Mở trình đơn chính
Prince Albert, là Prince Consort duy nhất trong lịch sử Anh.

Vương tế, Vương phu hoặc Hoàng tế là những cách dịch nôm na trong ngôn ngữ Việt Nam dành cho tước danh tiếng Anh được gọi là Prince Consort (tiếng Đức: Prinzgemahl; tiếng Ý: Principe consorte), một danh xưng ở Châu Âu dùng cho danh phận chồng của một Nữ vương (Queen Regnant) hoặc Nữ hoàng (Empress Regnant), mà chủ yếu xuất hiện trong nền quân chủ nước Anh.

Một từ tương đương với Prince ConsortKing Consort (nôm na là Vương quân hay Phối vương), dù rất rất ít khi sử dụng.

Khái quátSửa đổi

Trong lịch sử nước Anh, chỉ có Vương tế Albert từng là [Prince Consort] và danh xưng này thường chỉ để ám chỉ Albert. Danh xưng này chính thức được vợ của ông là Nữ vương Victoria tấn phong vào năm 1857[1].

Trong khi đó, lịch sử Anh cũng có hai vị Vương phu nhưng không phải là Prince Consort, đó là chồng của Nữ vương AnneVương tử George của Đan Mạch và chồng của Nữ vương Elizabeth IIPhilip, Công tước xứ Edinburgh. Trong khi George không đề cập tấn xưng danh hiệu đặc thù mà chỉ là [Công tước xứ Cumberland], thì Philip tuy được thụ phong làm British prince vào năm 1957, song ông chỉ là [Prince of the United Kingdom], ông chưa bao giờ là Prince Consort như Prince Albert, dù báo đài Việt Nam vẫn hay dịch thành Hoàng tế do sự chưa hiểu rõ tường tận danh xưng. Khoảng vào năm 2005, Prince Henrik, chồng của Nữ vương Margrethe II của Đan Mạch tuy từng được đề nghị dùng danh xưng [Prince Consort] trong ngoại giao, song sang năm 2016 ông đã từ chối.

Vai trò của Prince Consort bị hạn chế đặc biệt trong chính sách quân chủ Anh. So với Quốc vương (King), một Prince Consort thường chỉ có vai trò cố vấn và hỗ trợ, trong khi một Nữ vương có quyền hành tuyệt đối do sự thiếu vắng Quốc vương này. Điều này được cho để hạn chế Jure uxoris (tức thừa hưởng bằng quyền của vợ), khi chồng của một Nữ vương sau đó cũng được tuy bố là Quốc vương, như Philip I của Castilla - chồng của Juana của Castilla, Philip II của Tây Ban Nha - chồng của Mary I của AnhWilliam III của Anh - chồng của Mary II của Anh. Trong đó, Philip của Castilla chỉ là Công tước xứ Burgundy, còn William là Thân vương của xứ Organe.

Trong khi ấy, các Nữ hoàng là trường hợp hiếm có hơn so với Nữ vương, do các nền quân chủ lớn mạnh Đế chế rất ít khi chấp nhận phụ nữ nắm quyền, như Thánh chế La Mã. Tại Đế quốc Nga, tuy có nhiều Nữ hoàng nhất trong các Đế chế phương Tây, song các Nữ hoàng đều thường là Hoàng hậu của những Hoàng đế, là Catherine ICatherine II. Hai vị Hoàng nữ từng là Nữ hoàng Nga, là Elizaveta của Nga cùng Anna của Nga, thì một người là hôn nhân không đăng đối, nên chồng của Elizaveta là Alexei Razumovsky không có tước hiệu chính thức nào. Còn chồng của Anna là Frederick William, Công tước xứ Courland lại mất trước khi Anna lên ngôi. Vì vậy, "Phối ngẫu của một Nữ hoàng phương Tây" chưa bao giờ thực sự có định hình, và càng không có khái niệm tước hiệu chính thức.

King Consort hay Phối vươngSửa đổi

Những vị King Consort, nôm na là Vương quân hoặc Phối vương[2], được hình thành với quan niệm "Người chồng của Queen thì phải là King", do trong tiếng Anh thì [Queen] ám chỉ cả Nữ vương lẫn Vương hậu. Trong khi ấy, hệ thống jure uxoris thường bị tranh luận do có thể ảnh hưởng quyền uy chính trị bản quốc, vì các Vương phu nếu trở thành Vương quân thì dần dần họ sẽ có quyền hành như Quốc vương thực sự - một điều nhạy cảm và cấm kị với bất kỳ quốc gia nào, trong khi thân phận của các Vương quân thường là Quốc vương hay Vương tử ngoại quốc (như Philip II của Tây Ban Nha).

Trong lịch sử, có những người nổi tiếng từng được đề cập làm [King Consort], rồi sau đó tùy lý do mà bị phản đối hoặc chấp thuận, bao gồm:

Xem thêmSửa đổi

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ Klein, P. (2017). Kings & Queens. Library Journal, 142(8), 37-39.
  2. ^ Từ "Phối" trong phối ngẫu, ý chỉ "vợ hoặc chồng (nói chung) của quân chủ", tiếng Anh là [Consort]. Wikipedia tiếng Trung có giải pháp cho từ [King Consort] này là [Phối Quốc vương; 配國王], nên có thể rút thành Phối vương.