Mở trình đơn chính

Thủ Dầu Một

Thành phố trực thuộc, tỉnh lỵ tỉnh Bình Dương

Thủ Dầu Một là thành phố tỉnh lỵ, trung tâm văn hóa, kinh tế, giáo dục, chính trị của tỉnh Bình Dương, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, có vị trí tương đối thuận lợi cho việc giao lưu với các huyện, thị trong tỉnh và cả nước qua quốc lộ 13, cách Thành phố Hồ Chí Minh 30 km[2].

Thủ Dầu Một

Thành phố trực thuộc tỉnh
NGA6TDM Key 03022018094702.jpg
Ngã Sáu Thủ Dầu Một 2018
Hành chính
VùngĐông Nam Bộ
TỉnhBình Dương
Trụ sở UBND01 Quang Trung, phường Phú Cường
Phân chia hành chính14 phường
Thành lập2 tháng 5 năm 2012
Loại đô thịLoại I
Năm công nhận2017
Chính quyền
Chủ tịch UBNDNguyễn Lộc Hà
Chủ tịch HĐNDVõ Thị Bạch Yến
Bí thư Thành ủyNguyễn Văn Đông
Địa lý
Tọa độ: 11°00′1″B 106°38′56″Đ / 11,00028°B 106,64889°Đ / 11.00028; 106.64889Tọa độ: 11°00′1″B 106°38′56″Đ / 11,00028°B 106,64889°Đ / 11.00028; 106.64889
Diện tích118,67 km²
Dân số (2017)
Tổng cộng502.976 người
Thành thị100%
Nông thôn0%
Mật độ4.238 người/km²
Khác
Mã hành chính718[1]
Biển số xe61-B1-B2
WebsiteThành phố Thủ Dầu Một

Ngày 2 tháng 5 năm 2012, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 11/NQ-CP thành lập thành phố Thủ Dầu Một thuộc tỉnh Bình Dương, trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên, dân số và các đơn vị hành chính trực thuộc của thị xã Thủ Dầu Một đồng thời chính thức hoạt động vào ngày 1 tháng 7 năm 2012[3]. Thành phố Thủ Dầu Một được công nhận là đô thị loại I theo QĐ số 1959/QĐ-TTg ngày 06/12/2017 của Thủ tướng Chính phủ.

Địa lýSửa đổi

Thành phố Thủ Dầu Một nằm ở phía tây nam tỉnh Bình Dương, có sông Sài Gòn chảy men theo ở phía tây và có vị trí địa lý:

Hành chínhSửa đổi

 
Bản đồ hành chính của Thành phố Thủ Dầu Một

Thành phố Thủ Dầu Một có diện tích tự nhiên 118,67 km² và 502.976 người (thống kê năm 2017), trong đó có 14 đơn vị hành chính, gồm 14 phường[2]: Chánh Mỹ, Chánh Nghĩa, Định Hòa, Hiệp An, Hiệp Thành, Hòa Phú, Phú Cường, Phú Hòa, Phú Lợi, Phú Mỹ, Phú Tân, Phú Thọ, Tân An, Tương Bình Hiệp.

Thành phố Thủ Dầu Một là một trong 5 năm thành phố trực thuộc tỉnh tại Việt Nam mà chỉ có phường, không có xã.

Lịch sửSửa đổi

Nguồn gốc tên gọiSửa đổi

Trước đây cũng có những tác giả cho rằng tên Thủ Dầu Một có nguồn gốc từ tiếng Campuchia. Nhưng phần đông tác giả khác đều nghĩ Thủ Dầu Một là một cụm từ tiếng Việt được hình thành từ sự kết hợp giữa hai thành tố Thủ (có nghĩa là giữ) Dầu Một là tên đất, được cấu tạo theo cách Tên một loài thảo mộc đồng thời là từ chỉ số lượng. Theo truyền khẩu vì đồn binh canh giữ tại huyện lỵ Bình An nằm trên ngọn đồi có cây dầu lớn quen gọi là cây dầu một nên tên gọi Thủ Dầu Một ra đời.[4]

Lịch sửSửa đổi

Trước năm 1954, đây là tỉnh lỵ tỉnh Thủ Dầu Một. Dân số vào thập niên 1930 là 6.700.[5]

Giai đoạn 1954 - 1975, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đổi tên tỉnh Thủ Dầu một thành Bình Dương và tỉnh lỵ mang tên là thị xã Phú Cường.

Tháng 2 năm 1976, thị xã Thủ Dầu Một được chọn làm tỉnh lỵ của tỉnh Sông Bé (do hợp nhất 3 tỉnh Bình Dương, Bình LongPhước Long), gồm 3 phường: Chánh Nghĩa, Hiệp Thành, Phú Cường và 2 xã: Chánh Mỹ, Phú Thọ.

Ngày 11 tháng 3 năm 1977, chuyển 5 xã: Định Hòa, Phú Hòa, Phú Mỹ, Tân An, Tương Bình Hiệp thuộc huyện Châu Thành vừa giải thể về thị xã Thủ Dầu Một quản lý.[6].

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, tái lập tỉnh Bình Dương từ tỉnh Sông Bé, thị xã Thủ Dầu Một trở lại là tỉnh lị tỉnh Bình Dương.[7].

Ngày 28 tháng 5 năm 1997, chuyển 2 xã Phú Thọ và Phú Hòa thành 2 phường có tên tương ứng.[8].

Ngày 10 tháng 12 năm 2003, chia phường Phú Hòa thành 2 phường: Phú Hòa và Phú Lợi; thành lập xã Hiệp An từ một phần các xã Tương Bình Hiệp và Tân An.[9].

Ngày 23 tháng 1 năm 2007, Bộ Xây dựng ra Quyết định công nhận thị xã Thủ Dầu Một là đô thị loại III.

Ngày 9 tháng 6 năm 2008, chuyển 3 xã Hiệp An, Định Hòa, Phú Mỹ thành 3 phường có tên tương ứng.[10].

Ngày 11 tháng 8 năm 2009, thị xã Thủ Dầu Một được mở rộng thêm trên cơ sở sáp nhập 1.079,15 ha diện tích tự nhiên và 1.487 nhân khẩu của xã Hòa Lợi thuộc huyện Bến Cát; 988 ha diện tích tự nhiên và 3.469 nhân khẩu của xã Phú Chánh; 795,77 ha diện tích tự nhiên và 1.417 nhân khẩu của xã Tân Vĩnh Hiệp; 229,63 ha diện tích tự nhiên và 452 nhân khẩu của xã Tân Hiệp thuộc huyện Tân Uyên[11]. Đồng thời, thành lập 2 phường Hòa Phú và Phú Tân trên cơ sở phần diện tích, dân số mở rộng và một phần diện tích, dân số của 2 phường Định Hòa, Phú Mỹ.

Ngày 2 tháng 5 năm 2012, thị xã Thủ Dầu Một trở thành thành phố thuộc tỉnh Bình Dương và chính thức hoạt động vào ngày 1 tháng 7 năm 2012[12].

Ngày 29 tháng 12 năm 2013, Chính phủ ban hành nghị quyết 136/NQ-CP thành lập ba phường Chánh Mỹ, Tương Bình Hiệp và Tân An thuộc thành phố trên cơ sở các xã có tên tương ứng[13].

Ngày 8 tháng 7 năm 2014, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1120/QĐ-TTg công nhận thành phố Thủ Dầu Một là đô thị loại II[14].

Ngày 6 tháng 12 năm 2017, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1959/QĐ-TTg công nhận thành phố Thủ Dầu Một là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Bình Dương[15].

Tên đường của Thủ Dầu Một trước 1975Sửa đổi

  • Bến Thủ tướng Thinh và Bạch Đằng nay là đường Bạch Đằng
  • Đường Châu Văn Tiếp nay là đường Nguyễn Văn Tiết
  • Quốc lộ số 13 nay là đường Cách Mạng Tháng 8
  • Đường Đồ Chiểu nay là đường Nguyễn Đình Chiểu
  • Đại lộ Gambetta và Đỗ Hữu Vị nay là đường Trần Tử Bình
  • Đường Phan Thanh Giản nay là đường Điểu Ong
  • Đường Trưng Vương nay là đường Hai Bà Trưng
  • Đường Võ Tánh nay là đường Văn Công Khai
  • Đường Trương Vĩnh Ký và Chùa Tô nay là đường Bàu Bàng
  • Đường Lê Văn Duyệt nay là đường Trừ Văn Thố
  • Đường nhỏ nay là đường Nguyễn An Ninh
  • Đường Huyện Thi nay là đường Võ Thành Long
  • Đường Hội đồng Mân nay là đường Thích Quảng Đức
  • Đường Chùa Long Tho nay là đường Phan Đình Giót
  • Đường Thái Lập Thành nay là đường Nguyễn Thái Học.

Kinh tế - xã hộiSửa đổi

Kinh tếSửa đổi

 
Một góc chợ Thủ Dầu Một

Trong năm 2012, tình hình kinh tế xã hội vẫn còn nhiều khó khăn. Tuy tốc độ tăng trưởng không đạt chỉ tiêu đề ra nhưng vẫn đạt ở mức cao so với bình quân của tỉnh. Tăng trưởng kinh tế đạt 24,4% so với kế hoạch 28,2% kế hoạch ban đầu, cơ cấu kinh tế thương mại dịch vụ 60,78%, công nghiệp 39,04% và nông nghiệp 0,18%, đạt kế hoạch đề ra với tỷ lệ tương ứng 60,77% - 39,03% - 0,2%. Thu nhập bình quân đầu người đạt 62,9 triệu đồng/người/năm[15]. Tổng mức bán lẻ hàng hoá và dịch vụ tăng 29,6%[16].

Tổng giá trị khối lượng xây dựng cơ bản thực hiện được 1.151,061 tỷ đồng, đạt 136,75% kế hoạch tỉnh giao, giá trị cấp phát 841,724 tỷ đồng, đạt 100% kế hoạch. Nghiệm thu và đưa vào sử dụng 34 công trình, gồm 09 trường học, 03 Trung tâm Văn hoá Thể thao phường, 01 khu tái định cư, 07 công trình giao thông, 12 nhà làm việc của Ban chỉ huy quân sự phường, xã.

Mục tiêu phấn đấu đến năm 2013, thành phố Thủ Dầu Một phấn đấu đạt mức tăng trưởng kinh tế là 22,06% với cơ cấu kinh tế thương mại, dịch vụ 60,81%, công nghiệp 39,07% và nông nghiệp 0,12%, thu nhập bình quân đầu người đạt 61 triệu/người. Tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch 99,8%, tỷ lệ hộ dân được sử dụng điện 99,97%, duy trì 100% xã, phường đạt chuẩn quốc gia về y tế và đạt tiên tiến về y học cổ truyền[16].

Tập trung xây dựng kế hoạch đầu tư xây dựng đô thị Thủ Dầu Một giai đoạn 2013 đến 2015 để phát triển thành phố theo tiêu chí đô thị loại I. Khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để các ngành sản xuất tiểu thủ công nghiệp duy trì sản xuất, giải quyết việc làm cho lao động tại địa phương[16].

 
Phật đài về đêm

Về phát triển đô thị: là đô thị loại I và là tỉnh lỵ của tỉnh Bình Dương nên thành phố Thủ Dầu Một được đầu tư và quy hoạch rất tốt, hiện nay trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một đã và đang hình thành một số khu đô thị mới có sự quy hoạch tốt như khu đô thị Thành phố mới Bình Dương, khu dân cư Chánh Nghĩa, khu dân cư Phú Hòa 1, khu dân cư Hiệp Thành III, khu dân cư Phú Thuận, các khu tái định cư trên địa bàn các phường Hòa Phú, Phú Tân.

Về phát triển công nghiệp: hiện nay trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một hiện có 7 khu công nghiệp, gồm Sóng Thần 3, Phú Tân, Kim Huy, Đại Đăng, Việt Nam - Singapore II, Đồng An, Mapletree Bình Dương. Những khu công nghiệp này tập trung chủ yếu ở phía Bắc của thành phố và rất ít cơ sở sản xuất nằm xen lẫn trong dân cư.

Về thương mại dịch vụ: trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một hiện có 4 trung tâm thương mại, 5 siêu thị, 13 chợ đang hoạt động. Bên cạnh đó, thành phố có các cơ sở thương mại ngoài quốc doanh rất năng động, trải rộng từ các chợ đến quầy bán lẻ trong khu dân cư, phục vụ tốt đời sống sinh hoạt hàng ngày của người dân thành phố.

Định hướng phát triển kinh tế của thành phố Thủ Dầu Một từ nay đến năm 2020 là dịch vụ - công nghiệp và nông nghiệp với tỷ trọng tương ứng là 60,89% - 39,07 - 0,04%, trước mắt thành phố tích cực phối hợp với các sở, ngành của tỉnh đẩy nhanh triển khai các dự án đầu tư theo hình thức xã hội hóa, đối tác tư - công; tiếp tục kêu gọi nhà đầu tư xây dựng chợ Thủ Dầu Một, chợ Hàng Bông và chợ Bình Điềm theo hướng văn minh, hiện đại.

Giáo dụcSửa đổi

Thành phố Thủ Dầu Một là trung tâm giáo dục và nơi tập trung nhiều trường Đại học, trường Trung học phổ thông lớn, trong đó có 1 trường chuyên duy nhất của tỉnh Bình Dương:

Danh sách trường Đại học:

  • Đại học Thủ Dầu Một
  • Đại học Bình Dương
  • Đại học quốc tế Miền Đông
  • Đại học Mở TP.HCM (cơ sở Bình Dương)
  • Đại học Ngô Quyền (Trường Sĩ quan Công binh)
  • Đại học Việt Đức (TP mới Bình Dương)

Danh sách trường THPT:

  • THPT chuyên Hùng Vương, phường Hiệp Thành
  • THPT Võ Minh Đức, phường Chánh Nghĩa
  • THPT Nguyễn Đình Chiểu, phường Hiệp Thành
  • THPT Bình Phú, phường Định Hòa
  • THPT An Mỹ, phường Phú Mỹ
  • TH-THCS-THPT Ngô Thời Nhiệm, phường Hòa Phú
  • Trường Trung học Cơ sở và Trung học Phổ thông Nguyễn Khuyến, phường Hòa Phú

Y tếSửa đổi

Danh sách các bệnh viên, cơ sở khám chữa bệnh trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một:

  • Bệnh viên đa khoa Sài Gòn Bình Dương, phường Tương Bình Hiệp
  • Bệnh viện đa khoa tỉnh Bình Dương, phường Hiệp Thành (hiện tại đang xây bệnh viện mới có quy mô 1500 giường tại phường Định Hòa, dự kiến đưa vào hoạt động trong năm 2020)
  • Bệnh viên đa khoa Vạn Phúc, phường Tương Bình Hiệp
  • Bệnh viện Đa khoa Tư nhân Bình Dương (Bệnh viện Cây Dừa), phường Chánh Mỹ
  • Bệnh viện YHCT tỉnh Bình Dương, phường Phú Cường
  • Bệnh Viện Đa Khoa Medic Bình Dương, phường Phú Cường
  • Phòng khám Đa khoa Châu Thành, phường Hiệp Thành

Văn hóaSửa đổi

Di tích và danh thắngSửa đổi

  • Chùa Hội Khánh.
  • Miếu Bà Thiên Hậu (Chùa Bà Thủ Dầu Một)
  • Miếu Thanh An (Chùa Ông Ngựa).
  • Chùa Tây Tạng.
  • Đình Phú Cường (Đình Bà Lụa).
  • Nhà tù Phú Lợi.
  • Chợ Thủ Dầu Một.
  • Ủy ban Nhân dân phường Phú Cường.
  • Nhà cổ Đốc Phủ Đẩu
  • Đình Tân An

Làng nghề truyền thốngSửa đổi

  • Làng gốm sứ Lò Chén (phường Chánh Nghĩa).
  • Làng sơn mài Tương Bình Hiệp.

Hình ảnhSửa đổi

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ “Mã số đơn vị hành chính Việt Nam”. Bộ Thông tin & Truyền thông. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012. 
  2. ^ a ă Thành lập thành phố Thủ Dầu Một, Theo báo VnExress.
  3. ^ Nghị quyết số 11/NQ-CP của Chính phủ, Theo trang chính phủ Việt Nam.
  4. ^ Hội sử học Bình Dương, Theo Sử Gia
  5. ^ Gauthier, Julien. L'Indochine au travail dans la paix française. Paris: Eyrolles, 1949. Tr 198
  6. ^ Quyết định 55-CP năm 1977 về việc hợp nhất và điều chỉnh địa giới một số huyện thuộc tỉnh Sông Bé
  7. ^ Nghị quyết về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh do Quốc hội ban hành
  8. ^ Nghị định 54-CP năm 1997 về việc thành lập các phường Phú Thọ, Phú Hòa thuộc thị xã Thủ Dầu Một và thị trấn Tân Phước Khánh thuộc huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương
  9. ^ Nghị định 156/2003/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính, thành lập phường, xã thuộc thị xã Thủ Dầu Một và các huyện Dầu Tiếng, Phú Giáo, Dĩ An tỉnh Bình Dương
  10. ^ Nghị định 73/2008/NĐ-CP điều chỉnh địa giới hành chính xã, phường; thành lập phường thuộc thị xã Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương
  11. ^ Nghị quyết số 36/NQ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Bến Cát, huyện Tân Uyên để mở rộng thị xã Thủ Dầu Một; thành lập phường thuộc thị xã Thủ Dầu Một; thành lập thị trấn Thái Hòa thuộc huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương
  12. ^ Nghị quyết 11/NQ-CP năm 2012 thành lập thành phố Thủ Dầu Một thuộc tỉnh Bình Dương
  13. ^ Nghị quyết 136/NQ-CP năm 2013 điều chỉnh địa giới hành chính huyện Bến Cát để thành lập thị xã Bến Cát; điều chỉnh địa giới hành chính huyện Tân Uyên để thành lập thị xã Tân Uyên và 16 phường thuộc thị xã Bến Cát, thị xã Tân Uyên, thị xã Thuận An và thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương
  14. ^ Quyết định số 1120/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Về việc công nhận thành phố Thủ Dầu Một là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Bình Dương
  15. ^ Quyết định 1959/QĐ-TTg 2017 công nhận Thủ Dầu Một là đô thị loại I trực thuộc Bình Dương
  16. ^ a ă â Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Thủ Dầu Một lần thứ 17-Khoá X, Cổng thông tin điện tử tỉnh Bình Dương.