Mở trình đơn chính

Anne Boleyn (tiếng Latinh: Anna Bolina; 1501 / 150719 tháng 5, 1536) là một quý tộc người Anh, sau trở thành vợ thứ hai của Henry VIII của Anh, do đó bà tại vị Vương hậu nước Anh từ năm 1533 đến khi bị hành quyết bởi chính chồng mình. Đám cưới của bà với Quốc vương Henry VIII và sự hành quyết sau đó của bà đã quyết định sự biến động về chính trịtôn giáo ở Anh. Đây chính là thời điểm bắt đầu Cuộc cải cách Anh, làm thay đổi toàn bộ lịch sử của quốc gia này.

Anne Boleyn
Anne boleyn.jpg
Vương hậu nước Anh
Tại vị28 tháng 5, năm 1533
17 tháng 5, năm 1536
(&0000000000000002.0000002 năm, &0000000000000355.000000355 ngày)
Đăng quang1 tháng 6, năm 1533
Tiền nhiệmCatherine xứ Aragon
Kế nhiệmJane Seymour
Thông tin chung
Phối ngẫuHenry VIII của Anh
Hậu duệElizabeth I của Anh
Thân phụThomas Boleyn
Thân mẫuElizabeth Howard
Sinh1501 hoặc 1507
Blickling Hall, Lâu đài Hever, Kent
Mất(1536-05-19)19 tháng 5 năm 1536 (34-35 tuổi)
Tháp Luân Đôn
Tôn giáoAnh giáo cải đạo từ Công giáo Rôma
Chữ ký của Anne Boleyn

Là con gái Bá tước Thomas Boleyn, Anne có xuất thân cao quý hơn Catherine Parr, vợ cuối cùng của Henry VIII nhưng lại thua xa người tiền nhiệm trước đó, Catherine xứ Aragon. Anne được giáo dục ở Pháp, làm người tháp tùng cho Vương hậu Claude của Pháp. Bà quay trở về Anh vào năm 1522, để được định kết hôn với người anh họ gốc Ai-len, James Butler, Bá tước vùng Ormond. Nhưng cuộc hôn nhân bị hủy bởi Hồng y Thomas Wolsey, và bà được đưa vào hàng ngũ người tùy tùng của Vương hậu Catherine trong triều đình nước Anh.

Năm 1525, Henry VIII bắt đầu say mê Anne và tìm cách theo đuổi bà. Anne chống lại cố gắng của nhà vua nhằm quyễn rũ mình đồng thời cũng từ chối trở thành tình nhân (Misstress) của ông ta như chị gái của mình trước đó, Mary Boleyn đã làm. Chính điều này đã thúc đẩy Henry VIII muốn giam giữ người vợ của ông ấy lúc này là Vương hậu Catherine để sau đó ông có thể cưới Anne. Henry quyết định li dị vợ nhưng điều này đã vấp phải sự phản đối của giáo hội Rôma, do vậy mà Henry đưa nước Anh li khai khỏi Giáo hội Công giáo Rôma của Giáo hoàng Clêmentê VII và tự mình làm người đứng đầu Giáo hội Anh. Vào năm 1532, Henry phong bà tước hiệu [Nữ hầu tước xứ Pembroke; Marquess of Pembroke], biến Anne trở thành một trong 2 người phụ nữ duy nhất nước Anh thế kỉ 16 giữ danh hiệu khanh tước độc lập, không phụ thuộc vào hôn nhân, người còn lại là Margaret Pole, Nữ bá tước Salisbury[1].

Henry cưới Anne vào ngày 25 tháng 1 năm 1533, sau khi bí mật tổ chức lễ cưới vào ngày 14 tháng 11 năm ngoái (1532), tuy nhiên kết quả này chưa được công nhận. Mãi đến ngày 23 tháng 5 năm 1533, Giám mục mới của Canterbury là Thomas Cranmer tuyên bố cuộc hôn nhân giữa Henry VIII và Catherine đã mất hiệu lực, do vậy vào 5 ngày sau (28 tháng 5) thì cuộc hôn nhân giữa Henry và Anne chính thức có hiệu nghiệm. Và vào ngày 1 tháng 6 cùng năm bà được trao vương miện của Vương hậu nước Anh. Việc cưới bà đã khiến Henry VIII quyết định ly khai khỏi Giáo hội La Mã và làm cục diện nước Anh thay đổi mãi mãi. Ngày 7 tháng 9 cùng năm, bà hạ sinh một con gái, mà tương lai chính là Nữ vương Elizabeth I. Việc sinh hạ một con gái nữa từ Anne đã khiến Vua Henry rất thất vọng vì ông mong mỏi một đứa con trai để kế thừa. Dầu vậy, Vua Henry vẫn yêu thương Elizabeth và hi vọng tiếp vào Anne, nhưng sau 2 lần sinh non và sẩy thai, tất cả đều là con trai, Henry VIII dần chán nản với Anne Boleyn và bắt đầu ve vãng Jane Seymour, một người họ hàng xa của Anne Boleyn và khi ấy đang là nữ Thị tùng trong đoàn tháp tùng Vương hậu.

Vào năm 1536, ngày 2 tháng 5, Henry VIII buộc tội Anne những cáo trạng bao gồm mưu phản, ngoại tình, loạn luân và bị bắt giam vào Tháp London. Tại đây bà bị đưa ra trước tòa án của các khanh tước, bao gồm Henry Percy, Bá tước thứ 6 vùng Northumberland, người đã từng định kết hôn với Anne, và người bác ruột là Thomas Howard, Công tước thứ 3 vùng Norfolk, anh trai của mẹ bà. Ngày 15 tháng 5, bà bị kết án có tội ngoại tình và loạn luân với em trai George Boleyn cùng với tội phù thủy. Bốn ngày sau, ngày 19 tháng 5, Anne Boleyn chính thức bị xử tội chém đầu.

Ngày nay, Anne Boleyn được xem là một trong những Vương hậu có ảnh hưởng nhất Lịch sử nước Anh. Sự kiện Henry VIII vì bà mà ly khai Giáo hội La Mã, đã khiến nước Anh thay đổi lịch sử vĩnh viễn, trở thành một dấu mốc quan trọng mà không bất kì người Anh nào, hoặc những người quan tâm lịch sử nước Anh có thể quên. Vì hình tượng quan trọng, Anne Boleyn sau đó trở thành một trong những hình tượng nổi tiếng của văn hóa đại chúng và thường được khắc họa trong hội họa, nhạc kịch, văn học.

Mục lục

Thân thếSửa đổi

Tuổi trẻSửa đổi

 
Bức tiểu họa của Anne Boleyn.

Anne Boleyn là con gái của ngài Thomas Boleyn, Bá tước vùng Wiltshire cùng vợ ông ấy là quý bà Elizabeth Howard, con gái lớn nhất của Thomas Howard, Công tước thứ 2 xứ Norfolk. Thomas Boleyn là một nhà có tài giao tiếp được mọi người kính trọng. Với tài năng ngoại ngữ của mình, ông trở thành cận thần của vua Henry VII - người đã giao cho ông rất nhiều nhiệm vụ ngoại giao ở nước ngoài.

Vì thiếu sót trong hồ sơ ghi chép của giáo xứ nên không thể biết rõ ngày sinh lẫn năm sinh của bà. Tài liệu đương thời rất khác nhau dẫn đến sự sai lệch ở nhiều tư liệu lịch sử. Một người Ý viết năm 1660 cho rằng Anne sinh năm 1499, trong khi đó con rể của ngài Thomas MoreWilliam Roper cho biết Anne sinh muộn hơn vào khoảng năm 1512. Chính bản thân Anne Boleyn cũng không biết chắc chắn ngày sinh anh chị của mình, nhưng rõ ràng Mary Boleyn được thừa nhận là chị gái của Anne. Những đứa con của Mary về sau tin chắc rằng mẹ mình là chị gái của Anne[2], và cháu trai Mary khẳng định ở tiêu đề Ormonde năm 1596 về cơ bản mình là cháu lớn và được Elizabeth I thừa nhận.[3][4] Một người anh em khác của Anne và Mary là George Boleyn sinh vào khoảng 1504[5][6].

 
Mary Boleyn, chị của Anne. Bà từng là tình nhân của Francis I nước Pháp lẫn Vua Henry VIII.

Loại trừ những nghi vấn trên, năm sinh của Anne Boleyn tập trung vào hai thời gian chính mấu chốt: năm 1501 và năm 1507.

Eric Ives, một nhà sử học và là một nhà thẩm định có chuyên môn đã khẳng định nghiêng về năm 1501, trong khi học giả người Mỹ là Retha Warnicke, một người từng viết lý lịch của Anne Boleyn lại chọn năm 1507 là hợp lý hơn. Mấu chốt ở đây là bức thư mà Anne viết vào khoảng năm 1514[7], khi bà vẫn ở Mechelen, Bỉ để hoàn thiện nghiệp học của mình trong khi cha bà là Thomas vẫn còn ở Anh. Eric Ives bình luận rằng, dựa vào khả năng hoàn thiện cách viết của bức thư, người viết phải ít nhất 13 tuổi, trong khi Warnicke nhận định rằng bức thư có khá nhiều lỗi về ngữ pháp cũng như cách viết chưa hoàn bị, chứng tỏ bức thư được viết bởi một đứa bé chưa trưởng thành. Ngoài ra, Ives còn dựa vào độ tuổi tối thiểu của một Thị tùng của Margaret của Áo để khẳng định Anne Boleyn vào lúc đó phải ít nhất trên 12 tuổi, điều này được củng cố bởi một sử gia thế kỉ 16, khi nói rằng Anne Boleyn được 20 tuổi khi từ Pháp trở về[8]. Nhưng những chứng minh này của Ives vẫn gây cho Warnicke nhiều tranh cãi.

Tổ tiên của Anne là một Thị trưởng London (Lord Mayor of London), một Công tước, một Bá tước, 2 nữ quý tộc và một Hiệp sĩ. Trong đó, Geoffrey Boleyn trước đã từng là một thương nhân chuyên bán tơ lụaáo lông trước khi trở thành Thị trưởng[9][10]. Gia đình Boleyn vốn cư trú ở Blickling, Norfolk, cách Norwich 24 km về phía Bắc. Khi Anne Boleyn được sinh ra, gia đình Boleyn có một vị trí tương đối trong giới thượng lưu của nước Anh. Họ ngoại của Anne là nhà Howard, một trong những gia tộc rất lớn của nước Anh và rất được kính trọng bởi giới thượng lưu, và một trong những tổ tiên của Anne bao gồm cả Edward I của Anh. Dòng họ Boleyn khi đó có rất nhiều cách đọc khác nhau, bao gồm Bullen, Boullan, và Anne khi dùng chữ ký từng một thời gian ghi là Anna de Boullan, hoặc theo kiểu Latinh hóa là Anna Bolina[11].

Giáo dụcSửa đổi

 
Nữ Thống chế của Hà Lan, Margaret của Áo.

Ngay từ khi còn nhỏ, Anne Boleyn đã được hưởng một nền giáo dục phóng khoáng, bao gồm các môn đặc thù của tầng lớp như đọc, viết, số học, phả hệ của gia đình và ngữ pháp. Bấy giờ tại Châu Âu, Thomas Boleyn rất có uy tín trong tài ngoại giao, và một trong số những chính khách bị thu hút bởi Thomas Boleyn chính là Margaret của Áo, con gái của Maximilian I, Thánh chế La Mã hoàng đế.

Trong thời kì đó, Đại công nương Margaret cai trị Hà Lan trên danh nghĩa người cháu trai là Charles V, Thánh chế La Mã hoàng đế. Ngưỡng mộ Thomas Boleyn, Margaret đã yêu cầu Thomas đưa con gái Anne làm người tùy tùng cho bà. Thông thường, một thiếu nữ phải ít nhất 12 tuổi mới có thể tham gia đoàn Thị tùng cho một Toàn quyền như Margaret, nhưng Anne Boleyn có thể nhỏ tuổi hơn nhiều do Margaret hay gọi bà là [la petite Boulin; nghĩa là "cô con gái nhà Boulin nhỏ nhắn"][12].

 
Claude của Pháp, Vương hậu nước Pháp.

Tại Hà Lan, dưới sự bảo trợ của Margaret, Anne Boleyn đã thụ hưởng một nền giáo dục tiến bộ và rất được Margaret khen ngợi. Theo như những thư từ của Margaret gửi đến Thomas trong suốt quá trình này, Anne Boleyn rất giỏi trong việc đọc viết và có tinh thần hòa nhã chính chắn, điều hiếm có so với lứa tuổi các bé gái khi ấy, và bảo Thomas Boleyn rằng bà cảm thấy rất biết ơn khi Thomas có thể gửi một đứa con gái hoàn hảo như vậy đến triều đình của bà. Ngoài khả năng đọc viết ngày càng trau dồi, Anne Boleyn còn thông thạo thêm các món xã giao như khiêu vũ, săn bắn, ca hát cùng một số nữ công như may váthêu thùa[13]. Cứ như vậy, Anne Boleyn ở với Margaret từ mùa xuân năm 1513 cho đến khi Thomas Boleyn kêu Anne về để tháp tùng Mary Tudor, em gái của vua Henry VIII của Anh, khi bà chuẩn bị kết hôn với Louis XII của Pháp vào tháng 10 năm 1514.

Tại Pháp, Anne Boleyn làm Thị tùng cho Vương hậu Mary, sau đó là cho cô con gái kế của Mary là Vương hậu Claude của Pháp, khi ấy 15 tuổi. Anne phục vụ cho Claude gần 7 năm[14][15]. Và dưới việc làm Thị tùng cho Vương hậu Claude, Anne Boleyn hoàn thiện việc học tiếng Pháp của mình, bên cạnh đó là một số thứ khá thú vị như nghệ thuật làm sách diễn họa, văn học, âm nhạc, hội họa cùng triết học tôn giáo. Ngoài ra, Anne cũng dần học được sự phóng khoáng của phụ nữ Pháp, khi hứng thú với nghệ thuật xã giao và hoàn thiện kĩ năng khiêu vũ, đọc thơ, lý luận và nghệ thuật tán tỉnh[16].

Và dù hành trạng của Anne Boleyn tại Pháp vẫn còn khá là võ đoán, Eric Ives dường như phát hiện bà có thể đã quen biết chị gái của Quốc vương Francis I của Pháp khi ấy, Quý bà Marguerite xứ Angouleme trứ danh về việc ủng hộ nhân văn học và là một biểu tượng bảo trợ nghệ thuật. Bà Marguerite với tư cách là chị gái của nhà vua, rất có ảnh hưởng với các công nương trong triều đình, điều này không phải không có khả năng rằng quan điểm và sự lỗi lạc của bà ít nhiều có tác động đến việc hình thành giáo dục cho Anne Boleyn. Eric Ives còn cho rằng Anne có tư tưởng Phúc Âm hóa, một tinh thần tôn giáo mạnh mẽ. Trải nghiệm của Anne tại Pháp khiến bà trở thành một người mộ đạo, và rất sùng bái chủ nghĩa nhân văn trong thời Phục hưng. Với một ít tiếng Latinh học được, Anne theo xu hướng lên án Giáo hoàng trong việc làm suy đồi Công giáo, và hết lòng tôn thờ Đức mẹ Mary[17]. Nghiệp học của Anne Boleyn tại Châu Âu kết thúc vào năm 1521, khi Thomas Boleyn gọi bà về Anh. Bà giong buồm rời khỏi Calais vào tháng 1 năm 1522.

Dung mạoSửa đổi

 
Phác thảo chân dung Anne Boleyn, vẽ bởi Hans Holbein der Jüngere.

Theo mô tả đương thời, Anne Boleyn là người có mái tóc màu đen, hoặc nâu đậm, đôi mắt màu hạt dẻ cùng thân hình cân đối hài hòa. Bà có cái mũi thẳng, khuôn miệng tương đối rộng và bờ môi mỏng với nước da màu ôliu. Đánh giá chung cho thấy Anne có tính thông minh, quyến rũ, tao nhã, ngay thẳng cùng với một bộ óc thông minh nhưng không kém phần khôi hài. Thời còn là thiếu nữ, Anne được nhận xét là cởi mở, thích chơi bài cùng một số trò chơi nhỏ như xí ngầu, nghe kể chuyện và bàn tán chuyện đàn ông[18].

Theo mô tả của người đương thời, Anne để lại ấn tượng khá sâu sắc đối với những ai mà bà từng giao tiếp. Người ghi nhật ký Marino Sanuto ghi lại cuộc viếng thăm của Vua Henry VIII đến Calais vào tháng 10 năm 1532, đã nhìn thấy Anne và mô tả lại bà rằng: "Một người phụ nữ không phải quá xinh đẹp, vóc dáng trung bình, nước da hơi ngăm, cổ dài, miệng rộng, ngực không đẩy đà lắm. Đôi mắt đen và đẹp"[19]. Simon Grynée viết thư gửi cho Martin Bucer vào tháng 9 năm 1531, mô tả Anne rằng "Trẻ trung, ưa nhìn và có làn da hơi đen đúa". Trong khi đó, Lancelot de Carle mô tả Anne rất xinh đẹp, và một lữ khách người Venice có mặt tại Paris năm 1528 cũng nhận định Anne là một người phụ nữ có ngoại hình xinh đẹp[20].

Một tài liệu dù độ đáng tin cậy khá thấp do được viết qua rất nhiều năm sau khi Anne Boleyn qua đời, nhưng lại là nguồn ảnh hưởng chủ chốt nhất trong việc định hình dáng vẻ của bà trong mắt người đời, xuất phát từ ghi chép của nhà truyền giáo Nicholas Sanders, ghi nhận:"Anne Boleyn là một người cao ráo, mái tóc đen óng, khuôn mặt trái xoan cùng nước da hơi vàng như thể mắc bệnh vàng da. Người ta nói rằng bà ta có một chiếc răng mộc nhô ra dưới làn môi trên, và bàn tay phải có tới 6 ngón. Dưới cằm của bà có một cục bứou lớn, và để che đi khuyết điểm thì bà ta thường mặc những trang phục to để có thể che cằm của mình. Nhìn chung, bà ta trông khá xinh đẹp với một khuôn miệng hoàn mỹ"[21]. Sanders vốn ác cảm khi vì Anne mà Henry VIII ly khai La Mã, vì vậy ghi chép này của ông rất có khả năng là xấu xí hóa bà.

Tại triều đình Henry VIIISửa đổi

Được nhà vua chú ýSửa đổi

Cuộc ly hôn của nhà vuaSửa đổi

Kết hônSửa đổi

Vương hậu nước AnhSửa đổi

Cái chếtSửa đổi

 
Anne Boleyn trong Tháp London, vẽ bởi Edouard Cibot

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ Ives, tr. 158–59, tr. 388 n32, tr. 389 n53; Warnicke, tr. 116. Anne đôi khi được gọi là "marchioness".
  2. ^ The argument that Mary might have been the younger sister is refuted by firm evidence from the reign of Queen Elizabeth I that the surviving Boleyns knew Mary had been born before Anne, not after. See Ives, tr. 16–17 và Fraser, tr. 119.
  3. ^ Ives, pp. 16-17
  4. ^ Fraser, tr.119
  5. ^ Warnicke, tr. 9;
  6. ^ Ives, tr. 15
  7. ^ “Anne Boleyn's handwriting”. Nellgavin.net. Truy cập ngày 2 tháng 11 năm 2011. 
  8. ^ Ives, pp.18–20.
  9. ^ Ives, p. 3.
  10. ^ Fraser,pp. 116–17.
  11. ^ Ives, plate 14
  12. ^ Fraser and Ives argue that this appointment proves Anne was probably born in 1501; but Warnicke disagrees, partly on the evidence of Anne's being described as "petite". See Ives, p. 19; Warnicke, pp. 12–3.
  13. ^ Warnicke, p. 12
  14. ^ Starkey, pp. 261–63.
  15. ^ Fraser, p. 121.
  16. ^ Starkey, p. 263.
  17. ^ Dowling 1991, p.39
  18. ^ Weir, p. 47
  19. ^ Strong, p. 6.
  20. ^ Ives, p. 20.
  21. ^ Strong, 6; Ives, 39.

Danh mục tài liệuSửa đổi

  • Ashley, Mike British Kings & Queens (2002) ISBN 0-7867-1104-3
  • Brigden, Susan New Worlds, Lost Worlds (2000)
  • Elton, G. R. Reform and Reformation. London: Edward Arnold, 1977. ISBN 0-7131-5953-7.
  • Fraser, Antonia The Wives of Henry VIII (1992) ISBN 0-679-73001-X
  • Graves, Michael Henry VIII. London, Pearson Longman, 2003 ISBN 0-582-38110-X
  • Haigh, Christopher English Reformations (1993)
  • Hibbert, Christopher Tower Of London: A History of England From the Norman Conquest (1971)
  • Ives, Eric The Life and Death of Anne Boleyn (2004) ISBN 1-4051-3463-1
  • Lacey, Robert The Life and Times of Henry VIII (1972)
  • Lehmberg, Stanford E. The Reformation Parliament, 1529-1536 (1970)
  • Lindsey, Karen Divorced Beheaded Survived: A Feminist Reinterpretation of the Wives of Henry VIII (1995) ISBN 0-201-40823-6
  • Norton, Elizabeth "Anne Boleyn: Henry VIII's Obsession" 2009 hardback ISBN 978-1-84868-084-5 paperback ISBN 978-1-84868-514-7
  • MacCulloch, Diarmaid Thomas Cranmer New Haven: Yale University Press (1996) ISBN 0-300-07448-4.
  • MademoiselleBoleyn on Anne Boleyn and the Tudor court (2009)
  • MademoiselleBoleyn on The Six Wives Of Henry VIII (2009)
  • Morris, T. A. Europe and England in the Sixteenth Century (1998)
  • Parker, K. T. The Drawings of Hans Holbein at Windsor Castle Oxford: Phaidon (1945)OCLC 822974.
  • Rowlands, John The Age of Dürer and Holbein London: British Museum (1988) ISBN 0-7141-1639-4
  • Scarisbrick, J. J. Henry VIII (1972) ISBN 978-0-520-01130-4
  • Schama, Simon A History of Britain: At the Edge of the World?: 3000 TCN–AD 1603 (2000) ISBN 0-563-38497-2
  • Schofield, John. The Rise & Fall of Thomas Cromwell. Stroud (UK): The History Press, 2008. ISBN 978-0-7524-4604-2.
  • Somerset, Anne Elizabeth I. London: Phoenix (1997) ISBN 0-385-72157-9
  • Starkey, David Six Wives: The Queens of Henry VIII (2003) ISBN 0-06-000550-5
  • Strong, Roy Tudor & Jacobean Portraits". London: HMSO (1969)OCLC 71370718.
  • Warnicke, Retha M. The Rise and Fall of Anne Boleyn: Family politics at the court of Henry VIII (1989) ISBN 0-521-40677-3
  • Williams, Neville Henry VIII and His Court (1971).
  • Wilson, Derek Hans Holbein: Portrait of an Unknown Man London: Pimlico, Revised Edition (2006) ISBN 978-1-84413-918-7
  • Wooding, Lucy Henry VIII London: Routledge, 2009 ISBN 978-0-415-33995-7

Liên kết ngoàiSửa đổi