháng 10 năm 2004 Hoa Kỳ xúc tiến Chiến dịch Tự do bền vững với Vương quốc Anh. Hai quốc gia sau đó tham gia cùng các lực lượng khác bao gồm liên minh phía Bắc đã từng chiến đấu với Taliban trong cuộc nội chiến đang diễn ra kể từ năm 1996. Vào tháng 12 năm 2001, Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc thành lập Lực lượng Hỗ trợ An ninh Quốc tế (ISAF) để hỗ trợ chính quyền lâm thời Afghanistan giữ được Kabul.

NATO tham gia vào ISAF vào tháng 8 năm 2003 và cuối năm đó trở thành lãnh đạo của nó. Ở giai đoạn này, ISAF bao gồm quân đội từ 43 quốc gia với các thành viên NATO cung cấp phần lớn lực lượng.

Sau khi bại trận và mất kiểm soát phần lớn Afganistan, lãnh đạo Mullah Omar cho tổ chức lại Taliban đưa ra cuộc nổi dậy chống lại chính phủ và ISAF năm 2003. Mặc dù bị đánh bại và đông hơn, quân nổi dậy từ Taliban, mạng lưới Haqqani, Hezb- e-Islami Gulbuddin và các nhóm khác đã tiến hành chiến tranh không đối xứng với cuộc tấn công của quân nổi dậy và các vụ phục kích ở vùng nông thôn, các cuộc tấn công tự sát nhằm vào các mục tiêu đô thị và các vụ giết người nô lệ chống lại các lực lượng liên minh. Taliban khai thác những điểm yếu trong chính phủ Afghanistan như tham nhũng để khẳng định lại ảnh hưởng trên khắp các vùng nông thôn ở miền nam và đông Afghanistan. Từ năm 2006 Taliban đạt được nhiều thành tựu hơn. ISAF hồi đáp trong năm 2006 bằng cách tăng quân đội cho các chiến dịch chống nổi loạn để "xóa và giữ " các làng mạc và các dự án "xây dựng quốc gia" để "giành lấy trái tim và trí óc". Bạo lực tăng mạnh hơn từ năm 2007 đến năm 2009. Trong khi ISAF tiếp tục chiến đấu với cuộc nổi dậy của Taliban, giao tranh lan ngoài biên giới vào Tây Bắc Pakistan. Số lượng quân đội ngoại quốc bắt đầu tăng trong năm 2009 tiếp tục tăng lên cho đến năm 2011 khi khoảng 140.000 binh sĩ nước ngoài hoạt động theo lệnh của ISAF và Hoa Kỳ tại Afghanistan.

Tháng 5 năm 2012, các nhà lãnh đạo NATO thông qua chiến lược để triệt thoái lực lượng của họ. Các cuộc đàm phán hòa bình do Liên Hợp Quốc hậu thuẫn diễn ra giữa chính phủ AfghanistanTaliban. Tháng 5 năm 2014, Hoa Kỳ tuyên bố rằng các hoạt động chiến đấu chính sẽ kết thúc vào tháng 12 năm 2014 và sẽ để lại 1 lực lượng "dư thừa" trong nước. Tháng 10 năm 2014, các lực lượng Anh đã chuyển các căn cứ cuối cùng ở Helmand cho quân đội Afghanistan, chính thức chấm dứt các hoạt động chiến đấu của họ trong chiến tranh. Vào ngày 28 tháng 12 năm 2014, NATO chính thức kết thúc các hoạt động chiến đấu của ISAF ở Afghanistan và chính thức chuyển giao trách nhiệm an ninh đầy đủ cho chính phủ Afghanistan.

Bối cảnhSửa đổi

Vào tháng 9 năm 2001, lãnh tụ du kích huyền thoại Ahmed Shah Masoud bị giết chết bởi bom tự sát, một cái chết dường như hồi chuông báo tử cho Taliban, vì trong các lực lượng chống Taliban, có một nhóm có liên lạc lỏng lẻo được nhắc đến là phe Liên minh phương Bắc. Vài ngày sau, quân khủng bố tấn công Tòa Tháp Đôi, Trung tâm Thương mại Thế giới tại New York, và bin Laden vượt lên như nghi can đầu tiên trong thảm kịch này.

Tiến trìnhSửa đổi

Đầu cuộc chiếnSửa đổi

Ngày 7 tháng 10 năm 2001, sau khi Taliban nhiều lần thách thức từ chối giao nộp bin Laden, Hoa Kỳ và các đồng minh bắt đầu oanh kích ban ngày từ trên không, chống lại các cơ sở quân sự và các doanh trại huấn luyện quân khủng bố Afghanistan. Năm tuần sau, với không quân Hoa Kỳ giúp đỡ, Liên minh phương Bắc xoay xở bằng tốc độ ngoạn mục, lấy lại các thành phố nòng cốt Mazar-i-Sharif và thủ đô Kabul. Ngày 7 tháng 12, chế độ Taliban sụp đổ hoàn toàn, khi quân sĩ bỏ trốn khỏi pháo lũy phòng thủ cuối cùng. Tuy nhiên các thành viên Al-Qeda và thành viên Moudjahid khác từ các bộ phận khác nhau của thế giới Hồi giáo, từng chiến đấu trong hàng ngũ Taliban còn sống sót trong những ổ kháng cự dữ tợn trước kia, buộc Hoa Kỳ và các đồng minh phải hiện diện ở Afghanistan. Osama Bin Laden - trùm khủng bố hiện tại bị tiêu diệt.,lãnh tụ Taliban Mullah Muhammad Omar vẫn chưa bị bắt, tuy nhiên đến ngày 29 tháng 7 năm 2015, Omar được xác định đã chết vào ngày 24 tháng 4 năm 2013[7]

Chính phủ mớiSửa đổi

Tháng 12 năm 2001, Hamid Karzai, một người Pastun (nhóm dân tộc chiếm đa số trong xứ) và lãnh tụ của thị tộc có 500.000 người dân quân hùng mạnh, được mời gọi làm người đứng đầu chính quyền lâm thời của Afghanistan. Tháng 6 năm 2002, ông chính thức trở thành Tổng thống Afghanistan. Hoa Kỳ duy trì xấp xỉ 12.000 quân để đánh lại các tàn dư Talibanal-Qaeda, và khoảng 31 nước cũng đóng góp vào các lực lượng gìn giữ hòa bình do Liên Hiệp Quốc đứng đầu. Năm 2003, sau khi Hoa Kỳ bỏ lực lượng quân sự chuyển sang chiến tranh Iraq, những cuộc tấn công vào quân lực do Hoa Kỳ cầm đầu trở nên mạnh hơn, khi phe Talibanal-Qaeda tụ tập lại.

Tổng thống Hamid Karzai nắm quyền vững bền, khi các lãnh tụ chiến tranh ở đào hầm hố vẫn tiếp tục thi thố kiểm soát trong vùng. Tuy nhiên, đáng chú ý nhất là những cuộc bầu cử tổng thống dân chủ đầu tiên của Afghanistan vào tháng 10 năm 2002bộc lộ rõ ràng một thành công. Mười triệu người Afghanistan, hơn một phần ba đất nước đã được ghi tên bầu cử, kể cả hơn 40% các phụ nữ chọn lựa. Karzai được tuyên bố là người thắng cử tháng 11, và chiếm 55% số phiếu cử tri, và nhiệm kỳ bắt đầu vào tháng 12.

Loạn TalibanSửa đổi

Tháng 9 năm 2005, Afghanistan cho tổ chức các cuộc bầu cử nghị viện dân chủ đầu tiên trong hơn 25 năm.

Phe Taliban tiếp tục tấn công quân lính Hoa Kỳ suốt năm 20052006. Năm 2006là năm chết chóc nhiều nhất cho quân lính Hoa Kỳ, từ khi chiến tranh bắt đầu năm 2001. Năm 20042005, mức độ quân Mỹ tại Afghanistan dần tăng lên đến gần 18.000 từ số thấp là 10.000. Suốt mùa xuân 2006, quân lính Taliban - đó là một lực lượng có nhiều ngàn người – xâm nhập vào Nam Afghanistan, khủng bố dân làng địa phương và tấn công cả quân Afghanistan lẫn Hoa Kỳ.

Liên quân tại miền namSửa đổi

Vào tháng 5 và 6, 2006, chiến dịch Mount Thrust thực hiện, triển khai hơn 10.000 quân Afghanistan và liên quân tại miền Nam. Khoảng 700 người, trong đó hầu hết là quân Taliban bị giết chết. Tháng 8, 2006, quân NATO tổ chức những cuộc hành quân ở Nam Afghanistan với liên minh do Hoa Kỳ dẫn đầu. Đây là sứ mệnh Afghanistan của NATO mà có ai đó coi là nguy hiểm nhất mà NATO đảm lãnh trong lịch sử 57 năm.

Liên quân công kíchSửa đổi

Phe Taliban tăng cường tấn công mạnh mẽ hơn vào cuối năm 2006 và sang năm 2007 với các binh sĩ vượt vào miền Đông Afghanistan từ các khu vực bộ tộc của Pakistan. Chính quyền Pakistan không nhận là tình báo của nước này đã yểm trợ binh sĩ Hồi giáo dù có những báo cáo trái ngược từ các nhà ngoại giao và thông tấn phương Tây. Mullah Dadullah, chỉ huy hành quân hàng đầu của Taliban từng tổ chức ám sát và bắt cóc, bị giết chết trong cuộc tấn công ở tỉnh Helmand vào tháng 5 năm 2007 do lực lượng an ninh Afghanistan, quân NATO và binh lính Mỹ cùng thực hiện.

Trận chiếnSửa đổi

Từ 2001 tới nay đã xảy ra các trận chiến trong đó có:

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ 1 tháng 8 năm 2013%20ISAF%20Placemat-final.pdf “International Security Assistance Force (ISAF): Key Facts and Figures” Kiểm tra giá trị |url= (trợ giúp) (PDF). ISAF. ngày 3 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2013.[liên kết hỏng]
  2. ^ “Afghan National Security Forces (ANSF)” (PDF). NATO. ngày 18 tháng 4 năm 2012.
  3. ^ How many al Qaeda operatives are now left in Afghanistan? - Threat Matrix
  4. ^ Al Qaeda In Afghanistan Is Attempting A Comeback
  5. ^ Sirajuddin Haqqani dares US to attack N Waziristan, by Reuters, Published: ngày 24 tháng 9 năm 2011
  6. ^ Don Rassler & Vahid Brown (ngày 14 tháng 7 năm 2011). “The Haqqani Nexus and the Evolution of al-Qaida” (PDF). Harmony Program. Combating Terrorism Center. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2011.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
  7. ^ “Mullah Omar: Taliban leader 'died in Pakistan in 2013'.