Dịch virus corona ở Vũ Hán 2019–20

Bùng phát bệnh viêm phổi do chủng mới của virus corona bắt nguồn từ Vũ Hán, Trung Quốc

Dịch virus corona Vũ Hán 2019–20, còn được gọi là dịch viêm phổi cấp do chủng mới của virus corona hay dịch viêm phổi Vũ Hán (bệnh được gọi chính thức là COVID-19 bởi WHO) là một dịch bệnh truyền nhiễm gây ra bởi virus SARS 2 (SARS-CoV 2) đang ảnh hưởng đến Trung Quốc đại lục, cùng với các trường hợp bị cô lập ở 29 quốc gia và vùng lãnh thổ khác,[4] bắt đầu bùng phát vào giữa tháng 12 năm 2019 tại thành phố Vũ Hán trong tỉnh Hồ Bắc ở miền Trung Trung Quốc, khi một nhóm người bị viêm phổi không rõ nguyên nhân, đã tiếp xúc chủ yếu với những người buôn bán làm việc tại chợ bán buôn hải sản Hoa Nam, nơi bán động vật sống - điều này thực chất vẫn còn nhiều tranh cãi. Người đầu tiên có các triệu chứng lạ liên quan đến căn bệnh này đã không hề tiếp xúc đến chợ Hoa Nam. Các nhà khoa học Trung Quốc sau đó đã phân lập được một loại coronavirus mới, được WHO lúc đó tạm thời gọi là 2019-nCoV, có trình tự gen giống ít nhất 79,5% với SARS-CoV trước đây.[5][6][7] Sự lây nhiễm từ người sang người đã được xác nhận cùng với tỉ lệ bùng phát dịch tăng nhanh vào giữa tháng 1 năm 2020.[8] Thời gian ủ bệnh từ 2 đến 14 ngày,[9] đã có bằng chứng rằng bệnh có thể truyền nhiễm trong khoảng thời gian này và trong vài ngày sau khi hồi phục. Triệu chứng của bệnh bao gồm sốt, ho, khó thở, và thậm chí có thể gây thiệt mạng.[10]

Dịch virus corona Vũ Hán 2019–20
COVID-19 Outbreak World Map.svg
Bản đồ bùng phát virus corona Vũ Hán 2019–20 tính đến ngày 22 tháng 2 năm 2020
  Vùng bắt nguồn (Trung Quốc đại lục)
  Các ca nhiễm được xác nhận
  Các ca nghi nhiễm được báo cáo
Địa điểmToàn thế giới
(Được xác nhận xảy ra đầu tiên tại Vũ Hán, Hồ Bắc, Trung Quốc)
Thời gian1 tháng 12 năm 2019 – hiện tại[1][2]
(2 tháng và 3 tuần)
Số ca được xác nhận: 76.820
Số ca tử vong: 2.250
Vùng lãnh thổ bị ảnh hưởng: 29
Tính đến ngày 22 tháng 2 năm 2020[3]
Các trường hợp 2019-nCoV được xác nhận tính từ ngày 25 tháng 1.
Người dân Vũ Hán xếp hàng trước một hiệu thuốc để mua khẩu trang và đồ dùng y tế

Tính tới ngày 17 tháng 2 năm 2020, hơn 71.444 ca nhiễm đã được xác nhận trên toàn cầu và trên 1775 người tử vong.[3] Tất cả các tỉnh của Trung Quốc đều đã có ghi nhận ca nhiễm. Các ca nghi ngờ đầu tiên được báo cáo vào ngày 31 tháng 12 năm 2019, với các triệu chứng đầu tiên xuất hiện khoảng hơn ba tuần trước đó, vào ngày 8 tháng 12 năm 2019. Chợ đóng cửa vào ngày 1 tháng 1 năm 2020 và những bệnh nhân có triệu chứng được cách ly. Sau đó, những người tiếp xúc gần gũi với người bị nghi ngờ mắc bệnh đã được theo dõi. Ngày 9 tháng 1 năm 2020, ca tử vong do 2019-nCoV đầu tiên xảy ra ở Vũ Hán.[11][12][13]

Các ca nhiễm virus đầu tiên được xác nhận bên ngoài Trung Quốc bao gồm hai người phụ nữ ở Thái Lan và một người đàn ông ở Nhật Bản.[14][15][16] Có những mối lo ngại về việc dịch sẽ lây rộng hơn nữa trong mùa du lịch cao điểm của Trung Quốc vào dịp Tết Nguyên Đán.[17]

Ngày 23 tháng 1 năm 2020, Trung Quốc cô lập thành phố Vũ Hán, toàn bộ hệ thống giao thông công cộng đến và đi đều bị tạm ngưng.[18] Cho tới ngày 24 tháng 1 năm 2020, một số thành phố lân cận cũng bị cô lập bao gồm Hoàng Cương, Ngạc Châu, Xích Bích, Kinh Châu, Chi Giang.

Ngày 11 tháng 2 năm 2020, Ủy ban quốc tế về phân loại virus (ICTV) đã đặt tên chính thức cho chủng virus corona mới này là SARS-CoV-2.[19][20]

Bối cảnh và phát sinh virus mớiSửa đổi

Bối cảnhSửa đổi

Vũ Hán là thủ phủ của tỉnh Hồ Bắc là thành phố lớn thứ bảy ở Trung Quốc, với dân số hơn 11 triệu người. Nơi đây là một trung tâm giao thông lớn của đất nước, và Trung tâm đường sắt Vũ Hán là một trong 4 trung tâm đường sắt quan trọng nhất Trung Quốc. Thành phố nằm cách khoảng 700 dặm (1.120 km) về phía Nam của Bắc Kinh,[21] 500 dặm (800 km) về phía Tây của Thượng Hải và 600 dặm (960 km) về phía Bắc của Hồng Kông.[22] Các chuyến bay thẳng từ Vũ Hán cũng kết nối với các thành phố lớn của châu Âu và Bắc Mĩ: sáu chuyến mỗi tuần đến Paris, ba chuyến hàng tuần đến Luân Đôn và năm chuyến hàng tuần đến Roma.[23]

Coronavirus chủ yếu truyền bệnh ở động vật, nhưng đã tiến hóa và lây nhiễm sang người, như đã thấy ở SARS, MERS và bốn loại coronavirus khác được tìm thấy ở người gây ra các triệu chứng nhẹ về hô hấp như cảm lạnh thông thường. Cả sáu loại đều có thể lây từ người sang người.[24][25] Năm 2002, với nguồn gốc từ cầy hương từ các chợ động vật sống, một đợt bùng phát SARS bắt đầu ở đại lục Trung Quốc và lan đến tận CanadaHoa Kỳ, khiến hơn 700 người tử vong trên toàn thế giới. Trường hợp cuối cùng xảy ra vào năm 2004.[24][26][27] Vào thời điểm đó, Trung Quốc bị WHO chỉ trích vì cách xử lý dịch bệnh.[28] Mười năm sau khi xuất hiện SARS, coronavirus liên quan đến Lạc đà một bướu, MERS, khiến 750 người tử vong ở 27 quốc gia.[24]

Trước khi bùng phát dịch 2019–2020, một nghiên cứu tiến hành trong tự nhiên công bố năm 2015 đã cảnh báo nguy cơ tiềm tàng tái phát dịch SARS-CoV, dựa trên các chủng virus tồn tại trong quần thể dơi Trung Quốc. Dựa trên nguyên lý kỹ thuật di truyền ngược mã gen SARS-CoV, một nhóm nghiên cứu tên là Ralph Baric đã tạo ra và miêu tả tính chất của coronavirus SHC014, một loại virus chimera có protein gai (protein S, spike protein) lấy từ chủng SARS-CoV đã thích nghi với chuột. Việc sử dụng kháng thể và vaccine đơn dòng đều thất bại trong việc vô hiệu hóa và phòng ngừa nhiễm CoV có protein gai trên bề mặt nêu trên.[29]

Các trường hợp đầu tiênSửa đổi

Nhiều trường hợp "viêm phổi không rõ nguyên nhân" tập trung quanh một chợ bán động vật và cá ở thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc của Trung Quốc từ cuối tháng 12 năm 2019. Trong khu chợ này có khoảng 1000 quầy bán gà, mèo, gà lôi, dơi, marmota, rắn độc, hươu đốm, các bộ phận của thỏ và nhiều loài động vật hoang dã khác, do đó đã dẫn đến sự nghi ngờ rằng nguyên nhân gây bệnh có thể là một loại coronavirus mới được bắt nguồn từ động vật.[6][30][31][32] Việc dịch bệnh ở Vũ Hán có nguồn gốc liên quan đến một thị trường lớn chuyên bán hải sản và động vật để tiêu thụ đã dẫn đến khả năng bệnh bắt nguồn từ động vật.[25] Điều này dẫn đến nỗi lo ngại rằng dịch bệnh sẽ tương tự như sự bùng phát SARS trước đó,[26][33] thậm chí một mối lo ngại trầm trọng hơn trước bởi một lượng lớn người dân dự kiến sẽ đi du lịch vào dịp Tết Nguyên Đán này khiến cho dịch bệnh dễ dàng lây lan nhanh chóng ở nhiều nơi trên thế giới, bắt đầu từ ngày 25 tháng 1 năm 2020.[34]

Phát sinh chủng loại coronavirus mới (SARS-CoV-2)Sửa đổi

Thông tin hệ gen
 
Tổ chức bộ gen (nhấn vào để mở rộng)
ID hệ gen theo NCBIMN908947
Kích cỡ hệ gen30473 cặp base
Năm2020
 
Hình vẽ mô phỏng một virion của SARS-CoV-2.

Chủng virus mới gây ra các trường hợp đã được xác nhận SARS-CoV-2 (tên gọi tạm thời là coronavirus mới (2019-nCoV)) là chủng thứ bảy trong họ coronavirus được biết đến có khả năng lây bệnh cho người, với trình tự bộ gen được báo cáo là giống đến 79,5% so với trình tự bộ gen của SARS-CoV và có sự tương đồng đến 96% với các chủng coronavirus lây nhiễm ở loài dơi móng ngựa.[35][36]

Các chuỗi trong bộ máy di truyền của betacoronavirus ở Vũ Hán có sự tương đồng với các chủng betacoronavirus tìm thấy ở dơi; tuy nhiên, virus này, so với các loại coronavirus khác như coronavirus gây ra Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (virus SARS) và coronavirus gây ra hội chứng hô hấp vùng Trung Đông (virus MERS), thì có sự khác biệt về mặt di truyền.[37] Giống như SARS-CoV, chủng virus thuộc dòng B của Beta-CoV.[38]

Ít nhất năm bộ gen của coronavirus mới đã được cô lập và thông báo.[37][39][40] Năm bộ gen của virus đã được phân lập bao gồm BetaCoV/Wuhan/IVDC-HB-01/2019, BetaCoV/Wuhan/IVDC-HB-04/2020, BetaCoV/Wuhan/IVDC-HB-05/2019, BetaCoV/Wuhan/WIV04/2019, và BetaCoV/Wuhan/IPBCAMS-WH-01/2019. Thông tin này do Viện Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh do Virus Quốc gia thuộc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc (CDC), Viện Sinh học Mầm bệnh và Bệnh viện Kim Ngân Đàm Vũ Hán công bố.[37][41][42] Trình tự RNA của virus dài khoảng 30 kbp (30 000 cặp bazơ).[37] Các bộ gen này chỉ ra rằng coronavirus mới này khác biệt về mặt di truyền với các coronavirus khác đã biết trước đó, như các coronavirus liên quan đến Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS-CoV) và Hội chứng hô hấp Trung Đông (MERS-CoV).[37] Giống như SARS-CoV, nó là thành viên của Beta-CoV dòng B.[43]

Các nghiên cứu đã phát hiện chủng virus SARS 2 ký sinh trong người thông qua thụ thể ACE 2, giống hệt virus SARS.[44][45]

Nguồn gốc lây truyềnSửa đổi

 
Đồ thị dạng bán logarit trên đã chứng minh được rằng các ca nhiễm mới và số người tử vong trong mùa dịch này thuộc pha tăng trưởng (exponential phase).

Nguồn động vật hoang dã tự nhiên của 2019‐nCoV và vật chủ trung gian truyền 2019-nCoV sang người vẫn chưa được xác nhận.[46] Tuy nhiên, rất có thể nguồn nguyên thủy của virus này là dơi.[36] 33 trong số 585 mẫu động vật thu được từ chợ chỉ ra chứng cứ của 2019-nCoV.[47]

Các nghiên cứu về phát sinh chủng loại của 2019-nCoV kiểm tra lịch sử tiến hóa của virus này và các mối quan hệ của nó với các loài sinh vật khác. Một báo cáo vào ngày 22 tháng 1 năm 2020 từ Đại học Bắc Kinh, Đại học Y học cổ truyền Trung Hoa Quảng Tây, Đại học Ninh Ba và Học viện Công nghệ Sinh học Vũ Hán (武汉生物工程学院) so sánh khuynh hướng sử dụng codon của 2019-nCoV với người, dơi, gà, nhím, tê tê và 2 loài rắn,[48] và họ kết luận rằng "rắn là nguồn động vật hoang dã có thể nhất của 2019‐nCoV" để sau dó truyền sang con người.[48][49][50] Tuyên bố này gây tranh cãi rộng khắp: một số người cho rằng nguồn phải là dơi và vật chủ trung gian, chim hay thú, không phải rắn (do rắn là động vật biến nhiệt, không giống như người là động vật hằng nhiệt),[51][52] trong khi những người khác sử dụng dữ liệu tái tổ hợp và khuynh hướng sử dụng codon SARS/MERS đã bác bỏ lý luận này. Sự kiện tái tổ hợp có lẽ đã xảy ra trong dơi.[53]

Một bài báo trước công bố được cập nhật phát hành ngày 23 tháng 1 năm 2020 trên bioRxiv từ các thành viên của Viện Virus học Vũ Hán, Bệnh viện Kim Ngân Đàm Vũ Hán, Đại học Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh tỉnh Hồ Bắc gợi ý rằng 2019-nCoV có lẽ có nguồn gốc từ dơi, do phân tích của họ chỉ ra rằng ở mức bộ gen tổng thể thì 2019-nCoV là 96% đồng nhất với coronavirus dơi nhận dạng năm 2013.[54]

Một bài báo qua bình duyệt của Domenico Benvenuto et al. mô tả cây phát sinh chủng loài được dựng lên từ 15 trình tự bộ gen tổng thể sẵn có của 2019-nCoV và 12 trình tự bộ gen tổng thể tương tự cao sẵn có trong ngân hàng gen (5 từ SARS, 2 từ MERS và 5 từ Coronavirus tựa SARS trên dơi). Phân tích bộ gen chỉ ra rằng nucleocapsid và spike glycoprotein có một số vị trí chịu áp lực chọn lọc dương. Lập mô hình tương đồng chỉ ra một số khác biệt phân tử và cấu trúc nhất định giữa các virus. Cây phát sinh chủng loài chỉ ra rằng 2019-nCoV tụ hợp đáng kể với trình tự coronavirus tựa SARS trên dơi, trong đó có quan hệ họ hàng gần gũi nhất với trình tự coronavirus tựa SARS trên dơi cô lập từ loài Rhinolophus sinicus năm 2015, trong khi phân tích cấu trúc phát hiện các đột biến ở Spike glycoprotein và nucleocapsid protein. Các tác giả cho rằng 2019-nCoV là một coronavirus khác biệt với virus SARS, có lẽ đã được truyền từ dơi hay vật chủ khác cung cấp khả năng lây nhiễm sang con người.[55]

Dịch tễ họcSửa đổi

2019-nCoV được phát hiện tại thành phố Vũ Hán, miền Trung Trung Quốc, vào tháng 12 năm 2019. Theo các báo cáo khoa học, virus có nguồn gốc từ động vật hoang dã, truyền sang người nhờ buôn bán động vật hoang dã và các khu chợ tươi sống. Virus này lan sang các tỉnh khác của Trung Quốc vào đầu và giữa tháng 1 năm 2020, do giao thông di chuyển rất nhộn nhịp trong dịp Tết Nguyên Đán. Các trường hợp mắc ở nước ngoài bắt đầu được phát hiện, khách du lịch quốc tế chính là nguồn mang bệnh.

Đặc điểmSửa đổi

Sự lây truyềnSửa đổi

 
Sự nhân lên của một hạt coronavirus.
Số ca nhiễm COVID-19 tại Trung Quốc đại lục ()
 qua đời;  khỏi bệnh;  ca nhiễm được xác nhận;  ca được chẩn đoán lâm sàng
2020-01-16
45 (n.a.)
2020-01-17
62 (+38%)
2020-01-18
121 (+95%)
2020-01-19
198 (+64%)
2020-01-20
291 (+47%)
2020-01-21
440 (+51%)
2020-01-22
571 (+30%)
2020-01-23
830 (+45%)
2020-01-24
1,287 (+55%)
2020-01-25
1,975 (+53%)
2020-01-26
2,744 (+39%)
2020-01-27
4,515 (+64%)
2020-01-28
5,974 (+32%)
2020-01-29
7,711 (+29%)
2020-01-30
9,692 (+26%)
2020-01-31
11,791 (+22%)
2020-02-01
14,380 (+22%)
2020-02-02
17,205 (+20%)
2020-02-03
20,438 (+19%)
2020-02-04
24,324 (+19%)
2020-02-05
28,018 (+15%)
2020-02-06
31,161 (+11%)
2020-02-07
34,546 (+11%)
2020-02-08
37,198 (+7.7%)
2020-02-09
40,171 (+8.0%)
2020-02-10
42,638 (+6.1%)
2020-02-11
44,653 (+4.7%)
2020-02-12
46,472 (+4.1%) 58,761 (n.a.)
2020-02-13
48,467 (+4.3%) 63,851 (+8.7%)
2020-02-14
49,970 (+3.1%) 66,492 (+4.1%)
2020-02-15
51,091 (+2.2%) 68,500 (+3.0%)
2020-02-16
    70,548 (+3.0%)
2020-02-17
72,436 (+2.7%)
Các thanh màu vàng các ngày 12–15 tháng 2 năm 2020 đại diện cho các ca ở tỉnh Hồ Bắc không được xét nghiệm virus nhưng được chẩn đoán lâm sàng dựa trên các triệu chứng và hình ảnh y khoa có dấu hiệu viêm phổi.[56]

Dữ liệu được lấy từ báo cáo hàng ngày của Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc

báo cáo hàng ngày của Ủy ban Y tế tỉnh Hồ Bắc (từ ngày 12 tháng 2)

Virus corona chủ yếu lây lan qua các giọt bị văng ra trong không khí khi một cá nhân bị nhiễm bệnh ho hoặc hắt hơi trong phạm vi khoảng 3 foot (0,91 m) đến 6 foot (1,8 m).[57][58][59] Trong số 41 trường hợp ban đầu, hai phần ba có tiền sử tiếp xúc với Chợ bán buôn hải sản Hoa Nam.[60]

Hệ số lây nhiễm cơ bản R0Sửa đổi

Khả năng lây lan virus giữa người với người khá đa dạng, có người mắc nhưng không truyền virus, có người lại có khả năng truyền bệnh cho nhiều người.[61] Hệ số lây nhiễm cơ bản R0 (cũng được gọi là hệ số sinh sản cơ bản hoặc hệ số sinh sản cơ sở)[62][63] để truyền virus từ người sang người ước tính là từ 2 đến 4 (R0=2÷4). Con số này có ý nghĩa: trong quần thể người, một người mới nhiễm có khả năng truyền virus cho bao nhiêu người và khiến họ mắc mới. Như vậy, theo như các báo cáo hiện nay, một người mắc chủng coronavirus này có thể lan truyền cho 4 người khác.[64]

Dấu hiệu và triệu chứngSửa đổi

 
Các triệu chứng của 2019-nCoV. Có báo cáo virus tồn tại trong cơ thể người nhưng không gây triệu chứng.[65]

Các triệu chứng được báo cáo gồm sốt trong 90% trường hợp mắc bệnh,[5] mệt mỏi và ho khan trong 80% trường hợp,[5][66] 20% bị khó thở và suy hô hấp chiếm 15%.[30][66][67] X-quang ngực đã tiết lộ các dấu hiệu ở cả hai phổi.[30][67] Dấu hiệu sống nhìn chung là ổn định vào thời điểm nhập viện của những bệnh nhân.[66] Các xét nghiệm máu thường cho thấy số lượng bạch cầu thấp (giảm bạch cầu và giảm bạch cầu lympho).[5]

Giao thức chẩn đoánSửa đổi

Ngày 15 tháng 1 năm 2020, WHO công bố một giao thức kiểm tra chẩn đoán virus 2019-nCoV (testing protocol) do nhóm nghiên cứu virus học từ Bệnh viện Charité ở Đức phát triển.[11]

Mối lo ngại về việc chẩn đoán số ca mắc bệnh thấp hơn trên thực tếSửa đổi

Có những lo ngại về việc liệu nhân viên y tế và thiết bị có sẵn ở khu vực chứa dịch bệnh xác định có chính xác các trường hợp mắc coronavirus hay không, thay vì chẩn đoán sai các trường hợp nhiễm 2019-nCoV là "viêm phổi nặng".[68][69][70] Nhiều người mang các triệu chứng giống như mắc coronavirus có thể quyết định tự cách ly tại nhà thay vì đến bệnh viện, tránh chờ đợi lâu và điều kiện chật chội tại các bệnh viện, trung tâm y tế.[71] Ngoài ra, vẫn có nhiều trường hợp bị từ chối xét nghiệm và được trả về nhà vì các cơ sở y tế hiện đang bị quá tải nghiêm trọng.

Các ước tính về số lượng nhiễm bệnhSửa đổi

Vào ngày 17 tháng 1, một nhóm trường Đại học Hoàng gia ở Anh công bố một ước tính đến ngày 12 tháng 1 năm 2020, có khoảng 1.723 trường hợp (độ tin cậy 95%, 427–4.471) với các triệu chứng mới bùng phát. Công bố này này dựa trên số trường hợp được ghi nhận bên ngoài Trung Quốc. Họ cũng kết luận rằng "không nên loại trừ việc lây truyền từ người sang người".[72][73]

Dựa trên các trường hợp được báo cáo và nghi ngờ trong khoảng thời gian 10 ngày từ lúc nhiễm virus cho đến khi phát hiện, các nhà nghiên cứu tại Đại học Đông Bắc (Northeastern University) và Đại học Hoàng gia Luân Đôn ước tính rằng số ca nhiễm trùng thực tế có thể cao hơn 10 lần so với những gì xác nhận tại thời điểm báo cáo. Đại học Hoàng gia ước tính 4.000 ca nhiễm (so với 440 được xác nhận) vào ngày 21 tháng 1 năm 2020, Đại học Đông Bắc ước tính có 12.700 ca nhiễm (so với 1.320 trường hợp được xác nhận) vào ngày 24 tháng 1 năm 2020.[74][75][76]

Dòng thời gian bùng phát dịchSửa đổi

Dữ liệu các trường hợp nhiễm 2019-nCoV
theo quốc gia và vùng lãnh thổ
.[3]
Quốc gia/
khu vực
Số ca được
xác nhận
Tử
vong
Khỏi
bệnh
Nguồn
  Trung Quốc đại lục 75.467 2.236 18.641 [3]
Hải vận quốc tế [a] 634 2 1 [3]
  Hàn Quốc 204 2 17 [3]
  Nhật Bản 106 1 20 [3]
  Singapore 85 0 37 [3]
  Hồng Kông 69 2 5 [77][78]
  Thái Lan 35 0 19 [3]
  Hoa Kỳ 27 0 6 [3]
  Đài Loan 26 1 5 [3]
  Malaysia 22 0 17 [3]
  Iran 18 4 0 [3]
  Úc 17 0 11 [3][79]
  Đức 16 0 13 [3]
  Việt Nam 16 0 15 [3][80]
  Pháp 12 1 7 [3]
  Ma Cao 10 0 5 [3]
  Vương quốc Anh 9 0 8 [3]
  UAE 9 0 4 [3]
  Canada 9 0 3 [3]
  Ý 9 0 0 [3]
  Ấn Độ 3 0 3 [3]
  Philippines 3 1 2 [3][81]
  Nga 2 0 2 [3]
  Tây Ban Nha 2 0 2 [3]
  Ai Cập 1 0 1 [3]
  Bỉ 1 0 1 [3]
  Campuchia 1 0 1 [3]
    Nepal 1 0 1 [3]
  Phần Lan 1 0 1 [3]
  Sri Lanka 1 0 1 [3]
  Thụy Điển 1 0 0 [3]
  Israel 1 0 0 [3]
  Lebanon 1 0 0 [3]
32 vùng lãnh thổ 76.822 2.251 18.861
Tính đến ngày 21 tháng 2 năm 2020
Ghi chú
  1. ^ Tàu du lịch Diamond Princess hiện đang bị cách ly ở vùng biển Nhật Bản
    và được quản lý bởi chính phủ Nhật Bản. Tuy nhiên, WHO phân loại những
    trường hợp này là trên "hải vận quốc tế" thay vì ở Nhật Bản.

Các ca nghi ngờ đầu tiên được báo cáo vào ngày 31 tháng 12 năm 2019, với các triệu chứng đầu tiên xuất hiện khoảng hơn ba tuần trước đó, vào ngày 8 tháng 12 năm 2019. Chợ đóng cửa vào ngày 1 tháng 1 năm 2020 và các bệnh nhân có các triệu chứng được cách ly. Hơn 700 người, bao gồm hơn 400 nhân viên y tế, những người tiếp xúc gần gũi với người bị nghi ngờ mắc bệnh sau đó đã được theo dõi. Với sự phát triển một phương pháp xét nghiệm PCR chẩn đoán cụ thể để phát hiện người nhiễm virus, 41 người ở Vũ Hán đã được xác nhận là bị nhiễm virus 2019-nCoV, trong đó có hai người được báo cáo là một cặp vợ chồng mà một trong hai người chưa bao giờ đến khu chợ, ba người khác là thành viên trong cùng gia đình đó và làm việc tại quầy hải sản ở chợ.

Vào ngày 9 tháng 1 năm 2020, ca tử vong đầu tiên xảy ra với một người đàn ông 61 tuổi ở Vũ Hán. Vào ngày 16 tháng 1 năm 2020, chính quyền Trung Quốc thông báo rằng có một người đàn ông 69 tuổi khác được xác nhận mắc bệnh, cũng ở Vũ Hán, đã chết vào ngày trước đó.[11][12][13]

Các trường hợp nhiễm bệnh đầu tiên được xác nhận bên ngoài Trung Quốc đại lục đầu tiên bao gồm 3 phụ nữ và 1 đàn ông ở Thái Lan, 1 đàn ông ở Nhật Bản, 1 phụ nữ ở Hàn Quốc, 1 phụ nữ ở Đài Loan, 1 đàn ông ở Hồng Kông, 1 phụ nữ ở Ma Cao và 1 đàn ông ở Hoa Kỳ.[14][15][16][82][83] Dựa trên những diễn biến và giả định như thống kê du lịch quốc tế, các nhà khoa học Anh ngày 17 tháng 1 ước tính rằng số ca nhiễm virus thực sự có thể vào khoảng 1.700. Tính đến ngày 18 tháng 1, số trường hợp được xác nhận trong phòng thí nghiệm là 65, bao gồm 62 ở Trung Quốc, hai ở Thái Lan và một ở Nhật Bản. Vì việc lây truyền từ người sang người không được loại trừ, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo rằng một vụ dịch rộng hơn có thể xảy ra.[84] Cũng có những lo ngại về việc lây rộng hơn nữa trong mùa du lịch cao điểm của Trung Quốc vào dịp Tết Nguyên Đán.[17]

Ngày 20 tháng 1, Trung Quốc thông báo tình hình dịch bệnh ngày càng lây lan nhanh chóng, cụ thể: 140 bệnh nhân mới, bao gồm hai người ở Bắc Kinh và một người ở Thâm Quyến.[85]

Tính đến ngày 22 tháng 1, số trường hợp được xác nhận mắc bệnh trong xét nghiệm là 550, gồm 541 người ở Trung Quốc đại lục, 4 người ở Thái Lan, 2 người ở Việt Nam, 1 người ở Nhật Bản, 1 người ở Hàn Quốc, 1 người ở Đài Loan, 1 người ở Ma Cao, một người ở Hồng Kông và một người ở Hoa Kỳ.[86][87][88][89][90][91][92][93]

Các trường hợp tử vong được xác nhận bên ngoài Trung Quốc đại lục tính đến ngày 20 tháng 2 năm 2020 là một đàn ông người Vũ Hán tại Philippines,[94] hai người tại Hồng Kông, một bà cụ ngoài 80 tuổi tại Nhật Bản,[95] một trường hợp ở Đài Loan, hai người ngoài 80 tuổi trên tàu du lịch Diamond Princess, một người đàn ông Trung Quốc ở Pháp, bốn người tại Iran và hai ca tử vong mới được xác định ở Hàn Quốc.

Tính đến ngày 21 tháng 2 năm 2020, thế giới có 76.822 trường hợp nhiễm bệnh, 2.251 trường hợp tử vong và 18.861 trường hợp được chữa khỏi.[3]

Phản ứng và khống chế dịchSửa đổi

Phản ứng tại Trung QuốcSửa đổi

"Hình ảnh trên không của đường phố sau khi các phương tiện giao thông bị cấm ở khu vực trung tâm thành phố Vũ Hán: rất ít xe cộ đi lại." — Tin tức bằng video từ China News Service.

Vào ngày 20 tháng 1, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có bài phát biểu công khai đầu tiên về vụ dịch và nói về "sự cần thiết phải công bố thông tin kịp thời", theo Thông tấn xã.[96][97] Một ngày sau, Ủy ban Chính trị và Pháp lý Trung ương của CPC, cơ quan chính trị quyền lực nhất Trung Quốc giám sát các cơ quan thực thi pháp luật và cảnh sát, đã viết "tự lừa dối sẽ chỉ làm cho dịch bệnh trở nên tồi tệ hơn và biến một thảm họa tự nhiên thành có thể kiểm soát được thảm họa do con người tạo ra với chi phí lớn" và "chỉ có sự cởi mở mới có thể giảm thiểu hoảng loạn đến mức lớn nhất". Ủy ban sau đó nói thêm, "bất cứ ai cố tình trì hoãn và che giấu việc báo cáo các trường hợp vì lợi ích cá nhân sẽ bị đóng đinh trên cột chịu xấu hổ đời đời." [98][99]

Các nhà chức trách trên khắp Trung Quốc tuyên bố đóng cửa trường học và trì hoãn học kỳ mùa xuân, thường bắt đầu vào cuối tháng Hai và đầu tháng Ba. Tất cả các trường học từ mẫu giáo đến đại học trong toàn tỉnh Hồ Bắc sẽ được nghỉ đông kéo dài và ngày chính xác của học kỳ mới sẽ được công bố sau đó, theo một tuyên bố được đưa ra vào ngày 24 tháng 1.[100] Bộ Giáo dục Trung Quốc cũng yêu cầu tất cả các trường học dừng các hội đồng công cộng và trì hoãn các kỳ thi lớn. Một số trường đại học có khuôn viên mở cũng cấm công chúng ghé thăm.[101] Sở Giáo dục tỉnh Hồ Nam, nơi lân cận trung tâm của tỉnh Hồ Bắc, đã nhấn mạnh trên tờ báo chính thức Hồ Nam nhật báo vào ngày 23 tháng 1, tuyên bố họ sẽ nghiêm cấm học thêm và hạn chế các giờ học ngoài giờ không được chấp thuận, vốn là những thông lệ phổ biến ở Trung Quốc để có được điểm tốt hơn.[102] Các Sở Giáo dục Thượng Hải và Thâm Quyến cũng áp dụng lệnh cấm dạy thêm và yêu cầu các trường theo dõi và báo cáo những học sinh đã đến Vũ Hán hoặc tỉnh Hồ Bắc trong kỳ nghỉ đông.[103][104] Một số trường đại học, bao gồm Đại học Bắc Kinh hàng đầu của Trung Quốc và Đại học Thanh Hoa tuyên bố các học kỳ mùa xuân sẽ bị trì hoãn vào ngày 26 tháng 1.[105] Các khu vực bán tự trị Hồng Kông và Ma Cao cũng công bố điều chỉnh lịch học. Đặc khu trưởng Hồng Kông Lâm Trịnh Nguyệt Nga tuyên bố tình trạng khẩn cấp tại một cuộc họp báo vào ngày 25 tháng 1, nói rằng chính phủ sẽ đóng cửa các trường tiểu học và trung học trong hai tuần nữa vào kỳ nghỉ Tết Nguyên đán đã lên lịch trước đó, đẩy ngày đến trường mở cửa trở lại vào ngày 17 tháng 2.[106][107] Ma Cao đã đóng cửa một số bảo tàng và thư viện, và kéo dài kỳ nghỉ Tết Nguyên đán đến ngày 11 tháng 2 cho các tổ chức giáo dục đại học và 10 tháng 2 cho những cấp học khác.[108] Đại học Ma Cao cho biết họ sẽ theo dõi các điều kiện thể chất của các sinh viên đã đến Vũ Hán trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán.[109]

Sau Tết Nguyên đán Trung Quốc vào ngày 25 tháng 1, sẽ có một lượng lớn người gồm những người đi trở lại từ quê nhà đến nơi làm việc như một phần của Xuân vận. Một số tỉnh và thành phố bắt đầu khuyến khích mọi người ở lại quê hương và không đi đến nơi làm việc trở lại. Thành phố phía đông Tô Châu cũng khuyến khích làm việc từ xa qua internet và tiếp tục kéo dài thời gian nghỉ lễ xuân.[110]

Cục Hàng không Dân dụng Trung QuốcTập đoàn Đường sắt Nhà nước Trung Quốc, nơi điều tiết hàng không dân dụng của Trung Quốc và vận hành các dịch vụ đường sắt, đã thông báo vào ngày 24 tháng 1 rằng hành khách có thể hoàn lại tiền đầy đủ cho vé máy bay và tàu mà không phải trả thêm phụ phí, bất kể chuyến bay hay tàu của họ sẽ đi qua Vũ Hán hay không. Một số chuỗi khách sạn và các công ty du lịch trực tuyến cũng cho phép linh hoạt hơn trong việc hủy bỏ và thay đổi.[111][112] Bộ Văn hóa và Du lịch Trung Quốc đã ra lệnh cho các cơ quan du lịch và các công ty du lịch trực tuyến tạm dừng các tour du lịch trọn gói và ngừng cung cấp các gói "chuyến bay + khách sạn".[110][113]

Nhiều tỉnh và thành phố bên ngoài Hồ Bắc bị lây nhiễm nhất bắt đầu hạn chế đi lại. Bắc Kinh đã đình chỉ tất cả các xe buýt liên tỉnh vào ngày 25 tháng 1,[114] với một số thành phố khác làm theo. Thượng Hải, Thiên Tân, Sơn Đông, Tây AnTam Á đều tuyên bố đình chỉ dịch vụ xe buýt liên tỉnh hoặc liên thông vào ngày 26 tháng 1.[110]

Vào tối ngày 25 tháng 1, chính quyền Trung Quốc đã cấm sử dụng phương tiện cá nhân ở Vũ Hán. Chỉ những phương tiện đang vận chuyển vật tư quan trọng hoặc phương tiện ứng phó khẩn cấp mới được phép di chuyển trong thành phố.[115]

Các biện pháp phong tỏa dịch bệnh trên quy mô toàn thành phốSửa đổi

 
Biển thông báo đóng cửa một nhà ga ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

Vào ngày 23 tháng 1 năm 2020, biện pháp kiểm dịch về du lịch trong và ngoài Vũ Hán đã được áp đặt trong nỗ lực ngăn chặn sự lây lan của virus ra khỏi Vũ Hán. Các chuyến bay và xe lửa trong và ngoài Vũ Hán, xe buýt công cộng, hệ thống tàu điện ngầm và xe khách đường dài đã bị đình chỉ cho đến khi có thông báo mới. Các cuộc tụ họp quy mô lớn và các tour du lịch theo nhóm cũng được yêu cầu tạm dừng.[116] Đến ngày 24 tháng 1 năm 2020, tổng cộng 15 thành phố, bao gồm Vũ Hán, ở Hồ Bắc, đã được đặt dưới các biện pháp kiểm dịch tương tự.[117]

Do các biện pháp kiểm dịch chưa từng có này, người dân đổ xô đi dự trữ các mặt hàng thiết yếu, thực phẩm và nhiên liệu. Giá cả hàng hóa cũng tăng đáng kể.[118][119][120] Nhân viên y tế phải đối mặt với những khó khăn trong việc đi lại đến bệnh viện của họ, vì giờ đây họ bị giới hạn trong việc đi bộ và đi bằng xe hơi riêng.[121] Taxi và xe cho thuê tư nhân sẽ xa lánh họ khi biết điểm đến.

 
Cư dân của Vũ Hán đeo mặt nạ vội vã chạy ra chợ gần đó vào ngày 23 tháng 1.

Guan Yi, một nhà dịch tễ học và nhà virus học SARS với các nhóm bao gồm các chuyên gia y tế vừa bay về Hồng Kông sau cuộc kiểm tra một ngày của họ ở Vũ Hán nói với các phóng viên rằng "dịch Vũ Hán lớn hơn ít nhất 10 lần so với SARS, kêu gọi mọi người tránh xa Vũ Hán càng sớm càng tốt."[122][123][124][125]

Một số bài đăng trên Weibo cho thấy các bệnh viện ở Vũ Hán đã quá tải với hàng ngàn người bị sốt và bị chỉ trích nặng nề về độ tin cậy của các số liệu từ chính phủ Trung Quốc mặc dù các bài đăng này hiện đã bị xóa do không rõ lý do.[126]

Vào ngày 26 tháng 1, thành phố Sán ĐầuQuảng Đông đã tuyên bố phong tỏa một phần thành phố,[127] mặc dù lệnh này đã nhanh chóng đảo ngược chỉ hai giờ sau đó.[128] Điều này tạo ra sự hỗn loạn khi người dân đổ xô đến các siêu thị để dự trữ thực phẩm ngay sau khi lệnh này được tuyên bố, và việc người dân tích trữ thực phẩm đã không chấm dứt cho đến khi chính quyền đảo ngược quyết định của họ. Caixin cho biết cách diễn đạt ban đầu của Sán Đầu là "nghiêm ngặt chưa từng thấy" và sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của người dân nếu được thực hiện như hiện tại. Bộ phận kiểm soát ổ dịch của Sán Đầu sau đó đã làm rõ rằng họ sẽ không hạn chế việc đi lại và tất cả những gì họ sẽ làm là khử trùng các phương tiện được sử dụng để vận chuyển.[129]

Chính quyền thủ đô Bắc Kinh và một số thành phố lớn khác, bao gồm Hàng Châu, Quảng ChâuThâm Quyến tuyên bố ngày 26 tháng 1 rằng các thành phố này sẽ không bị phong tỏa tương tự như của tỉnh Hồ Bắc. Tin đồn về những lần phong tỏa này đã lan truyền rộng rãi trước khi có thông báo chính thức.[130] Người phát ngôn của ủy ban giao thông thành phố Bắc Kinh tuyên bố rằng đường cao tốc, cũng như tàu điện ngầm và xe buýt, đang hoạt động bình thường. Trong nỗ lực giảm bớt sự hoảng loạn của người dân, chính quyền của Hàng Châu nhấn mạnh thành phố sẽ không bị phong tỏa và cả hai thành phố đều nói rằng họ sẽ đưa ra các biện pháp phòng ngừa trước những rủi ro tiềm ẩn.[131]

Vào ngày 2 tháng 2 năm 2020, thành phố Ôn Châu thuộc Chiết Giang cũng đã thực hiện phong tỏa một phần, đóng cửa 46 trong số 54 trạm kiểm soát đường cao tốc.[132]

Các thành phố thuộc Hồ Bắc bị phong tỏa [117]
Thành phố Ngày cách ly Ước lượng dân số Nguồn
Vũ Hán 23 tháng 1 năm 2020 [133] 11.081.000 [134]
Hoàng Cương 23 tháng 1 năm 2020 6.630.000 [135]
Ngạc Châu 23 tháng 1 năm 2020 1.077.700 [136][137]
Xích Bích 24 tháng 1 năm 2020 490.900 [138]
Kinh Châu 24 tháng 1 năm 2020 5.590.200 [139]
Chi Giang 24 tháng 1 năm 2020 497.600 [140]
Nghi Xương 24 tháng 1 năm 2020 4.135.900 [141]
Tiềm Giang 24 tháng 1 năm 2020 966.000 [142]
Tiên Đào 24 tháng 1 năm 2020 1.140.500 [143]
Hàm Ninh 24 tháng 1 năm 2020 2.543.300 [144]
Hoàng Thạch 24 tháng 1 năm 2020 2.470.700 [145]
Đương Dương 24 tháng 1 năm 2020 469.600 [146]
Ân Thị 24 tháng 1 năm 2020 777.000 [147]
Hiếu Cảm 24 tháng 1 năm 2020 4.915.000 [148]
Kinh Môn 24 tháng 1 năm 2020 2.896.500 [149]
Toàn bộ 41.546.000

Bệnh viện chuyên khoa dã chiếnSửa đổi

Một bệnh viện chuyên khoa tên là Bệnh viện Hỏa Thần Sơn (火神山医院) đã được xây dựng như một biện pháp đối phó với dịch bệnh và để cách ly tốt hơn cho bệnh nhân. Chính quyền thành phố Vũ Hán đã yêu cầu một doanh nghiệp nhà nước xây dựng một bệnh viện như vậy "với tốc độ nhanh nhất" tương đương với tốc độ xây dựng bệnh viện phục vụ dịch SARS năm 2003.[150]

Vào ngày 24 tháng 1, chính quyền Vũ Hán đã định rõ chi tiết kế hoạch của họ, cho biết họ đã lên kế hoạch xây dựng bệnh viện trong vòng sáu ngày kể từ ngày thông báo và nó sẽ sẵn sàng để sử dụng vào ngày 3 tháng 2. Bệnh viện chuyên khoa này sẽ có 813 giường[151] và sẽ có diện tích 25.000 m2. Bệnh viện được mô phỏng theo Bệnh viện Tiểu Thang Sơn (小汤山医院) được xây dựng vì sự bùng phát SARS năm 2003, được xây dựng chỉ trong bảy ngày.[152][153] Truyền thông nhà nước ca ngợi các công nhân xây dựng vì họ đã làm việc chăm chỉ, cho biết đã có 1.500 công nhân và gần 300 đơn vị máy móc xây dựng trên công trường vào lúc cao điểm, và một đội dự phòng gồm 2.000 công nhân đã được tập hợp.[154] Việc xây dựng sẽ không ngừng nghỉ vào đêm giao thừa và Tết Nguyên đán của Trung Quốc, tức là ngày 24 và 25 tháng 1. Điều này có nghĩa là các công nhân sẽ phải làm việc xuyên Tết Nguyên đán và báo cáo cho biết những công nhân này đã được trả lương cao gấp đôi.[155]

Nhà chức trách đã công bố kế hoạch cho một bệnh viện chuyên khoa thứ hai vào ngày 25 tháng 1. Cái mới sẽ được đặt tên là Bệnh viện Lôi Thần Sơn (雷神山医院), với sức chứa 1.600 giường; việc hoàn thành được lên kế hoạch trong vòng "nửa tháng." [156] Một số người bày tỏ mối quan tâm của họ thông qua các dịch vụ truyền thông xã hội, nói rằng quyết định của chính quyền xây dựng một bệnh viện khác trong thời gian ngắn như vậy cho thấy mức độ nghiêm trọng của dịch bệnh có thể tồi tệ hơn nhiều so với dự kiến.[157]

Ngày 24 tháng 1 năm 2020, chính quyền thông báo về việc sẽ chuyển một tòa nhà bỏ không ở Hoàng Châu, Hoàng Cương thành bệnh viện 1.000 giường. Công việc được 500 người tiến hành vào ngày hôm sau và tòa nhà bắt đầu tiếp nhận bệnh nhân vào 22:30 ngày 28 tháng 1 năm 2020 dưới tên gọi Trung tâm Y tế Khu vực Đại Biệt Sơn (大别山区域医疗中心).[158]

Phản ứng quốc tếSửa đổi

Tình hình ở Vũ Hán đang được theo dõi liên quan đến vòng thứ ba sắp tới của Giải đấu vòng loại Olympic AFC 2020, một số trận đấu sẽ diễn ra ở đó trong suốt thời gian diễn ra giải đấu từ ngày 3 tháng 2 năm 2020 đến ngày 9 tháng 2 năm 2020.[159] Vào ngày 22 tháng 1 năm 2020, AFC đã thông báo rằng họ sẽ chuyển các trận đấu của bảng A dự kiến sẽ được chơi ở Vũ Hán, bao gồm các đội Úc, Trung Quốc, Đài Loan và Thái Lan chuyển đến thi đấu tại Nam Kinh do sự bùng phát của coronavirus.[160] Vài ngày sau, AFC thông báo rằng cùng với Liên đoàn bóng đá Úc, họ sẽ chuyển các trận đấu tới Sydney, Australia.[161]

Kể từ ngày 31 tháng 12 năm 2019, một số khu vực và quốc gia gần Trung Quốc đã siết chặt sàng lọc các du khách được chọn. Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) sau đó đã ban hành lệnh theo dõi khách du lịch cấp 1.[67] Hướng dẫn và đánh giá rủi ro đã được đăng tải trong thời gian ngắn bởi những người khác bao gồm Trung tâm phòng chống dịch bệnh châu Âu và y tế công cộng Anh.[162] Ở Trung Quốc, các sân bay, nhà ga và nhà ga xe lửa đã lắp đặt nhiệt kế hồng ngoại. Những người bị sốt sau đó được đưa đến các cơ sở y tế sau khi được đăng ký và đeo khẩu trang.[89] Thử nghiệm phản ứng sao chép chuỗi polymerase đảo ngược thời gian thực (rRT-PCR) đã được sử dụng để xác nhận các trường hợp nhiễm coronavirus mới.[163]

Một phân tích về các mô hình du lịch hàng không đã được sử dụng để vạch ra và dự đoán các mô hình lây lan, và đã được công bố trên Tạp chí Y học Du lịch vào giữa tháng 1 năm 2020. Dựa trên thông tin từ Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (2018), Bangkok, Hồng Kông, Tokyo và Đài Bắc có lượng khách du lịch lớn nhất từ Vũ Hán. Dubai ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và SydneyMelbourne ở Úc cũng được báo cáo là điểm đến phổ biến cho những người đi du lịch từ Vũ Hán. Sử dụng công cụ được xác nhận, Chỉ số dễ bị tổn thương bệnh truyền nhiễm (IDVI), để đánh giá khả năng quản lý mối đe dọa bệnh tật, Bali được báo cáo là ít có khả năng chuẩn bị nhất, trong khi các thành phố ở Úc có khả năng nhất.[164]

Sơ tán các nhà ngoại giao và công dân nước ngoài tại Vũ HánSửa đổi

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tuyên bố vào ngày 25 tháng 1 rằng họ đang thực hiện các biện pháp sơ tán các nhà ngoại giao và quan chức tại Tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ tại Vũ Hán, cũng như bất kỳ công dân Hoa Kỳ nào bị lệnh phong tỏa làm ảnh hưởng. Ước tính có khoảng 1.000 công dân Hoa Kỳ sống trong tỉnh Hồ Bắc.[165] Một chuyến bay sơ tán dự kiến sẽ rời Sân bay quốc tế Thiên Hà Vũ Hán vào ngày 28 tháng 1, đến Sân bay quốc tế San Francisco.[166]

Chính phủ Thái Lan cũng đang lên kế hoạch sơ tán 64 công dân Thái Lan.[167] Bốn máy bay C-130 được trang bị các đội y tế đã được đặt ở chế độ chờ, với kế hoạch sơ tán hoàn chỉnh hơn dự kiến sẽ được biết vào ngày 27 tháng 1.[168]

Chính phủ Nga, Pháp,[169] Ấn Độ,[170] Nhật Bản,[166]Úc [171] cũng đang xem xét các biện pháp tương tự.

PanamaSri Lanka đã bắt đầu hồi hương các sinh viên của họ tại Trung Quốc.[172][173] Myanmar đã bắt đầu hồi hương 60 sinh viên của họ từ khu vực ven Vũ Hán.[174]

Việt Nam đã cho phép bốn chuyến bay đặc biệt để chuyên chở hành khách Vũ Hán về nhà trong giai đoạn 24–27 tháng 1,[175] và sẵn sàng tổ chức chuyến bay để sơ tán công dân còn ở Vũ Hán.[176]

Ngày 29 tháng 1, AustraliaNew Zealand thông báo về việc họ có thể hợp sức để sơ tán công dân của họ từ Vũ Hán. Hiện có khoảng 50-82 công dân New Zealand tại Vũ Hán và 600 công dân Australia ở tỉnh Hồ Bắc, bao gồm 140 trẻ em Australia tại Vũ Hán.[177][178] Chính phủ New Zealand cũng thuê một máy bay Boeing 777-200ER từ hãng hàng không quốc gia Air New Zealand để hỗ trợ các cố gắng sơ tán, tùy theo sự phê chuẩn từ các quan chức Trung Quốc.[179][180][181] Trong khi ưu tiên là dành cho người quốc tịch New Zealand nhưng máy bay cũng sẽ sơ tán công dân Australia và các đảo trên Thái Bình Dương.[182]

Ngày 29 tháng 1, thủ tướng Australia Scott Morrison thông báo các kế hoạch cách ly công dân Australia đã sơ tán từ Vũ Hán, bao gồm trẻ em và người già, trong khoảng thời gian 14 ngày trên đảo Christmas. Quyết định hồi hương các công dân này sử dụng khu tạm giữ gây tranh cãi trước đây được sử dụng để tạm giữ những người tị nạn trước khi bị đóng cửa năm 2018 đã bị phê phán.[183] Kế hoạch của chính phủ cũng gây tranh cãi khi đòi những người được sơ tán phải trả phí 1.000 AUD và sẽ để họ ở lại Perth sau thời gian cách li, nơi họ có thể phải tự thu xếp phương tiện đi lại để trở về nhà. Hiệp hội Y tế Australia trong thông báo cùng ngày đã tuyên bố rằng quyết định giữ công dân Australia ở "một nơi từng là tập trung của các cư dân chịu nhiều tổn thương tinh thần và thể chất cũng như bệnh sốt rét, không phải là một giải pháp phù hợp."[184]

Ngày 29 tháng 1, Hàn Quốc đã chuẩn bị mọi thứ để không vận khoảng 700 người có quốc tịch Hàn Quốc ra khỏi Vũ Hán, bao gồm cả hoàn thành các chi tiết logistic với chính quyền Trung Quốc. Các quan chức Hàn Quốc đã chuẩn bị hai máy bay với hai tổ y tế gồm khoảng 20 bác sĩ, y tá và các quan chức ngoại giao và kiểm dịch cho mỗi tổ.[185]

Ngày 29 tháng 1, Không lực Indonesia (TNI-AU) đã chuẩn bị ba máy bay gồm hai Boeing 737 và một C-130 Hercules, một tiểu đoàn chuyên gia y tế để giúp sơ tán người có quốc tịch và công dân Indonesia khỏi thành phố Vũ Hán. TNI-AU đang chờ chỉ dẫn từ Bộ Ngoại giao Indonesia và trực chiến 24 giờ trong trường hợp chỉ dẫn được ban hành.[186][187]

Ngày 30 tháng 1, 92 công dân Singapore đã được sơ tán khỏi Vũ Hán bằng chuyến bay đặc biệt của Scoot, với đội bay là những người tình nguyện từ hãng hàng không sau sự phối hợp giữa các nhà chức trách Singapore và Trung Quốc tạo điều kiện cho chuyến bay. Tuy nhiên, vẫn còn một số người Singapore ở lại do họ có triệu chứng và không có ý nghĩa gì nếu sơ tán họ cùng với những người có thể không bị lây nhiễm.[188]

Phòng ngừa và điều trịSửa đổi

Phòng tránhSửa đổi

 
Camera hồng ngoại được lắp đặt tại ga đường sắt Vũ Hán để kiểm tra nhiệt độ cơ thể của hành khách trước khi họ lên tàu.

2019-nCoV chưa có thuốc điều trị hoặc vắc-xin đặc hiệu, mặc dù những nỗ lực để phát triển chúng đang được tiến hành.[189][190] Các triệu chứng của nó bao gồm sốt, khó thở và ho,[191] được mô tả là "giống như cúm".[192] Để ngăn ngừa nhiễm trùng, WHO khuyến cáo "rửa tay thường xuyên, che miệng và mũi khi ho và hắt hơi [và] tránh tiếp xúc gần với bất kỳ ai có triệu chứng bệnh hô hấp (như ho và hắt hơi)."

Mặc dù không có phương pháp điều trị cụ thể đối với coronavirus nói chung ở người, CDC Hoa Kỳ cung cấp lời khuyên chung chung rằng một người nhiễm bệnh có thể làm giảm các triệu chứng của họ bằng cách uống thuốc cúm thường xuyên, uống nước và nghỉ ngơi.[193] Một số quốc gia yêu cầu mọi người báo cáo các triệu chứng giống cúm cho bác sĩ của họ, đặc biệt nếu họ đã du lịch đến Trung Quốc đại lục.[194]

Vắc xinSửa đổi

Một số tổ chức trên thế giới đang nghiên cứu vắc-xin cho bệnh này. Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) đang hy vọng có thể thử nghiệm vắc-xin cho người vào tháng 4 năm 2020.[195][196] Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Trung Quốc (CCDC) đã bắt đầu phát triển vắc-xin chống lại coronavirus mới và đang thử nghiệm hiệu quả của thuốc đối với bệnh viêm phổi.[197][198] Liên minh đổi mới phòng chống dịch bệnh CEPI đang tài trợ cho ba dự án vắc-xin[199] và hy vọng sẽ có vắc-xin trong các thử nghiệm vào tháng 6 năm 2020 và được phê duyệt và sẵn sàng trong một năm. Đại học Queensland tại Úc đã nhận được 10,6 triệu đô la tài trợ từ CEPI để phát triển một nền tảng vắc-xin "kẹp phân tử".[200][201][202] Moderna đang phát triển vắc-xin mRNA với sự tài trợ của CEPI.[203][204] Dược phẩm Inovio nhận được tài trợ từ CEPI và thiết kế vắc-xin trong hai giờ sau khi nhận được trình tự gen.[205] Vắc-xin này đang được sản xuất để có thể thử nghiệm đầu tiên trên động vật.

Điều trịSửa đổi

 
Bác sĩ mặc bộ quần áo sạch thăm khám bệnh nhân tại bệnh viện Vũ Hán.

Công nghệ sinh học Vir có trụ sở tại San Francisco đang đánh giá xem các kháng thể đơn dòng (mAbs) được xác định trước đó có hiệu quả chống lại virus hay không.[206]

Gilead Science đang thảo luận tích cực với các nhà nghiên cứu và bác sĩ lâm sàng tại Hoa Kỳ và Trung Quốc về sự bùng phát coronavirus Vũ Hán đang diễn ra và việc sử dụng remdesivir như một phương pháp điều trị.[207] Các loại thuốc kháng virus khác cũng có thể được sử dụng để điều trị, bao gồm indinavir, saquinavir, lopinavir/ritonavirinterferon beta.[208][209][210]

Viện Khoa học Trung Quốc đã chọn ra 30 loại thuốc để thử nghiệm, bao gồm các loại thuốc đã có, thuốc Đông y và sản phẩm tự nhiên có hoạt tính sinh học. Đây chưa phải là các loại thuốc dùng để chữa bệnh, nhưng được chọn ban đầu như các dạng thuốc "ứng viên" nhằm thử nghiệm.[211]

Chỉ tríchSửa đổi

Chính quyền Trung Quốc phải đối mặt với những chỉ trích ban đầu về việc xử lý sai đối với bùng phát, bao gồm việc thiếu nguồn lực y tế, thiếu minh bạch với báo chí và kiểm duyệt phương tiện truyền thông xã hội.[212][213] Vào ngày 1 tháng 1 năm 2020, cảnh sát Vũ Hán đã gọi tám người dân lên làm việc vì phát tán thông tin sai lệch (coi nhiễm trùng mới là sự tái xuất hiện của SARS) mà cuối cùng không ai bị giam giữ hay trừng phạt.[214]

Trong hơn một tháng từ ngày 8 tháng 12 năm 2019 đến ngày 17 tháng 1 năm 2020, tất cả các trường hợp được xác nhận ở Trung Quốc đại lục đều là từ thành phố Vũ Hán, tuy nhiên, đã có những trường hợp được xác nhận ở Nhật Bản và Thái Lan.[215] Nhiều người trên phương tiện truyền thông xã hội Trung Quốc đã bình luận về tính không hợp lý của dữ liệu và cho rằng chính quyền phải che giấu con số thực tế,[216] với một số người gọi một cách mỉa mai là "virus yêu nước" do virus này chỉ lây nhiễm người nước ngoài chứ không lây nhiễm người đồng hương.[217][218][219]

Một số phóng viên truyền thông Hồng Kông đã bị cảnh sát giam giữ trong hơn một giờ khi họ đang phỏng vấn tại Bệnh viện Kim Ngân Đàm Vũ Hán vào ngày 14 tháng 1. Các báo cáo cho biết cảnh sát đã đưa các phóng viên đến đồn cảnh sát, nơi cảnh sát kiểm tra tài liệu du lịch và đồ đạc của họ, sau đó yêu cầu họ xóa đoạn phim được quay trong bệnh viện trước khi thả các phóng viên ra.[215][220]

Chính quyền Vũ Hán và Hồ Bắc đã bị chỉ trích vì hạ thấp mức độ nghiêm trọng của vụ dịch và phản ứng chậm hơn mức cần thiết. Caixin đổ lỗi cho Vũ Hán vì đã không triển khai "cơ chế ứng phó khẩn cấp y tế công cộng" đầu tiên cho đến ngày 24 tháng 1, thậm chí còn muộn hơn một số tỉnh và thành phố khác bên ngoài trung tâm của vụ dịch.[221] Vào ngày 19 tháng 1, bốn ngày trước khi phong tỏa toàn thành phố, một "vạn gia yến", nghĩa đen là "bữa tiệc của vạn gia đình", đã được tổ chức tại Vũ Hán, với hơn 40.000 gia đình tham gia một bữa đại tiệc. Tin tức Bắc Kinh cho rằng chính quyền địa phương không nên tổ chức một lễ hội cộng đồng như vậy trong khi đang cố gắng kiểm soát ổ dịch. Nó cũng cho biết vào thời điểm các nhà báo của họ đến thăm Chợ hải sản Hoa Nam nơi mà coronavirus có khả năng bắt nguồn, hầu hết cư dân và thương nhân ở đó thậm chí không đeo khẩu trang.[222] Các chuyên gia cho biết chính quyền "thiếu ý thức chung cơ bản" khi cho phép một bữa tiệc như vậy được tổ chức.[223] Chu Tiên Vượng, thị trưởng Vũ Hán, sau đó đã phát biểu với Đài truyền hình trung ương Trung Quốc và tự bảo vệ rằng bữa tiệc này được tổ chức hàng năm và đó là một "hình mẫu cho sự tự lập của người dân". Sau đó, ông tuyên bố rằng quyết định cho phép một bữa tiệc như vậy được đưa ra dựa trên thực tế là các nhà khoa học đã tin tưởng sai lầm rằng khả năng virus lây lan từ người sang người là hạn chế.[224][225] Trong khi đó, vào ngày 20 tháng 1, Sở Văn hóa và Du lịch thành phố Vũ Hán đã phát 200.000 vé để tham quan miễn phí tất cả các điểm du lịch ở Vũ Hán cho công dân của mình, sau đó cơ quan này đã bị chỉ trích vì coi thường dịch bệnh.[222] Để đáp lại những lời chỉ trích, Thị trưởng Chu Tiên Vượng đã tự bảo vệ mình bằng cách đổ lỗi cho các yêu cầu pháp lý, vì chính quyền địa phương trước tiên phải được sự chấp thuận của Bắc Kinh, nên phải trì hoãn tiết lộ thông tin về dịch bệnh.[226]

Tác độngSửa đổi

Dịch bệnh trùng với Tết Nguyên đán, đánh dấu một mùa lễ hội lớn cho khu vực và thời gian du lịch bận rộn nhất ở Trung Quốc. Một số sự kiện liên quan đến đám đông lớn đã bị chính quyền quốc gia và khu vực hủy bỏ, bao gồm lễ hội năm mới ở Hồng Kông, với các công ty tư nhân cũng độc lập đóng cửa các cửa hàng và điểm du lịch của họ như IKEAHong Kong Disneyland.[227]

Vì Trung Quốc đại lục là một nền kinh tế lớn và là trung tâm sản xuất, sự bùng phát virus đã được coi là một mối đe dọa gây bất ổn lớn cho nền kinh tế toàn cầu. Agedit Demarais của Economist Intelligence Unit đã dự báo rằng các thị trường sẽ vẫn biến động cho đến khi một hình ảnh rõ ràng hơn xuất hiện về kết quả tiềm năng. Một số nhà phân tích đã ước tính rằng sự sụp đổ kinh tế của dịch bệnh đối với tăng trưởng toàn cầu có thể vượt qua sự bùng phát của SARS.[228]

Trung Quốc đại lụcSửa đổi

Ngành du lịch đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi các hạn chế du lịch và nỗi sợ lây nhiễm, bao gồm lệnh cấm đối với cả các nhóm du lịch trong nước và quốc tế.[229] Nhiều hãng hàng không đã hủy hoặc giảm đáng kể các chuyến bay đến Trung Quốc và một số cố vấn du lịch hiện cảnh báo chống lại du lịch đến Trung Quốc. Người nước ngoài đã được nhiều quốc gia sơ tán khỏi tỉnh Vũ Hán và Hồ Bắc, bao gồm cả Hoa KỳNhật Bản.[230]

Phần lớn các trường học và đại học đã kéo dài kỳ nghỉ hàng năm đến giữa tháng 2.[231] Các sinh viên nước ngoài theo học tại các trường đại học Trung Quốc đã trở về nước vì lo sợ bị lây nhiễm - những trường hợp đầu tiên được báo cáo từ Nepal và Kerala, một bang miền nam Ấn Độ, đều là những sinh viên đã trở về nước.[232][233]

ÚcSửa đổi

Úc dự kiến sẽ là một trong ba nền kinh tế bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi dịch bệnh, cùng với Trung Quốc đại lục và Hồng Kông. BIS Oxford econom nói với Thời báo Tài chính rằng có "rủi ro rất thực là tổng sản phẩm quốc nội sẽ sụt giảm".[234] Ước tính sớm có hợp đồng GDP từ 0,2% đến 0,5% [235][236] và sẽ mất đi hơn 20.000 việc làm tại Úc.[237] Bộ trưởng Ngân khố Úc nói rằng nước này sẽ không còn có thể hứa hẹn thặng dư ngân sách do sự bùng phát.[238] Sự bùng phát được cho là đã góp phần làm giảm giá trị của đồng đô la Úc.[239]

Các cơ quan du lịch đã đề xuất rằng tổng chi phí kinh tế cho ngành, tính đến ngày 11 tháng 2 năm 2020, sẽ là 4,5 tỷ đô la Úc. Người Trung Quốc chiếm khoảng 15% lượng khách du lịch ngắn hạn đến Úc lên tới khoảng 1,5 triệu lượt khách.[234] Thu nhập của sòng bạc dự kiến sẽ giảm.[240] Ít nhất hai địa phương ở Úc, CairnsGold Coast, đã báo cáo đã mất thu nhập hơn 600 triệu đô la.[241] Một nhà điều hành du lịch nói rằng "nó trông giống như một trong những tình huống khủng hoảng tồi tệ nhất mà chúng tôi gặp phải như một ngành công nghiệp." [242] Hội đồng Công nghiệp Du lịch Úc (ATIC) kêu gọi Chính phủ Úc hỗ trợ tài chính, đặc biệt là đối với số lượng lớn các doanh nghiệp nhỏ bị ảnh hưởng.[243]

Ngành công nghiệp khai thác đang chuẩn bị cho một tác động "mạnh".[236] Người Trung Quốc chịu trách nhiệm cho khoảng một phần ba tổng số hàng xuất khẩu từ Úc, bao gồm 80% xuất khẩu quặng sắt và 70% nguồn cung thép trên toàn cầu.[244] 40% xuất khẩu LNG của Úc sang Trung Quốc đại lục. Ba công ty khai thác lớn được cho là đang phải đối mặt với sự bùng phát mạnh mẽ, theo Moody, trong đó Fortescue Metal chiếm 93% doanh thu tại đây, BHP bán 55% và Rio Tinto với 45% cho Trung Quốc.[240] Chỉ số vận chuyển quặng sắt giảm 99,9%.[245] Virus cũng đã làm cho hoạt động vận chuyển và hậu cần của các công ty khai thác trở nên phức tạp hơn.[246]

Ngành giáo dục tại Úc dự kiến sẽ chịu khoản lỗ 5 tỷ USD theo ước tính ban đầu của chính phủ.[247][248] Người nộp thuế có thể sẽ được yêu cầu trang trải sự thiếu hụt trong ngân sách giáo dục.[249] Ước tính 100.000 sinh viên không thể đăng ký vào đầu học kỳ này.[250] Gần hai phần ba sinh viên Trung Quốc đã buộc phải cách ly ở nước ngoài do hạn chế visa đối với du khách đến từ Trung Quốc đại lục.[251] Phil Honeywood, Giám đốc điều hành của IEAA, nói rằng chi phí bao gồm "các chính sách hoàn trả học phí, hoãn học miễn phí, sắp xếp lại lịch giảng dạy và chi phí ăn ở của sinh viên." [252] Các sinh viên tức giận vì phản ứng từ các trường đại học Úc cho rằng "các trường đại học không quan tâm đến sự nghiệp, cuộc sống, vấn đề thuê nhà bị ảnh hưởng của chúng tôi". Một giáo sư từ Đại học Sydney giải thích rằng "có thể mất vài năm để số sinh viên Trung Quốc phục hồi lại như cũ".

Nông nghiệp Úc cũng được dự kiến sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực và một số giá cả hàng hóa đã giảm,[253] bao gồm cả ngành công nghiệp sữa Úc đang gặp khó khăn, khi họ xuất khẩu một lượng lớn sản phẩm sữa sang Đông Á.[254] Ngành công nghiệp đánh cá đã bị "tàn phá" bởi sự hỗn loạn với mất việc làm và các công ty cũng đóng cửa.[255] Thủ hiến Queensland Annastacia Palaszczuk nói "Nông dân, ngư dân, [...] tất cả đều đang nói về việc kinh doanh bị sụt giảm".[256] Rượu vang Úc, chiếm 35% tổng lượng rượu nhập khẩu của Trung Quốc, cũng dự kiến sẽ chịu tổn thất về doanh số.[257] Dự kiến sản phẩm từ cừu sẽ giảm lớn về doanh số.[236] Rabobank, tổ chức chuyên về ngân hàng nông nghiệp, cảnh báo rằng ngành nông nghiệp chỉ có 8 tuần để cô lập coronavirus trước khi phải đối mặt với tổn thất lớn.[258]

Các trận đấu ở Champions League châu Á và các trận bóng đá Olympic dự kiến sẽ được tổ chức tại Úc đang được lên lịch lại.[259] Một đội bóng đá Trung Quốc đã bị cách ly tại một khách sạn ở Brisbane. Họ hiện tại đã được thả ra.[260]

Đại học Y khoa khẩn cấp Australasian kêu gọi mọi ngươ.ì phản ứng bình tĩnh và dựa trên thực tế đối với dịch bệnh, yêu cầu mọi người tránh phân biệt chủng tộc, "hoảng loạn và chia rẽ" và truyền bá thông tin sai lệch.[261] Một lượng lớn khẩu trang bảo vệ đã được người mua trong và ngoài nước mua hết, điều này đã gây ra sự thiếu hụt khẩu trang trên toàn quốc.[262] Để đối phó với việc tăng giá gần 2000%, Hiệp hội Dược phẩm Úc đã kêu gọi các "nhà cung cấp phi đạo đức" này giữ giá cả phải chăng.

BrazilSửa đổi

Hai ngân hàng Brazil đã dự đoán sự giảm tốc của tăng trưởng kinh tế ở Trung Quốc. UBS đã xem xét ước tính của mình từ 6% đến 5,4%, trong khi Itaú tuyên bố tỷ lệ giảm còn 5,8%.[263]

Đại diện của một số công ty lớn hơn của Brazil trong lĩnh vực điện tử, Eletros, tuyên bố rằng hàng trong kho hiện tại để cung cấp linh kiện là đủ trong khoảng 10 đến 15 ngày.[263]

Giá cả đậu nành, dầu và quặng sắt đã giảm. Ba hàng hóa này lần lượt chiếm 30%, 24% và 21% hàng xuất khẩu của Brazil sang Trung Quốc.[263][264][265]

Châu ÂuSửa đổi

Tại Pháp, năm người, trong đó có một trẻ em, được chẩn đoán nhiễm virus sau khi tiếp xúc với một người đàn ông người Anh từ Singapore trở về. Hai trường mà đứa trẻ này theo học sẽ bị đóng cửa, và cha mẹ đã được yêu cầu giám sát con cái họ.[266]

Bộ Y tế và Chăm sóc Xã hội Vương quốc Anh, đã tuyên bố coronavirus là "mối đe dọa nghiêm trọng và sắp xảy ra" đối với sức khỏe cộng đồng ở Anh. Theo kết quả của thông báo Bộ trưởng Ngoại giao, Matt Hancock đã có được các quyền hạn bổ sung bao gồm khả năng thực thi các lệnh cách ly. Điều này theo sau các báo cáo của một người, mà đã được sơ tán khỏi Vũ Hán và bị cách ly ở Liverpool, đe dọa bỏ trốn khỏi khu vực cách ly.[267] Một phòng khám đa khoa ở Brighton đã tạm thời bị đóng cửa sau khi một nhân viên y tế được chẩn đoán nhiễm virus.[268][269] Nhà sản xuất Digger JCB tuyên bố rằng họ có kế hoạch giảm thời gian làm việc và sản xuất do sự thiếu hụt trong chuỗi cung ứng của họ gây ra bởi sự bùng phát.[270]

Tại Tây Ban Nha, một số lượng lớn các công ty chuyên triển lãm (bao gồm các công ty HuaweiVivo của Trung Quốc) đã công bố kế hoạch rút khỏi hoặc giảm bớt hiện diện của họ tại Mobile World Congress, một triển lãm thương mại ngành công nghiệp không dây ở Barcelona, Tây Ban Nha, do lo ngại về corona virus.[271][272][273] Vào ngày 12 tháng 2 năm 2020, Giám đốc điều hành của GSMA John Hoffman tuyên bố rằng sự kiện này đã bị hủy bỏ, vì những lo ngại về an toàn y tế đã khiến sự kiện "không thể" được tổ chức.[274]

Tại Đức, theo Deutsche Bank, sự bùng phát của corona virus mới có thể góp phần vào suy thoái kinh tế ở Đức.[275]

Do sự gia tăng nhu cầu về khẩu trang,[276] vào ngày 1 tháng 2, hầu hết các mặt nạ đã được bán hết trên các hiệu thuốc trên khắp Bồ Đào Nha.[277] Vào ngày 4 tháng 2, Marcelo Rebelo de Sousa, Tổng thống Cộng hòa Bồ Đào Nha, thừa nhận rằng dịch corona virus mới ở Trung Quốc "ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế của một nền kinh tế rất mạnh và do đó ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế của thế giới hoặc có thể ảnh hưởng". Ông cũng thừa nhận khả năng biến động kinh tế do sự gián đoạn trong sản xuất. " [278]

Hồng KôngSửa đổi

Hồng Kông đã hồi phục sau các cuộc biểu tình quy mô lớn cho thấy lượng khách du lịch từ Trung Quốc đại lục giảm mạnh trong khoảng thời gian 8 tháng. Tuy nhiên, dịch virus đã đặt ra nghi ngờ về khả năng của ngành du lịch chịu được thời kỳ suy thoái kéo dài. Sự sụt giảm lượng khách đến từ các nước thứ ba kiên cường hơn trong những tháng trước cũng đã được trích dẫn là một mối quan tâm.[230] Thành phố đã suy thoái [279] và Moody đã hạ mức xếp hạng tín dụng của thành phố, đồng thời tuyên bố rằng chính phủ đã không đáp ứng với "những lo ngại đã góp phần vào các cuộc biểu tình tiếp tục" và làm giảm sự tự chủ của hệ thống kinh tế và chính trị. từ Trung Quốc đại lục đã làm suy yếu thông tin của nó.[280][281] Những ảnh hưởng kinh tế tồi tệ nhất từ vụ dịch đã được dự kiến sẽ xảy ra tại Úc, Hồng Kông và Trung Quốc.[282]

Cũng có một sự gia tăng mới trong hoạt động phản kháng khi tình cảm thù địch chống lại Trung Quốc đại lục tăng cường vì lo ngại lây truyền virus từ Trung Quốc đại lục, với nhiều lời kêu gọi đóng cửa các cảng biên giới và cho tất cả du khách Trung Quốc đại lục bị từ chối nhập cảnh. Các sự cố đã bao gồm một số quả bom xăng được ném vào đồn cảnh sát,[283] quả bom tự chế phát nổ trong nhà vệ sinh,[284] và các vật thể lạ được ném lên đường ray quá cảnh giữa Hồng Kông và biên giới Trung Quốc đại lục.[285] Các vấn đề chính trị được nêu lên bao gồm những lo ngại rằng người Trung Quốc đại lục có thể thích đến Hồng Kông để tìm kiếm sự trợ giúp y tế miễn phí (đã được chính phủ Hồng Kông giải quyết).[286][287]

Kể từ khi virus bùng phát, một số lượng đáng kể các sản phẩm đã được bán ra trên toàn thành phố, bao gồm mặt nạ và các sản phẩm khử trùng (như rượu và thuốc tẩy).[288] Một thời kỳ mua sắm hoảng loạn đang diễn ra cũng đã khiến nhiều cửa hàng bị vét sạch các sản phẩm phi y tế như nước đóng chai, rau và gạo.[289] Chính phủ Hồng Kông đã hủy bỏ việc nhập khẩu khẩu trang khi dự trữ khẩu trang toàn cầu giảm xuống.[290]

Nhật BảnSửa đổi

Nhật Bản đã sơ tán công dân khỏi tỉnh Hồ Bắc, ba người trong số họ được xác nhận bị nhiễm virut Vũ Hán và mười hai người trong số họ đã bị hiếu khách.[291] Lần lây truyền virus nội địa đầu tiên được xác nhận vào ngày 28 tháng 1 khi một tài xế xe buýt du lịch ở tỉnh Nara bị nhiễm bệnh mặc dù chưa từng đến Trung Quốc.[292]

Chính trị gia kinh tế Yasutoshi Nishimura cảnh báo rằng dịch virus này có thể tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế Nhật Bản do sự gián đoạn của hoạt động hậu cần và nhà máy.[293] Các hãng hàng không Nhật Bản đã bắt đầu tạm dừng các chuyến bay đến Trung Quốc đại lục,[294] trong khi các nhà sản xuất, bao gồm cả Toyota, đã tạm dừng tất cả các dây chuyền sản xuất của họ tại Trung Quốc đại lục.[295] Thủ tướng Abe đã cân nhắc sử dụng các quỹ khẩn cấp để giảm thiểu tác động của dịch bệnh đối với du lịch, trong đó số công dân Trung Quốc tới Nhật chiếm 40%.[296]

Người Trung Quốc, hoặc những người được coi là người Trung Quốc, đã báo cáo những sự phân biệt đối xử ở Nhật Bản vì người Nhật sợ lây nhiễm virus từ họ.[297]

Đông Nam ÁSửa đổi

Tại Malaysia, các nhà kinh tế dự đoán sự bùng phát sẽ ảnh hưởng đến GDP, dòng chảy thương mại và đầu tư của đất nước, giá cả hàng hóa và lượng khách du lịch với mức độ khác nhau.[298] Các nhà kinh tế đã khuyên rằng sự bùng phát virus sẽ có tác động đến nền kinh tế Singapore, nhưng vẫn còn quá sớm để đưa ra một câu trả lời nhất định. Ngành du lịch được coi là "mối quan tâm trước mắt" cùng với những ảnh hưởng đối với dây chuyền sản xuất do sự gián đoạn đối với các nhà máy và hậu cần ở Trung Quốc đại lục.[299] Tại Thái Lan, mối đe dọa về sự bùng phát của virus đối với du lịch đã khiến giá đồng baht giảm xuống mức thấp nhất trong 7 tháng.[300]

Nam ÁSửa đổi

Ấn Độ phụ thuộc nhiều vào thương mại trên dãy Hymalaya và sự gián đoạn ở Trung Quốc đại lục có thể ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế của Ấn Độ, đặc biệt là các ngành công nghiệp điện tử và dược phẩm, với việc đóng cửa các cảng Trung Quốc cũng ảnh hưởng đến hoạt động hậu cần của Ấn Độ.[301][302] Sri Lanka đã cảnh báo về tác động ngắn hạn đối với ngành du lịch của nước này.[303]

Hoa KỳSửa đổi

Tính đến ngày 31 tháng 1, tại Hoa Kỳ đã có bảy trường hợp được báo cáo, và không có trường hợp tử vong nào.[304] Trong một tweet vào ngày 27 tháng 1, Tổng thống Trump đã đề nghị hỗ trợ Trung Quốc "mọi giúp đỡ nào nếu cần thiết", viết rằng các chuyên gia Mỹ là "phi thường".[305] Sự bùng phát virus đã được nhiều công ty trích dẫn trong các cuộc họp giao ban với các cổ đông, nhưng một số công ty vẫn tự tin rằng họ sẽ không bị ảnh hưởng quá nhiều bởi sự gián đoạn ngắn hạn do họ tiếp xúc "hạn chế" với thị trường tiêu dùng Trung Quốc, tuy nhiên những công ty có dây chuyền sản xuất ở Đại lục Trung Quốc đang cảnh báo về khả năng tiếp xúc với tình trạng thiếu nguồn cung.[306]

Xem thêmSửa đổi

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ 柳叶刀披露首例新冠肺炎患者发病日期,较官方通报早7天. 27 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2020. 
  2. ^ 《柳叶刀》刊文详解武汉肺炎 最初41案例即有人传人迹象. 26 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2020. 
  3. ^ a ă â b c d đ e ê g h i k l m n o ô ơ p q r s t u ư v x y aa ab ac ad “Theo dõi virus corona: Bản đồ, dữ liệu và dòng thời gian dịch”. BNO News (bằng tiếng Anh). Hà Lan.  Page created 2 February 2020 and frequently updated, with links to original sources
  4. ^ “Thống kê tình hình dịch bệnh COVID-19”. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2020. 
  5. ^ a ă â b Hui, David S.; Azhar, Esam EI; Madani, Tariq A.; Ntoumi, Francine; Kock, Richard; Dar, Osman; Ippolito, Giuseppe; Mchugh, Timothy D.; Memish, Ziad A.; Drosten, Christian; Zumla, Alimuddin (ngày 14 tháng 1 năm 2020). “The continuing epidemic threat of novel coronaviruses to global health - the latest novel coronavirus outbreak in Wuhan, China”. International Journal of Infectious Diseases (bằng tiếng Anh) 0 (0). ISSN 1201-9712. doi:10.1016/j.ijid.2020.01.009. 
  6. ^ a ă “Undiagnosed pneumonia - China (HU) (01): wildlife sales, market closed, RFI Archive Number: 20200102.6866757”. Pro-MED-mail. International Society for Infectious Diseases. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2020. 
  7. ^ Pinghui, Zhuang; Wu, Jerry (ngày 15 tháng 1 năm 2020). “Wuhan pneumonia: how search for source unfolded”. South China Morning Post (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2020. 
  8. ^ China's Hubei Province confirms 15 more deaths due to coronavirus. cnbc.com.
  9. ^ About the symptoms of 2019-nCoV. cdc.gov.
  10. ^ Coronavirus information center. elsevier.com.
  11. ^ a ă â Schirring, Lisa; 2020 (16 tháng 1 năm 2020). “Japan has 1st novel coronavirus case; China reports another death”. CIDRAP. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2020. 
  12. ^ a ă Kyodo News. “China announces 2nd death from new coronavirus”. Kyodo News+. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2020. 
  13. ^ a ă “武汉市卫生健康委员会”. wjw.wuhan.gov.cn. Ngày 16 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2020. 
  14. ^ a ă Walter, Sim (ngày 16 tháng 1 năm 2020). “Japan confirms first case of infection from Wuhan coronavirus; Vietnam quarantines two tourists”. The Straits Times (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2020. 
  15. ^ a ă Wee, Sui-Lee (ngày 15 tháng 1 năm 2020). “Japan and Thailand Confirm New Cases of Chinese Coronavirus”. The New York Times (bằng tiếng Anh Mỹ). ISSN 0362-4331. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2020. 
  16. ^ a ă “WHO | Novel Coronavirus – Thailand (ex-China)”. WHO. Ngày 14 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2020. 
  17. ^ a ă Cohen, Jon; Normile, Dennis (ngày 17 tháng 1 năm 2020). “New SARS-like virus in China triggers alarm”. Science (bằng tiếng Anh) 367 (6475): 234–235. ISSN 0036-8075. doi:10.1126/science.367.6475.234. 
  18. ^ "China has locked down Wuhan, the epicenter of the coronavirus outbreak". 
  19. ^ Gorbalenya, Alexander E. (11 tháng 2 năm 2020). “Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus – The species and its viruses, a statement of the Coronavirus Study Group”. bioRxiv (bằng tiếng Anh): 2020.02.07.937862. doi:10.1101/2020.02.07.937862. 
  20. ^ “Coronavirus disease named Covid-19”. BBC News (bằng tiếng en-GB). 11 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2020. 
  21. ^ “Outbreak of Pneumonia of Unknown Etiology (PUE) in Wuhan, China”. emergency.cdc.gov (bằng tiếng Anh Mỹ). Centers for Disease Control and Prevention. Ngày 8 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  22. ^ Chan, Ho-him; Mai, Jun (ngày 5 tháng 1 năm 2020). “China says Wuhan pneumonia not Sars, but virus remains unidentified, more people hospitalised”. South China Morning Post. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  23. ^ “Update: Cluster of pneumonia cases associated with novel coronavirus – Wuhan, China – 2019”. European Centre for Disease Prevention and Control (bằng tiếng Anh). Ngày 14 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  24. ^ a ă â Rogier van Doorn, H.; Yu, Hongji (2019). “33. Viral Respiratory Infections”. Trong Edward T Ryan, David R Hill, Tom Solomon, Timothy P Endy, Naomi Aronson. Hunter's Tropical Medicine and Emerging Infectious Diseases E-Book (ấn bản 10). Elsevier Health Sciences. tr. 286. ISBN 978-0-323-55512-8. 
  25. ^ a ă “Novel Coronavirus 2019 | CDC”. www.cdc.gov (bằng tiếng Anh Mỹ). Ngày 13 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  26. ^ a ă “Mystery pneumonia virus probed in China”. BBC News (bằng tiếng Anh Anh). Ngày 3 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  27. ^ “What to Know About the Wuhan Pneumonia Oubreak”. Time (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 8 tháng 1 năm 2020. 
  28. ^ “China probes pneumonia outbreak for Sars links: State media”. The Straits Times. Ngày 31 tháng 12 năm 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  29. ^ “Nature 2015 study warned about a SARS-like cluster of circulating bat coronaviruses shows potential for human emergence and can or may spread thorugh human to human transmission”. Nature. Nature. 
  30. ^ a ă â “Pneumonia of Unknown Cause in China – Watch – Level 1, Practice Usual Precautions – Travel Health Notices | Travelers' Health | CDC”. wwwnc.cdc.gov. Ngày 6 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  31. ^ Schnirring, Lisa (ngày 8 tháng 1 năm 2020). “Virologists weigh in on novel coronavirus in China's outbreak”. CIDRAP (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  32. ^ Shih, Gerry; Sun, Lena H. (ngày 8 tháng 1 năm 2020). “Specter of possible new virus emerging from central China raises alarms across Asia”. Washington Post (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  33. ^ Gallagher, James (ngày 2020). “Mystery Chinese virus: How worried should we be?”. BBC News (bằng tiếng Anh Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  34. ^ “NaTHNaC – Chinese new year travel advice”. TravelHealthPro (bằng tiếng Anh). Ngày 10 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  35. ^ Zhu, Na; Zhang, Dingyu; Wang, Wenling; Li, Xinwang; Yang, Bo; Song, Jingdong; Zhao, Xiang; Huang, Baoying; Shi, Weifeng; Lu, Roujian; Niu, Peihua (24 tháng 1 năm 2020). “A Novel Coronavirus from Patients with Pneumonia in China, 2019”. New England Journal of Medicine 0 (0): null. ISSN 0028-4793. doi:10.1056/NEJMoa2001017. 
  36. ^ a ă Perlman, Stanley (24 tháng 1 năm 2020). “Another Decade, Another Coronavirus”. New England Journal of Medicine 0: null. ISSN 0028-4793. PMID 31978944 Kiểm tra giá trị |pmid= (trợ giúp). doi:10.1056/NEJMe2001126. 
  37. ^ a ă â b c “Coronavirus”. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2020. 
  38. ^ “Phylogeny of SARS-like betacoronaviruses”. nextstrain. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2020. 
  39. ^ “Initial genome release of novel coronavirus”. Virological. 11 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 12 tháng 1 năm 2020. 
  40. ^ “Wuhan seafood market pneumonia virus isolate Wuhan-Hu-1, complete genome”. 17 tháng 1 năm 2020. 
  41. ^ “Initial genome release of novel coronavirus”. Virological (bằng tiếng Anh Mỹ). Ngày 11 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2020. 
  42. ^ “Wuhan seafood market pneumonia virus isolate Wuhan-Hu-1, complete genome” (bằng tiếng Anh Mỹ). Ngày 2020-01-17. 
  43. ^ “Phylogeny of SARS-like betacoronaviruses”. nextstrain. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2020. 
  44. ^ Schnirring, Lisa; 2020 (23 tháng 1 năm 2020). “WHO holds off on nCoV emergency declaration as cases soar”. CIDRAP. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2020. 
  45. ^ Shi, Zheng-Li; Zhou, Peng; Yang, Xing-Lou; Wang, Xian-Guang; Hu, Ben; Zhang, Lei; Zhang, Wei; Si, Hao-Rui; Zhu, Yan; Li, Bei; Huang, Chao-Lin (23 tháng 1 năm 2020). “Discovery of a novel coronavirus associated with the recent pneumonia outbreak in humans and its potential bat origin”. bioRxiv: 2020.01.22.914952. doi:10.1101/2020.01.22.914952. 
  46. ^ Liu, Shan-Lu; Saif, Linda (22 tháng 1 năm 2020). “Emerging Viruses without Borders: The Wuhan Coronavirus”. Viruses 12 (2): 130. PMID 31979013 Kiểm tra giá trị |pmid= (trợ giúp). doi:10.3390/v12020130. 
  47. ^ Page, Jeremy (27 tháng 1 năm 2020). “Virus Sparks Soul-Searching Over China's Wild Animal Trade”. Wall Street Journal (bằng tiếng en-US). ISSN 0099-9660. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2020. 
  48. ^ a ă Hamzelou, Jessica. “Wuhan coronavirus may have been transmitted to people from snakes”. New Scientist. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2020. 
  49. ^ Haitao Guo, Guangxiang "George" Luo, Shou-Jiang Gao (22 tháng 1 năm 2020). “Snakes Could Be the Original Source of the New Coronavirus Outbreak in China”. Scientific American. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2020. 
  50. ^ Ji, Wei; Wang, Wei; Zhao, Xiaofang; Zai, Junjie; Li, Xingguang (22 tháng 1 năm 2020). “Homologous recombination within the spike glycoprotein of the newly identified coronavirus may boost cross‐species transmission from snake to human”. Journal of Medical Virology. PMID 31967321 Kiểm tra giá trị |pmid= (trợ giúp). doi:10.1002/jmv.25682. 
  51. ^ Callaway, Ewen; Cyranoski, David (23 tháng 1 năm 2020). “Why snakes probably aren't spreading the new China virus”. Nature. doi:10.1038/d41586-020-00180-8. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2020. 
  52. ^ Multeni, Megan (23 tháng 1 năm 2020). “No, the Wuhan Virus Is Not a 'Snake Flu'. Wired. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2020. 
  53. ^ Andersen, Kristian (24 tháng 1 năm 2020). “nCoV-2019 codon usage and reservoir (not snakes v2)”. Virological. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2020. 
  54. ^ Zhou, Peng và đồng nghiệp (23 tháng 1 năm 2020). “Discovery of a novel coronavirus associated with the recent pneumonia outbreak in humans and its potential bat origin”. bioRxiv (bioRxiv). doi:10.1101/2020.01.22.914952. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2020. 
  55. ^ Benvenuto D., Giovannetti M., Ciccozzi A., Spoto S., Angeletti S., Ciccozzi M., 2020. The 2019-new coronavirus epidemic: evidence for virus evolution. J. Med. Virol. 2020 Jan 29. doi:10.1101/2020.01.24.915157. PMID 31994738. [Epub]
  56. ^ 国家卫生健康委员会办公厅 (5 tháng 2 năm 2020). “新型冠状病毒感染肺炎的诊疗方案(试行第五版)” (PDF). 国家卫生健康委员会办公厅. Bản gốc lưu trữ (PDF) ngày 5 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2020. 
  57. ^ “How does coronavirus spread?”. NBC News. Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2020.  Đã bỏ qua tham số không rõ |archive-ulrl= (trợ giúp)
  58. ^ “Transmission of Novel Coronavirus (2019-nCoV) | CDC”. www.cdc.gov. 27 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2020. 
  59. ^ AFP (24 tháng 1 năm 2020), Doctor, nurses describe treating coronavirus patient, Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 1 năm 2020, truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2020 
  60. ^ Huang, Chaolin; Wang, Yeming; Li, Xingwang; Ren, Lili; Zhao, Jianping; Hu, Yi; Zhang, Li; Fan, Guohui; Xu, Jiuyang; Gu, Xiaoying; Cheng, Zhenshun (24 tháng 1 năm 2020). “Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China”. Lancet. ISSN 0140-6736. PMID 31986264 Kiểm tra giá trị |pmid= (trợ giúp). doi:10.1016/S0140-6736(20)30183-5. 
  61. ^ Schnirring, Lisa (25 tháng 1 năm 2020). “Doubts rise about China's ability to contain new coronavirus”. CIDRAP (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  62. ^ tiếng Anh: basic reproduction number. Thuật ngữ số sinh sản cơ sơ được lấy trong bài báo "Động lực của mô hình truyền bệnh sốt rét" của tác giả Nguyễn Hữu Khanh trên Tạp chí Khoa học của trường Đại học Cần Thơ. Bản PDF. Bản gốc trang web: lưu trữ.
  63. ^ Thuật ngữ hệ số lây nhiễm cơ bản được chú thích trong Hệ số lây nhiễm của virus corona của VnExpress.net.
  64. ^ Saey, Tina Hesman (24 tháng 1 năm 2020). “How the new coronavirus stacks up against SARS and MERS”. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  65. ^ Julia Naftulin, Business Insider (26 tháng 1 năm 2020). “Wuhan Coronavirus Can Be Infectious Before People Show Symptoms, Official Claims”. sciencealert.com. 
  66. ^ a ă â “Experts explain the latest bulletin of unknown cause of viral pneumonia”. Wuhan Municipal Health Commission. Ngày 11 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2020. 
  67. ^ a ă â Schnirring, Lisa (6 tháng 1 năm 2020). “Questions still swirl over China's unexplained pneumonia outbreak”. CIDRAP. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2020. 
  68. ^ Fifield, Anna (22 tháng 1 năm 2020). “As families tell of pneumonia-like deaths in Wuhan, some wonder if China virus count is too low”. Washington Post. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  69. ^ Kuo, Lily (21 tháng 1 năm 2020). “Coronavirus: Chinese hospitals not testing patients, say relatives”. The Guardian. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  70. ^ Fan, Wenxin (24 tháng 1 năm 2020). “Relatives Wonder Whether Pneumonia Deaths Were Tied to Coronavirus”. Wall Street Journal. 
  71. ^ Buckley, Chris (24 tháng 1 năm 2020). “Fear of Virus Ruins the 'Happiest Day' for Millions of Chinese”. New York Times. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  72. ^ Gallagher, James (ngày 18 tháng 1 năm 2020). “New Chinese virus 'will have infected hundreds'. BBC News (bằng tiếng Anh Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  73. ^ Imai, Natsuko; Dorigatti, Ilaria; Cori, Anne; Riley, Steven; Ferguson, Neil M (ngày 17 tháng 1 năm 2020). “Estimating the potential total number of novel Coronavirus cases in Wuhan City, China”. Imperial College London (bằng tiếng Anh Anh). Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  74. ^ “Report 2: Estimating the potential total number of novel Coronavirus cases in Wuhan City, China” (PDF). Imperial College London (bằng tiếng en-GB). Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  75. ^ “Estimating the potential total number of novel Coronavirus cases in Wuhan City, China” (PDF). Imperial College London (bằng tiếng en-GB). Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  76. ^ “Preliminary analysis of the 2019 nCOV outbreak in Wuhan city”. Northeastern University. 22 tháng 1 năm 2020. 
  77. ^ “CHP investigates three additional cases of novel coronavirus infection (2)”. Centre for Health Protection. 5 tháng 2 năm 2020. 
  78. ^ “Latest situation of cases of novel coronavirus infection” (PDF). Centre for Health Protection. 5 tháng 2 năm 2020. 
  79. ^ “Coronavirus update at a glance”. Australian Department of Health. 7 tháng 2 năm 2020. 
  80. ^ “15 người nhiễm Covid-19 ở Việt Nam đã khỏi bệnh”. new.zing.vn. 2020-02-19. Truy cập ngày 20 tháng 2 năm 2020. 
  81. ^ “DOH confirms 3rd 2019-nCoV ARD Case iN PH”. Department of Health (Philippines). 5 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2020. 
  82. ^ “China virus cases up sharply as infection spreads”. BBC News (bằng tiếng Anh Anh). Ngày 20 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2020. 
  83. ^ “1st case of coronavirus from China confirmed in U.S.”. NBC News (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 2020-01-21. 
  84. ^ Newey, Sarah (ngày 14 tháng 1 năm 2020). “WHO refuses to rule out human-to-human spread in China's mystery virus outbreak”. The Telegraph (bằng tiếng Anh Anh). ISSN 0307-1235. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2020. 
  85. ^ China confirms sharp rise in cases of SARS-like virus across the country
  86. ^ CDC (ngày 21 tháng 1 năm 2020). “2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV)”. Centers for Disease Control and Prevention (bằng tiếng Anh Mỹ). Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  87. ^ Bộ Y tế: 3 người Việt Nam dương tính với virus corona. Tuoitre.vn.
  88. ^ 3 người Việt Nam nhiễm virus Corona. Laodong.vn.
  89. ^ a ă France-Presse, Agence (19 tháng 1 năm 2020). “Coronavirus: China reports 17 new cases of Sars-like mystery virus”. The Guardian. ISSN 0261-3077. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 19 tháng 1 năm 2020. 
  90. ^ Deng, Chao (ngày 19 tháng 1 năm 2020). “China Reports New Cases of Wuhan Virus as Hectic Travel Period Nears”. WSJ (bằng tiếng Anh Mỹ). Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2020. 
  91. ^ 广东确诊1例新型冠状病毒感染的肺炎病例
  92. ^ “South Korea confirms first case of new coronavirus in Chinese visitor”. CNA (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2020. 
  93. ^ hermesauto (ngày 20 tháng 1 năm 2020). “Wuhan virus: China announces more confirmed cases, including in Shanghai and Guangdong”. The Straits Times (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2020. 
  94. ^ “Bệnh nhân nhiễm virus corona chết tại Philippines”. 2 tháng 2 năm 2020. Truy cập 2 tháng 2 năm 2020. 
  95. ^ “Thêm hơn 2.600 người nhiễm virus corona”. 15 tháng 2 năm 2020. Truy cập 15 tháng 2 năm 2020. 
  96. ^ “CPC leadership meets to discuss novel coronavirus prevention, control”. People's Daily Online. 25 tháng 1 năm 2020. Xi Jinping, general secretary of the CPC Central Committee, chaired the meeting. 
  97. ^ “Xi orders resolute efforts to curb virus spread”. Xinhua News Agency. 20 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  98. ^ Fifield, Anna; Sun, Lina H.; Bernstein, Lenny (22 tháng 1 năm 2020). “Chinese officials try to contain virus outbreak as first case confirmed in U.S.”. The Washington Post. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  99. ^ Zheng, William; Lau, Mimi (21 tháng 1 năm 2020). “China's credibility on the line as it tries to dispels fears it will cover up spread of Wuhan virus”. South China Morning Post. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  100. ^ Liang, Jianqiang; Li, Changzheng (24 tháng 1 năm 2020). 湖北:全省学校推迟开学时间 党政机关出差取消 [Hubei: Schools throughout the province delayed new semester, the Party and governmental organs cancelled business trips] (bằng tiếng Trung Quốc). Xinhuanet.com. Xinhua News Agency. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  101. ^ Luo, Xiaojing (24 tháng 1 năm 2020). 湖北这些学校推迟开学 北大等暂停参观 [These Hubei schools delayed new semester; Peking Univ. halted public visits] (bằng tiếng Trung Quốc). The Beijing News. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  102. ^ Yu, Rong (23 tháng 1 năm 2020). 严禁寒假补课提前开学 省教育厅部署新型冠状病毒肺炎疫情防控工作 [Strictly ban winter break tutoring and schooling; Provincial Education Department deploy countermeasures against new coronavirus outbreak] (bằng tiếng Trung Quốc). Hunan Daily. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  103. ^ Xu, Qin (25 tháng 1 năm 2020). 市教委:疫情解除前严禁组织大型活动 中小学取消所有假期返校 [City's Education Committee: Strictly forbid organizing large events before the outbreak dissolved; all middle and elementary schools to cancel school-returning during break] (bằng tiếng Trung Quốc). Jiefang Daily. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  104. ^ Yao, Zhuowen. 深圳:高三初三也不得提前开学提前补课 [Shenzhen: Junior students in middle schools and high schools shouldn't start school early or start tutoring early] (bằng tiếng Trung Quốc) (25 January 2020). Shenzhen Tequ Bao (Shenzhen Special Economic Zone Newspaper). Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  105. ^ “清华大学、北京大学推迟2020年春季学期开学时间” [Tsinghua University, Peking University delayed school openings of 2020 spring semester] (bằng tiếng Trung). Chinanews.com. China News Service. 26 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  106. ^ Lum, Alvin; Sum, Lok-kei (25 tháng 1 năm 2020). “China coronavirus: Hong Kong leader hits back at criticisms of being slow”. South China Morning Post (bằng tiếng Anh) (South China Morning Post). Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  107. ^ “Wuhan bans cars, Hong Kong closes schools as virus spreads”. Associated Press. 25 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  108. ^ Wang, Chenxi (24 tháng 1 năm 2020). 澳门关闭博物馆延期开学防控新型冠状病毒疫情 [Macau closed museums and delayed school-openings to control coronavirus outbreak]. www.xinhuanet.com (bằng tiếng Trung Quốc). Xinhua News Agency. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  109. ^ Zhao, Shi (24 tháng 1 năm 2020). 澳门高校延后开学,要求开学后主动报告假期去向 [Universities and colleges in Macau delayed openings, to ask students to report where they've been to during the break] (bằng tiếng Trung Quốc). Pengpai News. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  110. ^ a ă â Qian, Tong (26 tháng 1 năm 2020). “春节假期将延长 各地延迟返工返校政策陆续出台” [Sping festival break to be extended; several places announced delayed work-returning and school-reopening policies] (bằng tiếng Trung). Caixin. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  111. ^ “Factbox: As virus spreads, hotels, airlines offer refunds, stores close”. Reuters. 24 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  112. ^ “今起全国飞机、火车免费退票” [Free ticket refunds offer to planes and trains nation-wide from today]. thepaper.cn / Pengpai News. 24 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  113. ^ “China Orders Travel Agencies to Suspend Tours to Contain Virus Outbreak”. Bloomburg. 24 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  114. ^ “Beijing to suspend interprovincial road transport starting Sunday”. chinadaily.com.cn. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  115. ^ Xiao, Bang (26 tháng 1 năm 2020). “Australians in coronavirus epicentre of Wuhan could get evacuated by Australian Government”. ABC News (bằng tiếng en-AU). Truy cập ngày 4 tháng 2 năm 2020. 
  116. ^ “China halts flights and trains out of Wuhan as WHO extends talks”. CNA. 23 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2020. 
  117. ^ a ă 武汉肺炎病毒持续扩散 湖北下令封15个城市. Deutsche Welle (bằng tiếng zh-CN). 24 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  118. ^ Baker, Sinéad. “Residents left in Wuhan — which China quarantined to stop the coronavirus — are desperately stockpiling food and fuel, leaving empty shelves and prices skyrocketing”. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2020. 
  119. ^ “Residents of China's Wuhan rush to stock up as transport links severed”. Reuters. 23 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2020. 
  120. ^ 武汉一线 | 菜价上涨,市民称白菜35一颗 [Wuhan First-line: Rising vegetable prices, napa cabbages 35 CNY each]. 澎湃新闻-The Paper (bằng tiếng Chinese). Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2020. 
  121. ^ 武汉公共交通暂停运营 医护人员反映出行遇到困难 [Medical staff complain about communiting troubles as Wuhan halts its public transit]. Sina News (bằng tiếng Chinese). 23 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2020. 
  122. ^ 武漢肺炎》抗煞專家待1天逃離武漢 估疫情SARS十倍起跳 - 國際. Liberty Times (bằng tiếng Chinese). 23 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2020. 
  123. ^ 管轶:去过武汉请自我隔离 [(autotranslated) Guan Yi: I’ve been to Wuhan, please isolate myself] (bằng tiếng Chinese). Caixin. 23 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2020. 保守估计,此次感染规模最终可能会是SARS的10倍起跳。我经历过这么多,从没有感到害怕过,大部分可控制,但这次我怕了。 
  124. ^ 'This time I'm scared': SARS virologist warns Wuhan virus is far worse, as China locks down second city”. 23 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2020. 
  125. ^ 武漢肺炎來勢洶洶 專家:規模至少SARS十倍 - 兩岸 - 重點新聞. Central News Agency (Taiwan) (bằng tiếng zh-hant). 23 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2020. 
  126. ^ 武漢肺炎疫情疑遭隱瞞 中國網友指患者多到躺地上 - 兩岸 - 重點新聞. Central News Agency (bằng tiếng zh-hant). Taiwan. 17 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2020. 
  127. ^ “Wuhan virus: China imposes partial lockdown in Shantou, the first city to face measure outside virus epicentre”. straitstimes.com. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  128. ^ “China's Shantou city will not ban cars, ships, people from entering, state media reports” (bằng tiếng Anh). Reuters. 26 tháng 1 năm 2020. 
  129. ^ Zheng, Lichun (26 tháng 1 năm 2020). “广东汕头撤回交通管制通告 市民一度抢购物资” [Shantou, Guangdong's announcement on traffic restrictions was reversed; residents rushed to stockpile food and supplies for a while] (bằng tiếng Trung). Caixin. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  130. ^ Ying, Rui (27 tháng 1 năm 2020). “北京、深圳、广州、南京,这些城市官宣"不封城"” [Beijing, Shenzhen, Guangzhou, Nanjing – these cities officially announced they "will not lock down"]. The Beijing News (bằng tiếng Trung). Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  131. ^ Ma, Zhenhuan (26 tháng 1 năm 2020). “Authorities say no imminent lockdown of Beijing”. China daily. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  132. ^ “温州市新型冠状病毒感染的肺炎疫情防控工作领导小组通告(第7号)”. 温州市人民政府. 2 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 3 tháng 2 năm 2020. 
  133. ^ 武漢肺炎湖北再封第4城 赤壁市宣布公共運輸暫停 - 兩岸 - 重點新聞. Central News Agency (Taiwan) (bằng tiếng Trung). 23 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2020. 
  134. ^ 武汉常住人口突破1100万 城市吸引力稳步提升_新华网. Xinhua. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  135. ^ [湖北]黄冈市最新人口数据和历史人口数据-红黑人口库2019年. www.hongheiku.com. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  136. ^ [湖北]鄂州市最新人口数据和历史人口数据-红黑人口库2019年. www.hongheiku.com. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  137. ^ 鄂州商业大调查:小体量为王,与武汉唱响“双城记”能否破局. news.winshang.com. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  138. ^ [咸宁]赤壁市最新常住户籍人口有多少和普查人口数据-红黑人口库2019年. www.hongheiku.com. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  139. ^ [湖北]荆州市最新人口数据和历史人口数据-红黑人口库2019年. www.hongheiku.com. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  140. ^ [宜昌]枝江市最新常住户籍人口有多少和普查人口数据-红黑人口库2019年. www.hongheiku.com. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  141. ^ [湖北]宜昌市最新人口数据和历史人口数据-红黑人口库2019年. www.hongheiku.com. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  142. ^ [湖北]潜江市最新常住户籍人口有多少和普查人口数据-红黑人口库2019年. www.hongheiku.com. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  143. ^ [湖北]仙桃市最新常住户籍人口有多少和普查人口数据-红黑人口库2019年. www.hongheiku.com. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  144. ^ [湖北]咸宁市最新人口数据和历史人口数据-红黑人口库2019年. www.hongheiku.com. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  145. ^ [湖北]黄石市最新人口数据和历史人口数据-红黑人口库2019年. www.hongheiku.com. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  146. ^ [宜昌]当阳市最新常住户籍人口有多少和普查人口数据-红黑人口库2019年. www.hongheiku.com. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  147. ^ [恩施]恩施市最新常住户籍人口有多少和普查人口数据-红黑人口库2019年. Hongheiku. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  148. ^ 湖北省孝感市2018年人口是多少 人口总数 GDP 人均GDP 人均收入-世界人口大全-2019年. Chamiji. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  149. ^ [湖北]荆门市最新人口数据和历史人口数据-红黑人口库2019年. Hongheiku. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  150. ^ 比照SARS集中醫治 武漢擬6天建千床醫療站 - 兩岸 - 重點新聞. Central News Agency (Taiwan) (bằng tiếng Trung). 23 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2020. 
  151. ^ “李克强督战武汉“小汤山”医院建设:把这里建成遏制疫情蔓延的“安全岛””. www.gov.cn. 28 tháng 1 năm 2020. 
  152. ^ “Wuhan to follow Beijing's SARS treatment model in new coronavirus control”. Xinhua News Agency. 24 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2020. 
  153. ^ “Chinese city plans to build coronavirus hospital in days”. The Guardian. 24 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2020. 
  154. ^ Xu, Jinbo (25 tháng 1 năm 2020). 特别的除夕:武汉吹响建设火神山医院“集结号” [A special Lunar New Year's Eve: Wuhan sound the rally for building Huoshenshan hospital] (bằng tiếng Trung). China News Service. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  155. ^ Xiao, Hui; Niu, Mujiangqu (25 tháng 1 năm 2020). 现场直击:武汉将建两所“小汤山医院” 年初一工人已开工 [Report on-field: Wuhan to build two "Xiaotangshan Hospital"s; Construction begins on Day 1 of the New Year]. Caixin (bằng tiếng Trung). Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  156. ^ He, Guanghua; Tian, Doudou (25 tháng 1 năm 2020). 武汉将再建一个“小汤山”医院 [Wuhan to build another "Xiaotangshan" hospital]. People's Daily (bằng tiếng Trung). Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  157. ^ 武漢肺炎︰火神山首階段施工近完成 當局再建雷神山 [Wuhan Pneumonia: First stage of Huoshenshan Hospital construction nearing completion, authorities to build Leishenshan Hospital]. Oriental Daily (bằng tiếng Trung). 25 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  158. ^ Hartley-Parkinson, Richard (29 tháng 1 năm 2020). “China completes 1,000-bed coronavirus hospital in just 48 hours”. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2020. 
  159. ^ “China's coronavirus ground zero at Wuhan the destination for Matildas' Olympic qualifiers”. ABC News. 22 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2020. 
  160. ^ “Archived copy” 懂球帝. n.dongqiudi.com. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2020. 
  161. ^ Colangelo, Anthony; Wicks, Kathryn (26 tháng 1 năm 2020). “Matildas' Olympic qualifiers switched to Sydney after virus fears”. Brisbane Times. 
  162. ^ “Wuhan novel coronavirus and avian flu: advice for travel to China”. GOV.UK. Public Health England. 23 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2020. 
  163. ^ “rRT-PCR, a method to confirm Wuhan coronavirus case – Artificial Intelligence for Chemistry” (bằng tiếng en-US). Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  164. ^ Bogoch, Isaac I.; Watts, Alexander; Thomas-Bachli, Andrea; Huber, Carmen; Kraemer, Moritz U. G.; Khan, Kamran (14 tháng 1 năm 2020). “Pneumonia of Unknown Etiology in Wuhan, China: Potential for International Spread Via Commercial Air Travel”. Journal of Travel Medicine. PMID 31943059 Kiểm tra giá trị |pmid= (trợ giúp). doi:10.1093/jtm/taaa008. 
  165. ^ “US arranging charter flight to evacuate American diplomats and citizens out of China amid coronavirus outbreak, official says”. 
  166. ^ a ă “Japan and US make plans to evacuate citizens from Wuhan”. Nikkei Asian Review (bằng tiếng en-GB). Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  167. ^ Limited, Bangkok Post Public Company. “C130 aircraft on standby for Wuhan evacuation”. www.bangkokpost.com. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  168. ^ “Meeting to discuss evacuation of Thais stranded in Wuhan”. www.nationthailand.com (bằng tiếng en-US). Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  169. ^ Wise, Justin (26 tháng 1 năm 2020). “State Department orders US employees in Wuhan to evacuate due to coronavirus”. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  170. ^ “Embassy steps in, promises to evacuate Indian students of China's Wuhan University”. www.thenewsminute.com. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  171. ^ Doherty, Ben (26 tháng 1 năm 2020). “Coronavirus: Australia considers evacuating citizens caught in China amid lockdown”. The Guardian (bằng tiếng en-GB). ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  172. ^ Panamá, GESE-La Estrella de (28 tháng 1 năm 2020). “Panamá repatriará a 75 estudiantes becados en China por el coronavirus”. La Estrella de Panamá (bằng tiếng Tây Ban Nha). Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2020.  Đã bỏ qua tham số không rõ |url-status= (trợ giúp)
  173. ^ “Repatriation of Sri Lankan students in China commences”. www.adaderana.lk. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2020.  Đã bỏ qua tham số không rõ |url-status= (trợ giúp)
  174. ^ “Sixty Myanmar Students to Be Evacuated From China as Coronavirus Spreads”. The Irrawady. 27 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2020.  Đã bỏ qua tham số không rõ |url-status= (trợ giúp)
  175. ^ “Vietnam to fly last Wuhan visitors home”. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2020. 
  176. ^ “Sẵn sàng chở công dân Việt Nam 'mắc kẹt' từ Vũ Hán về nước”. 27 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2020. 
  177. ^ “Wuhan coronavirus: Govt to team up with Australians to get NZers out of city”. Radio New Zealand. 29 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2020. 
  178. ^ Walls, Jason; Jancic, Boris (29 tháng 1 năm 2020). “Coronavirus: New Zealand and Australia to evacuate citizens”. New Zealand Herald. Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2020. 
  179. ^ “Coronavirus: Air New Zealand will charter flight to Wuhan”. Newstalk ZB. 30 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2020. 
  180. ^ Martin, Hannah (30 tháng 1 năm 2020). “Coronavirus: Government charters Air NZ flight to assist Wuhan departure”. Stuff.co.nz. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2020. 
  181. ^ Bradley, Grant (31 tháng 1 năm 2020). “Coronavirus: Air New Zealand rescue flight details revealed”. NZ Herald (bằng tiếng en-NZ). ISSN 1170-0777. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020.  Đã bỏ qua tham số không rõ |url-status= (trợ giúp)
  182. ^ “Government charters Air New Zealand flight to evacuate Kiwis from coronavirus epicentre in China”. 1 News. 30 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2020. 
  183. ^ Derwin, Jack (29 tháng 1 năm 2020). “The government will evacuate Australians trapped in Wuhan by the coronavirus outbreak and quarantine them on Christmas Island”. Business Insider Australia (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  184. ^ Gayle, Alison Rourke; Molly Blackall Damien; Weaver, Matthew; Murray, Jessica; Rourke, Alison; Doherty, Ben; Doherty, Ben (31 tháng 1 năm 2020). “Virus death toll reaches 213 in China – as it happened”. The Guardian (bằng tiếng en-GB). ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  185. ^ (LEAD) S. Korea makes last-minute preparations to airlift citizens from coronavirus-hit Wuhan
  186. ^ “Virus corona: TNI AU siapkan tiga pesawat di tengah evakuasi warga Jepang, AS dan Korea”. BBC News Indonesia (bằng tiếng Indonesia). 29 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2020. 
  187. ^ Post, The Jakarta. “Air Force prepares carriers to airlift Indonesian citizens from virus-stricken Wuhan”. The Jakarta Post. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2020. 
  188. ^ “Wuhan virus: 92 Singaporeans flown home from Wuhan; some remain in the city as they are symptomatic”. CAN. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2020.  Đã bỏ qua tham số không rõ |url-status= (trợ giúp)
  189. ^ “China confirms deadly Wuhan coronavirus can be transmitted by humans”. Sky News. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  190. ^ “Wuhan novel coronavirus (WN-CoV) infection prevention and control guidance”. Gov.UK. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  191. ^ “Wuhan pneumonia virus outbreak: What we know so far”. CNA. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  192. ^ “DOH monitors child from Wuhan, China who manifested flu-like symptoms”. Yahoo. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  193. ^ “Coronavirus | About | Prevention and Treatment”. CDC. 9 tháng 8 năm 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  194. ^ “Wuhan pneumonia: Hong Kong widens net but can hospitals cope?”. South China Morning Post. 17 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2020. 
  195. ^ “With Wuhan virus genetic code in hand, scientists begin work on a vaccine”. Reuters. 24 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  196. ^ Levine, Jon (25 tháng 1 năm 2020). “Scientists race to develop vaccine to deadly China coronavirus”. New York Post. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  197. ^ “China CDC developing novel coronavirus vaccine”. Xinhua. 26 tháng 1 năm 2020. 
  198. ^ “Chinese scientists race to develop vaccine as coronavirus death toll jumps”. SCMP. 26 tháng 1 năm 2020. 
  199. ^ hermesauto (23 tháng 1 năm 2020). “Wuhan virus: Work to start on three possible vaccines, says epidemic response group”. The Straits Times. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  200. ^ “Molecular Clamp: a Novel Protein Vaccine for Influenza, RSV, Ebola and Other Human and Veterinary Viruses”. www.pharmalicensing.com. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  201. ^ “CEPI to fund three programmes to develop vaccines against the novel coronavirus, nCoV-2019”. CEPI-US. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  202. ^ Insider, James Hennessy, Business. “Australia's Been Asked to Make a Coronavirus Vaccine at 'Unprecedented Speed'. ScienceAlert-gb. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  203. ^ “Inovio, Moderna score CEPI funding for vaccine work against deadly coronavirus”. FiercePharma. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  204. ^ “Infectious Diseases | Moderna, Inc.”. www.modernatx.com. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  205. ^ “Local Biotech Company Developing Coronavirus Vaccine”. NBC 7 San Diego-US. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  206. ^ “Coronavirus: Vir Biotechnology and Novavax announce vaccine plans-GB”. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  207. ^ “Gilead assessing Ebola drug as possible coronavirus treatment”. Reuters. 23 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  208. ^ Paules, Catharine I.; Marston, Hilary D.; Fauci, Anthony S. (23 tháng 1 năm 2020). “Coronavirus Infections—More Than Just the Common Cold”. JAMA. PMID 31971553 Kiểm tra giá trị |pmid= (trợ giúp). doi:10.1001/jama.2020.0757. 
  209. ^ “Gilead assessing Ebola drug as possible coronavirus treatment”. Reuters. 23 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  210. ^ “Coronavirus: Vir Biotechnology and Novavax announce vaccine plans-GB”. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  211. ^ “Bệnh viện Trung Quốc xác nhận chữa khỏi 1 ca viêm phổi Vũ Hán”. 
  212. ^ “Toll From Outbreak Climbs in China as Infections Reach Europe and Australia (Anger and mistrust spill over online)”. The New York Times. 
  213. ^ Hernández, Javier C. (21 tháng 1 năm 2020). “The Test a Deadly Coronavirus Outbreak Poses to China's Leadership”. The New York Times. ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  214. ^ 8人散布不实消息被武汉公安查处 胡锡进透露内情. Sina. 22 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  215. ^ a ă Yuan, Li (22 tháng 1 năm 2020). “China Silences Critics Over Deadly Virus Outbreak”. The New York Times. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  216. ^ 中国 武漢の新型ウイルス肺炎でネット上に疑問の声 [China - People's concerning voices on the internet over the new Wuhan pneumonia virus] (bằng tiếng Nhật). NHK. 17 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  217. ^ 网民讥“只出国不出省,是个爱国病毒”. www.sinchew.com.my (bằng tiếng zh-my). Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2020. 
  218. ^ “Years after SARS, a more confident China faces a new virus”. AP NEWS. 22 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2020. 
  219. ^ “Wuhan Outbreak Highlights Danger of China's Opaque System”. Time. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2020. 
  220. ^ 多名本港記者武漢採訪被帶到派出所 [Several Hong Kong correspondents were brought to a police station when interviewing in Wuhan]. Hong Kong Economic Journal (bằng tiếng Trung). 14 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020. 
  221. ^ Zhang, Fan (26 tháng 1 năm 2020). 湖北抗击肺炎疫情这一周:防控措施如何升级 [The one week of Hubei fighting pneumonia outbreak: How preventive measures upgrade] (bằng tiếng Trung). Caixin. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  222. ^ a ă She, Zongming (21 tháng 1 năm 2020). 武汉“万家宴”:他们的淡定让人没法淡定 [Wuhan's "Wanjiayan": Their chillness make others chill-less] (bằng tiếng Trung). The Beijing News. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  223. ^ Wei, Lingling; Deng, Chao (24 tháng 1 năm 2020). “China’s Coronavirus Response Is Questioned: ‘Everyone Was Blindly Optimistic’”. The Wall Street Journal. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  224. ^ 19日为何还办万家宴?武汉市长回应 [Why holding the "Wanjiayan" on 19th? Wuhan's major responded]. CCTV (bằng tiếng Trung) (thepaper.cn / Pengpai News). 22 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  225. ^ Su, Zimu (22 tháng 1 năm 2020). 武汉社区还在举办万家宴 市长回应 [Wuhan's community still holds Wanjiayan; mayor responded] (bằng tiếng Trung). Duowei News. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. 
  226. ^ “UPDATE 1-Mayor of China's Wuhan draws online ire for '80 out of 100' interview”. 27 tháng 1 năm 2020 – qua www.reuters.com. 
  227. ^ “New virus mutes Lunar New Year celebrations worldwide”. AP NEWS. 25 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  228. ^ Welle (www.dw.com), Deutsche. “China's coronavirus epidemic threatens global economy | DW | 30.01.2020”. DW.COM (bằng tiếng en-GB). Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  229. ^ Tan, Huileng (28 tháng 1 năm 2020). “China's travel restrictions amid coronavirus outbreak will hit other Asian economies”. CNBC (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  230. ^ a ă Hunter, Marnie. “Everything travelers need to know about Wuhan coronavirus”. CNN (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  231. ^ Press, The Associated (25 tháng 1 năm 2020). “China virus prompts car ban, school closures as it continues to spread”. pennlive (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  232. ^ Republica. “China-returned Nepali student found infected with Coronavirus”. My Republica (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  233. ^ “First case of coronavirus confirmed in India; student tested positive in Kerala”. www.businesstoday.in. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  234. ^ a ă “Subscribe to read | Financial Times”. www.ft.com. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  235. ^ “Coronavirus: 3 potential economic and financial impacts in Australia”. IG. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 4 tháng 2 năm 2020. 
  236. ^ a ă â Doherty, Ben (12 tháng 2 năm 2020). “Australian iron ore, gas and lamb exports to be hit hard as coronavirus crisis continues”. The Guardian. ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  237. ^ “Leading consultants suggest Coronavirus impact could deal significant blow to Australian economy – Australasian Leisure Management”. ausleisure.com.au. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 2 tháng 2 năm 2020. 
  238. ^ “Bloomberg Are you a robot?”. Bloomberg L.P. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 2 tháng 2 năm 2020. 
  239. ^ Everett, Gwen (25 tháng 1 năm 2020). “How bushfires and Wuhan virus fear have converged to drag down Australia's currency”. Business Insider Australia. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 2 tháng 2 năm 2020. 
  240. ^ a ă Butler, Ben (5 tháng 2 năm 2020). “Coronavirus threatens Australian economy reeling from drought and fires”. The Guardian. ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  241. ^ Taylor, Josh (11 tháng 2 năm 2020). 'Completely dropped off': Australia's tourism industry braces for coronavirus crisis”. The Guardian. ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  242. ^ “Australia's Local Tourism Businesses Say Coronavirus May Be Worst Crisis They Have Faced”. Skift. 11 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  243. ^ “ATIC calls for government support to counter coronavirus impact on tourism industry - Australasian Leisure Management”. www.ausleisure.com.au. Truy cập ngày 14 tháng 2 năm 2020. 
  244. ^ “Coronavirus outbreak hits mining shares after...”. Financial Times. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2020.  Đã bỏ qua tham số không rõ |url-access= (trợ giúp)
  245. ^ “Coronavirus drops iron ore shipping gauge 99.9%”. MINING.COM. 31 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2020. 
  246. ^ “Coronavirus to complicate Australian shipping”. argusmedia.com. 4 tháng 2 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2020. 
  247. ^ “Australian universities brace for financial fallout from coronavirus”. MSN. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2020. 
  248. ^ 'We're like cash cows': Chinese students angry after Australia travel ban”. South China Morning Post. 4 tháng 2 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2020. 
  249. ^ Babones, Salvatore (30 tháng 1 năm 2020). “Our China-dependent universities cannot escape the financial shock of coronavirus”. The Sydney Morning Herald. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2020. 
  250. ^ Clarke, foreign affairs reporter Melissa (4 tháng 2 năm 2020). “Coronavirus travel ban locks out Chinese students, leaving Australian universities in chaos”. ABC News. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2020. 
  251. ^ “Two-thirds of Australia's Chinese students 'stuck at home'. Times Higher Education (THE). 4 tháng 2 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2020. 
  252. ^ “Coronavirus Crisis Could Hurt Australian Economy In Multiple Ways”. International Business Times. 6 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  253. ^ Hecht, Andrew (10 tháng 2 năm 2020). “Agricultural Commodities Moving Into The February WASDE Report”. Seeking Alpha. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2020. 
  254. ^ jamie.gray@nzherald.co.nz @JamieGrayNZ, Jamie Gray Business reporter, NZ Herald (4 tháng 2 năm 2020). “Global dairy prices feel the coronavirus bite”. NZ Herald. ISSN 1170-0777. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2020. 
  255. ^ Pollard, Emma; McKenna, Kate (4 tháng 2 năm 2020). “Coronavirus devastates Australian export businesses”. ABC News. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2020. 
  256. ^ Remeikis, Amy; Taylor, Josh (7 tháng 2 năm 2020). “Frydenberg's response to coronavirus 'not good enough', Queensland treasurer says”. The Guardian. ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2020. 
  257. ^ “Wine sales to China up 12pc but coronavirus hit looms”. Australian Financial Review. 4 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2020. 
  258. ^ “Australian farmers have small window before coronavirus impact: expert”. ABC Radio (bằng tiếng en-AU). 13 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 14 tháng 2 năm 2020. 
  259. ^ hermes (3 tháng 2 năm 2020). “Sports world: Australia want ACL games rescheduled”. The Straits Times. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 4 tháng 2 năm 2020. 
  260. ^ “Quarantined Chinese footballers forced to train in Brisbane hotel corridor”. The Guardian. Australian Associated Press. 4 tháng 2 năm 2020. ISSN 0261-3077. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 4 tháng 2 năm 2020. 
  261. ^ “Australian doctors warn of rise in racist abuse over coronavirus”. www.msn.com. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2020. 
  262. ^ “Pharmacies caught price gouging, capitalising on coronavirus panic”. 9 Now. 6 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2020. 
  263. ^ a ă â Veras Mota, Camilla (12 tháng 2 năm 2020). “Da indústria de celulares à soja, os impactos do coronavírus na economia brasileira” (bằng tiếng PT-PT). São Paulo: BBC News Brasil. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  264. ^ “Vendas paradas e preços em queda - Economia”. Estadão (bằng tiếng pt-BR). Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  265. ^ “Soja, petróleo e ferro: coronavírus derruba valor de commodities do Brasil”. EXAME (bằng tiếng pt-BR). Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  266. ^ “Five Britons in French chalet catch coronavirus”. BBC News. 8 tháng 2 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 2 năm 2020. 
  267. ^ “Coronavirus threat level raised after person under quarantine 'threatens to abscond'. Sky News. 10 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  268. ^ “Four more people diagnosed with coronavirus in UK”. BBC News. 10 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2020. 
  269. ^ “Coronavirus closes Brighton GP practice”. BBC News. 10 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2020. 
  270. ^ “JCB cuts production because of coronavirus”. BBC News. 13 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2020. 
  271. ^ “MWC hangs by a thread after Nokia, DT and other big names back out”. TechCrunch. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  272. ^ Kleinman, Zoe (11 tháng 2 năm 2020). “Coronavirus: Facebook and Intel ditch MWC tech show”. BBC News. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  273. ^ Tibken, Shara. “Samsung pares back MWC presence on coronavirus concerns”. CNET. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  274. ^ Warren, Tom (12 tháng 2 năm 2020). “The world's biggest phone show has been canceled due to coronavirus concerns”. The Verge. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  275. ^ LUSA (12 tháng 2 năm 2020). “Deutsche Bank diz que coronavírus pode contribuir para recessão na Alemanha: "É um risco para a recuperação global". Expresso (bằng tiếng PT-PT). Expresso. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  276. ^ “Corrida às máscaras em Portugal por causa do coronavírus”. TSF Rádio Notícias (bằng tiếng Bồ Đào Nha). 28 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  277. ^ “Máscaras esgotam nas farmácias, das mais simples às mais elaboradas - DN”. www.dn.pt (bằng tiếng Bồ Đào Nha). Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  278. ^ “Coronavírus: Marcelo admite efeitos na economia global”. Dinheiro Vivo (bằng tiếng PT-PT). Dinheiro Vivo. 4 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  279. ^ Wang, Chuin-Wei Yap and Joyu (27 tháng 1 năm 2020). “Coronavirus Hits Hong Kong as Economy Reels From Protests”. Wall Street Journal (bằng tiếng en-US). ISSN 0099-9660. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  280. ^ Russolillo, Steven (21 tháng 1 năm 2020). “Moody's Downgrades Protest-Torn Hong Kong”. Wall Street Journal (bằng tiếng en-US). ISSN 0099-9660. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  281. ^ “Wuhan virus compounds Hong Kong's economic woes”. www.msn.com. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  282. ^ “Commentary: As it stands, the economic impact of the Wuhan virus will be limited”. CNA (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  283. ^ “Hong Kong protests: radicals in bomb threat against police living quarters”. South China Morning Post (bằng tiếng Anh). 29 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  284. ^ “IED found at border point, after another suspected toilet bomb”. South China Morning Post (bằng tiếng Anh). 28 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  285. ^ “Hong Kong protesters disrupt railway, declare 'dawn of anti-epidemic' action”. South China Morning Post (bằng tiếng Anh). 29 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  286. ^ Tiezzi, Shannon. “One Coronavirus, Two Systems: New Epidemic Hits at Hong Kong's Political Divide”. thediplomat.com (bằng tiếng en-US). Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  287. ^ Lee, Ching Kwan; Sing, Ming (15 tháng 11 năm 2019). Take Back Our Future: An Eventful Sociology of the Hong Kong Umbrella Movement (bằng tiếng Anh). Cornell University Press. ISBN 978-1-5017-4093-0. 
  288. ^ “Hundreds queue for masks amid virus crisis, with some in line at 7am”. South China Morning Post (bằng tiếng Anh). 29 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  289. ^ “Shelves cleared as coronavirus spread sparks Hong Kong panic buying”. South China Morning Post (bằng tiếng Anh). 29 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  290. ^ “Mask orders cancelled as Hongkongers face overseas supply issues amid virus”. South China Morning Post (bằng tiếng Anh). 31 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  291. ^ “Japanese nationals evacuated from Wuhan describe fear in virus epicenter”. The Japan Times Online (bằng tiếng en-US). 29 tháng 1 năm 2020. ISSN 0447-5763. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  292. ^ “Japan reports first domestic transmission of coronavirus”. The Japan Times Online (bằng tiếng en-US). 28 tháng 1 năm 2020. ISSN 0447-5763. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  293. ^ “China virus could take larger-than-expected bite out of Japan's economy”. The Japan Times Online (bằng tiếng en-US). 28 tháng 1 năm 2020. ISSN 0447-5763. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  294. ^ “ANA suspends flights between virus-hit Wuhan and Narita through February”. The Japan Times Online (bằng tiếng en-US). 29 tháng 1 năm 2020. ISSN 0447-5763. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  295. ^ “Toyota stops production in China until Feb. 9 amid coronavirus outbreak”. The Japan Times Online (bằng tiếng en-US). 29 tháng 1 năm 2020. ISSN 0447-5763. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  296. ^ “Japan Considers Extra Spending Over Coronavirus's Impact on Tourism”. www.msn.com. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  297. ^ Pfanner, Eric (30 tháng 1 năm 2020). “Chinese tourists finding they are no longer welcome as fear over coronavirus takes hold”. The Japan Times Online (bằng tiếng en-US). ISSN 0447-5763. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  298. ^ Kana, Ganeshwawran (1 tháng 2 năm 2020). “Wuhan virus fears infect Malaysian economy”. The Star Online. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2020. 
  299. ^ “Wuhan virus to hit Singapore's tourism sector, but too soon to assess impact on overall economy: Experts”. CNA (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  300. ^ Limited, Bangkok Post Public Company. “Baht hits 7-month low as China virus threatens tourism”. bangkokpost.com. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  301. ^ Mishra, Asit Ranjan (31 tháng 1 năm 2020). “Coronavirus contagion could adversely impact India's trade and economy: Experts”. Livemint (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  302. ^ Mukherjee, Writankar (30 tháng 1 năm 2020). “Coronavirus outbreak: China shutdowns hit Indian electronics companies”. The Economic Times. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  303. ^ “China coronavirus threatens Sri Lanka's tourism industry”. bizenglish.adaderana.lk. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  304. ^ “Worldometer CORONAVIRUS / USA”. Worldometer (bằng tiếng Anh). 31 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  305. ^ Weixel, Nathaniel (27 tháng 1 năm 2020). “Trump: Administration communicating with China, 'strongly on watch' over coronavirus”. TheHill (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  306. ^ Fitzgerald, Maggie (29 tháng 1 năm 2020). “Major US companies are warning about the potential impact of the coronavirus on earnings calls”. CNBC (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020. 

Liên kết ngoàiSửa đổi