Cổng thông tin:Đài Loan

Portal Taiwan.png
Flag of the Republic of China.svg
CHỦ ĐỀ ĐÀI LOAN
Taiwan symbol lighter2.png
Taiwanpotalsymbol.png
Trang chính   Địa lý   Chủ đề

Giới thiệu

Flag of the Republic of China.svg National Emblem of the Republic of China.svg
LocationTaiwan.png
Trung Hoa Dân Quốc

Quốc ca

Quốc kỳ ca
Quốc hoa: Meihua ROC.svg Hoa Mai
梅花
Méihuā (tiếng Quan thoại)
Môe-hôa (tiếng Phúc Kiến)
Mòi-fà (tiếng Khách Gia)
Quốc ấn
中華民國之璽
Trung Hoa Dân Quốc Chi Tỉ
中華民國之璽.svg
榮典之璽
Vinh Điển Chi Tỉ
Island of Taiwan (orthographic projection).svg
Republic of China (orthographic projection).svg
Tổng quan
Vị thếQuốc gia không thuộc Liên Hợp Quốc, bị hạn chế công nhận chủ quyền nhưng độc lập trên thực tế
Thủ đôTaipei City seal.svg Đài Bắc[1]
25°02′B 121°38′Đ / 25,033°B 121,633°Đ / 25.033; 121.633
Thành phố lớn nhấtNew Taipei City seal.svg Tân Bắc
Ngôn ngữ quốc gia[d]
Văn tự chính thức
Sắc tộc
95% Người Hán[2]
 ∟ 70% Người Phúc Kiến
 ∟ 14% Người Khách Gia
 ∟ 14% Những người
nhập cư từ năm 1949
[a]

3,1% Những người
mới nhập cư

2,4% Thổ dân[b]
Tôn giáo chính
Tên dân cưNgười Đài Loan
Chính trị
Chính phủĐơn nhất
Bán tổng thống chế
Cộng hòa lập hiến
Thái Anh Văn
Tô Trinh Xương
Lập phápLập pháp viện
Lịch sử
Thành lập
10 tháng 10 năm 1911
1 tháng 1 năm 1912
25 tháng 10 năm 1945
25 tháng 12 năm 1947
7 tháng 12 năm 1949
Địa lý
Diện tích  
• Tổng cộng
36.197 km2
13.976 mi2
Dân số 
• Ước lượng 2018
23.780.452 (hạng 53)
• Điều tra 2010
23.123.866[7] (hạng 53)
650/km2 (hạng 17)
1.683,5/mi2
Kinh tế
GDP  (PPP)Ước lượng 2020
• Tổng số
1.275.8 tỷ USD[8]
(Không xếp hạng)
54.020 USD[8]
(Không xếp hạng)
GDP  (danh nghĩa)Ước lượng 2020
• Tổng số
635,5 tỷ USD[8] (hạng 21)
• Bình quân đầu người
30.113 USD[8]
(Không xếp hạng)
Đơn vị tiền tệTân Đài tệ (NT$) (TWD)
Thông tin khác
Gini? (2017)Tăng theo hướng tiêu cực 34,1
trung bình
HDI? (2017)Tăng 0,908[e]
rất cao · hạng 21
Múi giờUTC+8 (Giờ chuẩn Quốc gia)
Cách ghi ngày tháng
  • năm-tháng-ngày
  • năm年tháng月ngày日
  • 民國năm年tháng月ngày日 (từ 1911)
Điện thương dụng110V–60Hz
Giao thông bênphải
Mã điện thoại+886
Mã ISO 3166TW
Tên miền Internet


Trung Hoa Dân Quốc (tiếng Trung: 中華民國; bính âm: Zhōnghuá Mínguó) là đảo quốc và là một vùng lãnh thổ tranh chấp thuộc khu vực Đông Á. Ngày nay, do ảnh hưởng từ vị thế lãnh thổ - địa lý cùng nhiều yếu tố chính trị phức tạp khác nên trong một số trường hợp, quốc gia này còn được gọi phổ biến là Đài Loan (tiếng Trung: 臺灣 hoặc 台灣; bính âm: Táiwān) hay Đài Bắc Trung Hoa (tiếng Trung: 中華台北 hoặc 中華臺北; Hán-Việt: Trung Hoa Đài Bắc; bính âm: Zhōnghuá Táiběi).[13]

Đảo Đài Loan nằm ở phía Tây Bắc Thái Bình Dương, tọa lạc giữa quần đảo Ryukyu của Nhật Bản và quần đảo Philippines, tách rời khỏi lục địa Á-Âu đồng thời có đường biên giới trên biển giáp với Trung Quốc đại lục thông qua eo biển Đài Loan, Đài Loan có diện tích vào khoảng 36.000 km², là đảo lớn thứ 38 trên thế giới với khoảng 70% diện tích là đồi núi còn đồng bằng tập trung chủ yếu tại khu vực ven biển phía tây. Do nằm tại giao giới giữa khí hậu cận nhiệt đớinhiệt đới nên cảnh quan tự nhiên và tài nguyên hệ sinh thái của Đài Loan tương đối phong phú và đa nguyên.[14] Hiện tại, thủ đô và các cơ quan chính phủ trung ương đặt tại Đài Bắc,[15] thành phố lớn nhất là Tân Bắc bao quanh Đài Bắc, tổng nhân khẩu được ước tính vào khoảng 23,5 triệu người, với thành phần chủ yếu là người Hán, các sắc tộc phía Đông Nam Trung Quốc (Hoa NamHoa Đông), người di cư, nhập cư đến từ các khu vực Trung Quốc đại lục, Hồng Kông, Ma Cao, Đông Nam Á và số ít thổ dân Đài Loan.[16]

Những thổ dân Đài Loan bản địa đã cư trú trên hòn đảo từ thời kỳ cổ đại và xã hội Đài Loan vẫn trong trạng thái nguyên thủy cho đến khi người Hà Lan đến. Các sắc tộc từ Quảng Đông, Phúc Kiến bắt đầu di cư đến Đài Loan với số lượng lớn vào thời kỳ chiếm đóng của thực dân Hà LanTây Ban Nha trong giai đoạn đầu của thế kỷ XVII, sau đấy Hà Lan trục xuất Tây Ban Nha khỏi hòn đảo. Năm 1661, Trịnh Thành Công thuộc các lực lượng trung thành với nhà Minh thiết lập nên nhà nước đầu tiên của người Hán trên đảo và sang năm sau thì trục xuất người Hà Lan. Năm 1683, nhà Thanh đánh bại chính quyền họ Trịnh và sáp nhập Đài Loan. Nhà Thanh cắt nhượng khu vực đảo Đài Loan cho Đế quốc Nhật Bản vào năm 1895 sau khi chiến bại trước đế quốc này. Trung Hoa Dân Quốc lật đổ nhà Thanh và giành toàn quyền quản lý Trung Quốc đại lục vào năm 1911. Sau khi Nhật Bản thua trận và đầu hàng Đồng Minh trong Thế Chiến II cùng chiến tranh Trung–Nhật, Trung Hoa Dân Quốc giành lại quyền kiểm soát đại lục cũng như đảo Đài Loan. Nhưng về sau, do thất bại trong cuộc Nội chiến Quốc - Cộng năm 1949, Tưởng Giới Thạch cùng chính phủ Trung Hoa Dân Quốc rút đến khu vực này, còn Đảng Cộng sản Trung Quốc do Mao Trạch Đông lãnh đạo tuyên bố thành lập nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tại Trung Quốc đại lục. Trong nhiều năm sau đó, do sự ảnh hưởng thế cục của Chiến tranh Lạnh, Trung Hoa Dân Quốc vẫn được nhiều quốc gia nhìn nhận là đại biểu hợp pháp và duy nhất của "Trung Quốc" tại Liên Hợp Quốc, đồng thời là một thành viên thường trực trong Hội đồng Bảo an.[17][18] Tuy nhiên, đến năm 1971, nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa giành được quyền đại diện cho Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc, Trung Hoa Dân Quốc không những mất ghế trong Hội đồng Bảo an (dù cho họ là một thành viên tham gia sáng lập[19]) mà còn đồng thời bị hàng loạt quốc gia (dưới áp lực ngoại giao của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa) giới hạn hoặc thậm chí đoạn tuyệt quan hệ nên đánh mất sự công nhận quốc tế trên quy mô lớn.[18]

Chủ đề chọn lọc - hiển thị chủ đề khác

Lỗi kịch bản: Hàm “random” không tồn tại.

Tiểu sử chọn lọc

Lỗi kịch bản: Hàm “random” không tồn tại.

Hình ảnh chọn lọc - hiển thị ảnh khác

The page "[[Cổng thông tin:Đài Loan/{{{subpage}}}/1]]" does not exist.

Symbol support vote.svg Chủ đề tốt - hiển thị chủ đề khác


Lỗi kịch bản: Hàm “random” không tồn tại.

Hình ảnh phổ biến

Dưới đây là hình ảnh từ nhiều chủ đề liên quan đến Đài Loan trên Wikipedia.
Lỗi Lua trong Mô_đun:Random_slideshow tại dòng 134: attempt to call field 'getContent' (a nil value).

Vào ngày này...

Chủ đề

Thể loại

Mảnh ghép thể loại
Chọn [►] để xem thể loại con

Phân cấp hành chính

Chủ đề liên quan

Danh sách chủ đề dưới đây liên quan đến Đài Loan thông qua lịch sử, khu vực châu Á, quan hệ ngoại giao với Trung Hoa Dân Quốc.

Dự án

Associated Wikimedia

Các dự án chị em của Wikimedia Foundation cũng cung cấp thông tin hữu ích:

Wikibooks
Tủ sách

Commons
Kho hình ảnh

Wikinews 
Tin tức

Wikiquote 
Danh ngôn

Wikisource 
Văn thư

Wikiversity
Học liệu

Wikivoyage 
Cẩm nang du lịch

Wiktionary 
Từ điển

Wikidata 
Cơ sở dữ liệu

Nguồn

  1. ^ “Interior minister reaffirms Taipei is ROC's capital”. Taipei Times. ngày 5 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2013.
  2. ^ Exec. Yuan (2014), tr. 36.
  3. ^ “Indigenous Languages Development Act”. law.moj.gov.tw. Truy cập 22 tháng 5 năm 2019.
  4. ^ “Hakka Basic Act”. law.moj.gov.tw. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2019.
  5. ^ “國家語言發展法”. law.moj.gov.tw (bằng tiếng Trung). Truy cập 22 tháng 5 năm 2019.
  6. ^ “Official documents issued in Aboriginal languages”. Taipei Times. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2017.
  7. ^ “General Statistical analysis report, Population and Housing Census” (PDF). National Statistics, ROC (Taiwan). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 26 tháng 12 năm 2016. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2016.
  8. ^ a b c d “World Economic Outlook Database, April 2021”. IMF.org. Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2021.
  9. ^ “ICANN Board Meeting Minutes”. ICANN. ngày 25 tháng 6 năm 2010.
  10. ^ “- Human Development Reports” (PDF). hdr.undp.org.
  11. ^ “Archived copy” 2018中華民國人類發展指數(HDI) (bằng tiếng Trung). Directorate General of Budget, Accounting and Statistics, Executive Yuan, R.O.C. 2018. Bản gốc (Excel) lưu trữ ngày 11 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2018.Quản lý CS1: bản lưu trữ là tiêu đề (liên kết)
  12. ^ “Human Development Indices and Indicators: 2018 Statistical Update” (PDF). United Nations Development Programme. ngày 14 tháng 9 năm 2018. OCLC 1061292121. Truy cập ngày 9 tháng 12 năm 2018.
  13. ^ 倪鴻祥和黃惠玟. 馬英九:台灣是"中華民國"的通稱. 《中國評論》. 2011-12-03 [2014-02-23] (phồn thể).
  14. ^ “臺灣的水資源” (bằng tiếng zh văn phồn thể). 國立成功大學. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2011.Quản lý CS1: ngôn ngữ không rõ (liên kết)
  15. ^ 國家符號. 國史館. [2014-02-23] (Chữ Hán phồn thể).
  16. ^ CIA. Taiwan. The World Factbook. 2013-06-10 [2014-03-2] (tiếng Anh).
  17. ^ 「創始國」的歷史無可改變 聯國臨時總部 仍懸掛我國旗. 《青年日報》. 2015-12-21 [2016-01-02] (Chữ Hán phồn thể).
  18. ^ a b 王正華. 蔣介石與1961-聯合國中國代表權問題 Lưu trữ 2014-03-22 tại Wayback Machine. 國史館. 2009-09- [2015-06-06] (Chữ Hán phồn thể).
  19. ^ UN. “Founding Member States”. research.un.org.

Các cổng thông tin


Lỗi chú thích: Đã tìm thấy thẻ <ref> với tên nhóm “lower-alpha”, nhưng không tìm thấy thẻ tương ứng <references group="lower-alpha"/> tương ứng, hoặc thẻ đóng </ref> bị thiếu