Hy tần Trương thị

Phi tần của Triều Tiên Túc Tông
(đổi hướng từ Trương Hy tần)

Hy phi Jang thị (chữ Hán: 禧嬪張氏, hangul: 희빈장씨Heebi Jangssi; 3 tháng 11, 1659 - 7 tháng 11, 1701), còn được phổ biến gọi là Jang Hy phi (張禧嬪), Ngọc Sơn Phủ Đại Phi (玉山府大嬪) hay Đại Tần Cung (大嬪宮), là một trong những hậu cung tần ngự nổi tiếng nhất trong lịch sử nhà Joseon. Bà là tần ngự của vua Sukjong của Joseon, sanh mẫu của vua Gyeongjong của Joseon. Vì từng lên ngôi vị Vương hậu (1690 - 1694), bà đôi khi cũng được gọi là Phế hậu Jang thị (废妃張氏).

Trương Hy Phi
張禧嬪
Nội mệnh phụ Triều Tiên
Vương hậu nhà Triều Tiên
Tại vị22 tháng 10 năm 1690 - 1 tháng 6 năm 1694
Tiền nhiệmNhân Hiển Vương hậu
Kế nhiệmNhân Hiển Vương hậu (phục vị)
Thông tin chung
Sinh(1659-11-03)3 tháng 11, 1659
Nhân Đông, Triều Tiên
Mất7 tháng 11, 1701(1701-11-07) (42 tuổi)
Xương Đức Cung
An tángTây ngũ lăng (西五陵), thuộc thành phố Goyang, tỉnh Gyeonggi
Phu quânTriều Tiên Túc Tông
Hậu duệ
Tên đầy đủ
Jang Ok-jeong (張玉貞)
Thụy hiệu
Ngọc Sơn Phủ Đại Phi
玉山府大嬪
Miếu hiệu
Đại Tần Cung (大嬪宮)
Tước hiệuThục viên (淑媛)
Chiêu nghi (昭儀)
Hy phi(禧嬪)
Vương hậu (王妃)
Hy phi (禧嬪)
Thứ nhân (庶人)
Hoàng tộcNhà Triều Tiên
Thân phụTrương Huỳnh
Thân mẫuPha Bình Doãn thị
Đây là một tên người Triều Tiên, họ là Trương (Jang).

Tương truyền, Trương Hy tần là một mỹ nhân, biểu tượng sắc đẹp của Joseon thời đó. Vì sủng ái bà, Túc Tông đã lạnh nhạt với Vương hậu Inhyeon Min thị có xuất thân cao quý, được Tây Nhân phái hỗ trợ. Năm 1689, Vương hậu Inhyeon bị phế, và Jang Hy phi được sách lập làm Vương hậu (王妃), một sự kiện làm chấn động lịch sử vương thất Triều Tiên, vì xuất thân của Jang Hy phi chỉ là tần ngự bần hàn mà có thể lên được vị trí Trung điện chánh thất cao quý. Nhưng đến năm 1701, Sukjong phục vị cho Vương hậu Inhyeon và Jang thị trở lại tước vị Hy phi (禧嬪). Không lâu sau Vương hậu Inhyeon qua đời, và Jang Hy phi bị kết tội ám hại Vương hậu, bị buộc phải tự sát vào ngày 10 tháng 10, trong khi tang lễ của Vương hậu Inhyeon vẫn đang diễn ra.

Cuộc đời thăng trầm độc đáo của Jang Hy phi trở thành đề tài nổi bật cho các tác phẩm điện ảnh, như phim Jang Hy phi (MBC 1971), phim Jang Hy phi (KBS 2002), phim Đồng Y MBC 2010 và gần đây nhất là Trương Ngọc Trinh - Vi ái nhi sinh (SBS 2013) (張玉貞-為愛而生; Jang Ok Jung - Live for Love) với sự tham gia của nữ diễn viên Kim Tae Hee.

Thân thếSửa đổi

Jang Hy phi có khuê danh là Trương Ngọc Trinh (張玉貞; 장옥정 - Jang Ok-jung), sinh vào ngày 19 tháng 9 (âm lịch) năm Thuận Trị thứ 16 (1659), cũng là năm đầu của Sukjong, con gái của Tặng Lĩnh Nghị chính Trương Huỳnh (張炯), mẹ là Trinh Kính phu nhân[1] Yoon thị ở Pha Bình (坡平尹氏; nay thuộc Gyeonggi, Hàn Quốc). Trên bà còn có anh trai là Trương Hi Tái (張希載) và một người chị lấy Kim Chí Trọng (金志重).

Theo "Trương Huỳnh thần đạo bi minh" (张炯神道碑铭), dòng dõi họ Jang có từ danh thần Trương An Thế (张安世), nổi danh từ thời Cao Ly vương triều. Vua Taejo Lý Thành Quế thu nạp Trương An Thế vào làm phụ chánh, rồi con là Trương Trọng Dương (张仲阳) tiếp tục kế thừa, dòng họ dần vinh hiển. Trương Huỳnh sinh tiền làm chức Dịch quan, có chánh phu nhân đầu tiên là Go thị, sau sinh non mà chết, về sau mới lấy Yoon thị là mẹ của Jang Hy phi. Bá phụ là Trương Huyền (張炫) bị phạm tội, cả nhà họ Trương liên lụy, Jang Hy phi khi ấy còn nhỏ bị nhập cung làm Nội nhân (內人).

Năm 1680, Vương hậu Ingyeong Kim thị qua đời, Sukjong trong thời gian đó sủng hạnh Jang nội nhân khiến Thái hậu Kim thị tức giận, sai người đuổi ra khỏi cung. Khi đó, bà được thu nạp bởi Thân phu nhân của Sùng Thiện quân (崇善君), con trai của Triều Tiên Nhân Tổ.

Được chọn vào cungSửa đổi

Hậu cung tần ngựSửa đổi

Năm Sukjong thứ 7 (1681), Yeoheung Min thị - con gái của đại thần đứng đầu phái Tây NhânMẫn Duy Trọng (闵维重) được lập làm Vương phi, nhưng sau 3 năm hôn nhân mà Min hậu vẫn không có con khiến Thái hậu - thân mẫu nhà vua lo lắng. Sukjong do muốn tìm người nối dõi vương thất và nhung nhớ Jang Ok-jeong, đề nghị với mẹ ruột là Thái hậu Kim thị là sẽ đưa Jang thị về cung, làm Hậu cung tần ngự (後宮嬪御) của Nội mệnh phụ. Đại phi khi đó phản đối kịch liệt, vì cho rằng Jang thị là yêu cơ, tà tâm hiểm độc, sẽ làm hại vương thất. Không lâu sau, Thái hậu qua đời, Sukjong tiếp tục đề nghị triệu Jang Ok-jeong vào cung, và người đứng ra bảo hộ là Tằng tổ mẫu của Sukjong, tức Thái vương thái hậu Jangnyeol Jo thị, Vương hậu của Triều Tiên Nhân Tổ.

Năm thứ 12 (1686), ngày 10 tháng 12 (âm lịch), Sukjong ra chỉ phong Jang cung nhân làm [Thục viên; 淑媛] và ban Tựu Thiện đường (就善堂) ở Xương Khánh cung làm nơi ở. Đây là điều hiếm thấy, bởi vì theo luật của vương thất thì cung nữ bị đuổi ra khỏi cung sẽ vĩnh viễn không được trở lại cung. Điều này cho thấy Sukjong đã sủng ái Jang Ok-jeong đến thế nào. Hai năm sau (1688), bà sinh hạ Vương tử Lý Quân (李昀) và được thăng lên bậc Chiêu nghi. Ngoài vương tử Lý Quân, bà còn sinh cho Túc Tông một người con, được đặt tên là Thành Thọ (盛壽), nhưng sớm chết non.[2]

Sắc lập Vương phiSửa đổi

Năm thứ 15 (1689), tháng giêng, bà được thăng lên bậc Phi[3], với phong hiệu là Hy (禧), gọi là [Hy phi; 禧嬪].

Sau khi sách phong Jang Ok-jeong làm Phi, vua Sukjong có ý định lập Vương tử Lý Quân làm [Nguyên tử; ], tức Đích trưởng tử, để danh chính ngôn thuận trở thành Vương thái tử. Nhưng việc này gặp phải sự phản đối quyết liệt của phái Tây Nhân mà đứng đầu là Ly Dương Phủ viện quân Mẫn Duy Trọng, cha của Vương hậu Mẫn thị, với lý do xuất thân thấp kém của mẹ Vương tử là Hy phi Trương thị, không thể trở thành mẹ của Trữ quân được. Sukjong hết sức giận dữ vì chuyện này, nên đã ra lệnh xử tử hoặc lưu đày những người có liên quan, Vương hậu Min thị cũng bị Sukjong phế thành thứ nhân. Sự kiện này gọi là Kỷ Tị hoán cục (己巳換局).

Năm Sukjong thứ 16 (1690), 22 tháng 10, nhà vua đã lập Jang Hy phi lên làm Vương hậu, dưới sự ủng hộ của phái Nam nhân. Vương tử Lý Quân được danh chính ngôn thuận tấn phong làm Vương thế tử.

Từ sau khi Jang Ok-jeong nắm được vị trí Trung điện, phái Nam Nhân lũng đoạn triều chính, củng cố quyền lực và tìm cách loại bỏ phái Tây Nhân. Sukjong thì lại muốn giữ nguyên thế lực Tây Nhân để có sự cân bằng hai phe đối lập. Trong triều xuất hiện mâu thuẫn giữa quyền lợi của nhà vua và phe phái chính trị ủng hộ cho Trung điện. Bản thân Trung điện từ khi sắc phong cũng tỏ ra ngỗ ngược, độc đoán và ghen tuông mù quáng với các Hậu cung tần ngự khác, trong khi người nhà của bà tác oai tác quái, gây nhiều thị phi khiến dân chúng căm phẫn. Những việc làm đó khiến Sukjong ngày càng xa lánh, lạnh nhạt với Trung điện.

Jang Ok-jeong thất sủng khi nhà vua bắt đầu đầu sủng ái Choi Musuri - một cung nữ trước đây từng hầu hạ Phế hậu Min thị. Choi thị đã bí mật cầu nguyện cho Phế hậu nhân ngày sinh của bà và bị Sukjong bắt gặp. Không rõ việc này có phải do sự sắp đặt của tàn dư phái Tây Nhân hay không nhưng Sukjong rất cảm động và sủng ái Choi thị, sắc phong bà làm [Thục viên; 淑媛]. Sau đó, Choi thục viên đã cùng Tây Nhân đã tác động đến Sukjong, dẫn đến việc nhà vua có ý muốn phục vị cho Phế hậu Min thị. Nghe tin đó, Jang Ok-jeong đã cùng anh trai là Trương Hi Tái (張希載) tiến hành âm mưu, muốn giết hại Phế hậu Min thị nhưng bị Sukjong phát giác và ngăn cản. Từ đó, Sukjong càng có ý muốn phục vị cho Phế hậu.

Cái chếtSửa đổi

Bị phế và ban chếtSửa đổi

Năm Sukjong thứ 20 (1694), ngày 1 tháng 4 (tức ngày 24 tháng 4 dương lịch), dưới nỗ lực của phái Tây NhânChoi Thục phi, Phế hậu Min thị được phục vị và Vương hậu Jang Ok-jeong do đó bị phế truất, quay lại ngôi vị Hy phi (禧嬪). Bản sắc phong và ngọc ấn của Jang thị khi được sách phong Vương hậu bị thu hồi và phá hủy.

Năm Sukjong thứ 27 (1701), ngày 14 tháng 8 (tức ngày 16 tháng 9 dương lịch), Vương hậu Min thị qua đời một cách đột ngột, có thuyết cho rằng do bị bệnh mãn tính từ những ngày bị lưu đày. Khi đó, phái Tây Nhân đã cáo buộc rằng Jang Hy phi cùng anh trai mình thuê một thầy cúng trù ếm Vương hậu bằng một hình nhân bị găm mũi tên [4]. Không chỉ có vậy, các cuộc điều tra còn khẳng định Jang Hy phi và anh trai đã thông đồng với nhà Thanh khi tiết lộ nhiều tài liệu quân sự tối mật nhằm nhận được sự đồng thuận cho việc sắc phong Thế tử của Lý Quân. Trước sức ép từ phái Tây Nhân và kết quả điều tra, Sukjong đã ban chết cho Jang Hy phi với tội danh phản quốc và mưu hại Trung điện.

Cùng năm, ngày 8 tháng 10 (âm lịch), Hy phi Jang thị bị xử tử bằng độc dược, hưởng dương 43 tuổi, sau khi chết vẫn được giữ nguyên tước hiệu nhàm đảm bảo địa vị của Thái tử Lý Quân.

Hậu sựSửa đổi

Sau khi ban chết cho Jang Hy phi, Sukjong đại vương ban chỉ vẫn giữ nguyên tước hiệu Hy phi của bà, vì thế nên tang lễ của Jang Hy phi vẫn được tổ chức theo nghi thức Hậu cung tần ngự hàng Chính nhất phẩm theo pháp chế như bình thường.

Phần mộ của Jang Hy phi không phải là ẩn số, một số người cố tình đưa những thông tin thất thiệt. Phần mộ của Jang Hy phi gọi là Đại Tần mộ (大嬪墓; 대빈묘) ban đầu nó ở Gwangju, Gyeonggi, về sau người ta quy hoạch lại các khu lăng mộ vương thất. Tháng 6, năm 1969, Đại Tần mộ được chuyển về cụm lăng an táng của Sukjong và 2 vương hậu sau của ông là Vương hậu InhyeonVương hậu Inwon, không có chuyện Jang Hy phi được an táng ở Minh Lăng.

Sau khi vua Gyeongjong đăng cơ, ông đã truy phong cho mẹ cung hiệu là Daebin Gung (大嬪宮), còn thụy hiệu đầy đủ là Ngọc Sơn Phủ Đại Phi (玉山府大嬪). Tước hiệu trên là quy định dành cho mẹ của các vị quốc vương Triều Tiên chỉ là Hậu cung tần ngự, không theo lệ của Trung QuốcViệt Nam là có thể được tấn phong Hoàng hậu, dù sinh mẫu của vị Hoàng đếphi tần đi chăng nữa.

Bí ẩn lịch sửSửa đổi

Jang Ok-jeong là người gây nhiều tranh cãi trong giới Lịch sử Hàn Quốc. Do từ xa xưa những lời thêu dệt về sự độc ác của bà đã lan truyền khắp nơi trong triều đại Triều Tiên, nên ngày nay phần lớn mọi người đều đánh giá bà với thái độ tiêu cực. Tuy nhiên, hiện nay có một số ít các nhà sử học Hàn Quốc nghiên cứu và lập luận rằng vào thời gian đó, vua Gyeongjong được xác định bị vô sinh nên Jang Hy phi rất hoang mang. Bà cho xây dựng và thường xuyên lui tới Thần Điện để cầu an và chữa bệnh cho Thế tử.

Cùng thời gian này, Vương hậu Inhyeon Min thị bệnh tình ngày càng nghiêm trọng và nhiều Vương tử, Cung tần trong cung bị nhiễm căn bệnh lạ mọc mụn nhọt, hoa mắt... Từ đó đã lan truyền ra những tin tức thất thiệt bất lợi cho bà như "Jang Hy phi cùng pháp sư nhập Thần điện nguyền rủa, trù ếm sát hại các Vương tử và Vương hậu"... đã được thêm vào để kết tội Jang Hy phi. Dưới sức ép của phái Tây Nhân, vua Sukjong quyết định từ bỏ Trương Hy phi, ban cho bà cái chết bằng thuốc độc. Vì cái chết oan của mẹ mà Gyeongjong đại vương về sau trở nên trầm cảm, oán giận vua cha bởi những ngày Hy phi tế thần, Gyeongjong đều hiện diện ở Thần Điện.

Gyeongjong đại vương không có bất kỳ nhi tử nào. Đồng thời, việc lập đàn tế lễ hay làm phép trong cung mà chưa được sự chấp thuận của quốc vương dưới mọi hình thức đều bị coi là trọng tội không thể biện hộ. Có thể nói, cái chết của mẹ đẻ (Jang Hy phi) do chính cha đẻ ban cho đã gây ảnh hưởng rất lớn tới cuộc đời cũng như sự nghiệp làm vua của Gyeongjong. ông trở nên nhu nhược, chống đối mọi người vì cho rằng mọi người hại chết mẹ đẻ mình.

Sau khi mất, Jang Hy phi để lại khá nhiều câu chuyện được thêu dệt, truyền kỳ về tham vọng quyền lực, cũng như những chuyện liên quan đến cái chết của bà, mối quan hệ với vua Gyeongjong [5]. Hay lời đồn đại bà âm mưu ám sát Vương hậu Inhyeon bằng những hình nhân thế mạng và tế lễ Thần điện. Nhưng, tất cả nguồn tin đó không được ghi lại cụ thể trong chính sử mà chỉ được lấy từ cuốn truyện Nhân Hiển Vương Hậu truyện (仁顯王后传) - tác giả là một cung nữ thân cận của Nhân Hiển Vương hậu thời đó viết lại và lưu truyền tới ngày nay.

Từ những năm 1990 tới nay, trong lịch sử điện ảnh và truyền hình Hàn Quốc, cuộc đời của Jang Hy phi trên màn ảnh được xây dựng theo hướng bám sát với những chi tiết trong lịch sử về sự độc ác và cái chết của Jang Hy phi như: Jang Hee Bin KBS 2002, Dong Yi MBC 2010, Queen In Hyun's man, Jang Ok Jung, Live In Love...

Tổ phụSửa đổi

Trong văn hóa đại chúngSửa đổi

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ Trinh Kính phu nhân (貞敬夫人): theo Triều Tiên vương triều chế độ là tước hiệu Ngoại mệnh phụ hàm Chánh nhất phẩm
  2. ^ Tuy nhiên, việc này không được chứng minh rõ ràng là chết khi nào vì có tài liệu ghi chết trước khi sinh mấy tuần, có tài liệu lại ghi chết sau khi sinh mấy ngày.
  3. ^ Bậc Tần thuộc hàng Chính nhất phẩm Nội quan, chỉ xếp sau ngôi vị Vương phi trong hậu cung nhà Triều Tiên.
  4. ^ không được ghi chép cụ thể chính sử Triều Tiên, chỉ chú thích sự việc được ghi lại trong cuốn Nhân Hiển Vương hậu truyện (仁顯王后传) do một cung nữ thân cận của Nhân Hiển vương viết ra, còn lưu truyền tới ngày nay
  5. ^ Cảnh Tông đại vương Lý Quân được cho là từng bị mẹ mình đánh một trận thừa sống thiếu chết và điều đó khiến ông trở thành một người yếu đuối và nhu nhược sau này
  6. ^ “Lady Jang (Janghuibin) (1961)”. Korean Movie Database. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2013.
  7. ^ “Femme Fatale, Jang Hee-bin (Yohwa, Jang Hee-bin) (1968)”. Korean Movie Database. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2013.
  8. ^ a b c d e '죽지 않는' 장희빈 벌써 9명, 김태희가 뒤 이을까”. OhmyNews (bằng tiếng Triều Tiên). ngày 22 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2013.Quản lý CS1: ngôn ngữ không rõ (liên kết)
  9. ^ “TV Dramas - Actresses Line up for Award Ceremony Takeover”. The Chosun Ilbo. ngày 29 tháng 12 năm 2003. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2013.
  10. ^ Lee, Ga-on (ngày 7 tháng 5 năm 2010). “Han Hyo-joo says she "hold fast" to her role in Dong Yi. 10Asia. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2013.
  11. ^ Ho, Stewart (ngày 8 tháng 10 năm 2012). “Kim Tae Hee Cast in Her First Historic Drama, Jang Ok Jung as Joseon Dynasty's Infamous Lady Jang Hee Bin”. enewsWorld. CJ E&M. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2013.